ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ଘଟିଲା। ତାଙ୍କ ସ୍ବୀୟ ବୀଜ ଅଚିରେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା। ଏହା ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶିଶୁ ଉଚଥ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ଶାପ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏପରି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋତେ ଆଶା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ବିରୋଧ କରିଛ। ଏହି ଅପରାଧରୁ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା।" ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଉଚଥ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରର ନାମ ହେଲା 'ଦୀର୍ଘତମସ'। ଦୀର୍ଘତମସ ଜନ୍ମରୁ ଅନ୍ଧ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ବିଭା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ବିଦ୍ୱତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପ୍ରଦ୍ୱେଷୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ଉଚଥ୍ୟଙ୍କ ବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ମହାତ୍ମା ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା ଋଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଗୋ-ଧର୍ମ ଓ ସୌରଭେୟଙ୍କ ଶିଖାଇଥିବା ନୀତିକୁ ଭଲଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିଶ୍ଚୟରେ ଭରିଥିବା ଦୀର୍ଘତମସ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାରମ୍ଭ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏକ ଦିନ, ତାଙ୍କର କିଛି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଅଶ୍ରମର ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ମୋହରେ ଭରିଗଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ଅନ୍ଧକାରରେ ବିହାର କରୁଥିବା ମନ୍ୟ ନୀତି ଭଙ୍ଗ କରିଛି; ସେ ଅଶ୍ରମରେ ବସିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ପାପୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା।" ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ସମୟ, ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପ୍ରଦ୍ୱେଷୀ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କ ପତି ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନଥିଲେ। ଦୀର୍ଘତମସ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ଦ୍ୱେଷ କରୁଛ?" ପ୍ରଦ୍ୱେଷୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଅନ୍ଧ ପୁତ୍ରକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ; ସଦା କଷ୍ଟରେ ଅଛି, ଏହା ସହିପାରିବି ନାହିଁ।" ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘତମସ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ କହିଲେ, "ଏହି ଧନ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଏହା ଦୁଃଖର କାରଣ।" ପ୍ରଦ୍ୱେଷୀ କହିଲେ, "ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରିବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ; ଆଗରୁ ଯେପରି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲି, ଏବେ ନ କରିବି।" ଦୀର୍ଘତମସ ଉପଦେଶ କଲେ, "ଏକ ନାରୀ ଜୀବନରେ ଏକ ପତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ମୃତ ହେଉ କି ଜୀବିତ, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଚାହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ଏକ ନାରୀ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହେବେ; କିନ୍ତୁ ଆଜିଠୁ, ପତିବିହୀନ ନାରୀମାନେ ଏହା କରିଲେ, ଏହା ପାପ ହେବ।" "ସେମାନେ ଅସୀମ ଧନ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ଭୋଗ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉ; ଲଜ୍ଜା ଓ ନିନ୍ଦା ସଦା ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିବ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପ୍ରଦ୍ୱେଷୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ଗଙ୍ଗାରେ ନେଉ।" ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଭରି, ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଏକ ଡ଼ଙ୍ଗାରେ ରଖି, ଗଙ୍ଗାରେ ବିସର୍ଜନ କରିଦେଲେ। ସେମାନେ ଭାବିଲେ, "ଏହି ଅନ୍ଧ ଓ ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ୟକୁ ଆମେ କାହିଁକି ଧାରଣ କରିବା?" ଏଭଳି କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଦୀର୍ଘତମସ ଏହି ଡ଼ଙ୍ଗାରେ ଏହି ଭାଗ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାର ଧାରାରେ ଭାସି ଅନେକ ଦେଶ ଦେଖିଲେ, ଯଦିଓ ଅନ୍ଧ ଥିଲେ। ଏଠି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବଲି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଜଳରେ ଭାସି ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ବଲି ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର କଥା ଜାଣି, ବଲି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ରାଜା ବଲି ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ଆଦର କରି, ବିଶ୍ରାମ ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁତ୍ର ପାଇଁ, ତୁମେ ମୋ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ମହିଳାମାନେରେ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କର।" ଦୀର୍ଘତମସ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେବ।" ବଲି ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୁଦେଷ୍ଣାକୁ ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ପଠାଇଦେଲେ। ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ଦୀର୍ଘତମସ ଏଗାରଟି ପୁତ୍ର, କାକ୍ଷୀବଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏକ ଶୂଦ୍ରା ମହିଳାର ଗର୍ଭରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖି ବଲି ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏମାନେ କି ମୋର?" ଦୀର୍ଘତମସ କହିଲେ, "ନାହିଁ, ଏମାନେ ତୁମର ନୁହେଁ। କାକ୍ଷୀବଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶୂଦ୍ରା ମହିଳାର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।" "ମୋ ଅନ୍ଧ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଦେଖି, ତୁମ ପତ୍ନୀ ସୁଦେଷ୍ଣା ମୋତେ ଅପମାନ କରି, ତାଙ୍କ ଶୂଦ୍ରା ଦାସୀକୁ ମୋଠାରେ ଦେଇଥିଲେ।" ବଲି ରାଜା ପୁନଃ ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସୁଦେଷ୍ଣାକୁ ପଠାଇଲେ। ଦୀର୍ଘତମସ ରାଣୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗସମ୍ପର୍କ କରି କହିଲେ, "ତୁମେ ସୂର୍ୟ ପ୍ରଭା ଦେଇଥିବା ପୁତ୍ର ପାଇବ।" ଏହିପରି ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ସୁହ୍ମ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ପୁତ୍ରମାନେର ନାମରେ ଦେଶମାନେ ପରିଚିତ ହେଲା—ଅଙ୍ଗ ଦେଶ, ବଙ୍ଗ ଦେଶ, କଳିଙ୍ଗ ଦେଶ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଦେଶ, ସୁହ୍ମ ଦେଶ। ଏଭଳି ବଲିଙ୍କ ବଂଶ ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ରଖିଥିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାତା, ତୁମେ ଏଠି ଇଚ୍ଛା କରିପାରିବ। ଏବେ ମୁଁ ଭାରତ ବଂଶର ଅବିରତିର କାରଣ କଥା କହିବି, ମାତା, ମୁଁ କହୁଥିବା କଥା ଶୁଣ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ଶୟ୍ୟାରେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଧନ ସହିତ ଏକ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ କଥା ଶୁଣି, ମାତା ସତ୍ୟବତୀ ପୁନଃ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଉଚଥ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଘଟଣା ଓ ଅଙ୍ଗ ଦେଶର ଉଦାହରଣ ଭଳି, ଏହି ପୁରାତନ ପରମ୍ପରା ଆଧିକାରିକ; ଏବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ସମୟ ଆସିଛି।