ଏହିପରି ଘଟଣା ବେଳେ, ଯୁବକ ରାଜା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ସପ୍ତବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅପସମ୍ପାତ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ପଡିଲେ। ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, କୌରବ ବଂଶର ଏହି ରାଜା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ବେଳି ହେବା ପରି, ଯମଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଶୋକରେ ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କ୍ରମ ନିୟମିତ ଭାବେ କରିଦେଲେ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଭୀଷ୍ମ, ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ କୁରୁମାନେ ଓ ଯଜ୍ଞାଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ କ୍ରିୟା କ୍ରମ ଶେଷ କରିଦେଲେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଶୋକାକୁଳ ଏବଂ ପୁଅ ଆଶାୟୀ ସତ୍ୟବତୀ, ପୁଅଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଝିଅମାନେ ସହିତ ମିଶି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ। ବିଧବା ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ଝିଅମାନେ ନିମନ୍ତେ ସତ୍ୟବତୀ ଧୈର୍ୟ ଦେଲେ, ଏବଂ ପିତୃମାତୃ ଗୋତ୍ରର ଧର୍ମ ବିଚାର କରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶର ମହିମା ଓ ତୁଳାଦାନ ତୁମେ ଧାରଣ କରୁଛ। ତୁମର ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ମ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଧର୍ମର ସମସ୍ତ ନୀତି ଓ ବିଧି ବୁଝିଛ, ଚତୁର୍ବେଦର ଗୁଣ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଶାଖା ତୁମେ ଜାଣ, ଶୁକ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରାସ ପରି ତୁମର ବିବେକ ଅଛି। ଏହିପରି ଶ୍ରେୟସ୍କର ଭରସା ମୋତେ ତୁମେ ଦେଇଛ, ତେଣୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ତୁମର ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଅପତ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଚଳିଗଲେ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ, କାଶୀରାଜଙ୍କ ଝିଅମାନେ, ଯୁବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ପୁଅ ଆଶାୟୀ ଅଛନ୍ତି। ମୋ ଆଦେଶରେ, ଧର୍ମାନୁସାରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅପତ୍ୟ ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମର ବଂଶ ଚାଲିରହିବ। ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ଧର୍ମାନୁସାରେ କର, ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ପତ୍ନୀଗଣ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ପୂର୍ବଜ ଗୋତ୍ରକୁ ଶେଷ ହେବା ଦିଅନାହିଁ।" ମାତା ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଏହି ଆବେଦନ ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ମା, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ କହିଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋର ଶପଥ ଜାଣ, ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ ଅପତ୍ୟ ନ ନେବି। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାଣ, ସତ୍ୟବତୀ, କେତେ ବଡ଼ ସଂକଳ୍ପ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ନେଇଥିଲି, ମୁଁ ପୁନି କହୁଛି, ଏହା ସତ୍ୟ। ମୁଁ ତିନି ଲୋକ, ଦେବତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ଛାଡିଦେଇପାରିବି, କିନ୍ତୁ କେବେ ବି, କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସତ୍ୟ ବିପରୀତ କାମ କରିପାରିବିନାହିଁ। ପୃଥିବୀ ତାହାର ଗନ୍ଧ ଛାଡ଼ିଦେଉ, ଜଳ ତାହାର ରସ, ଅଗ୍ନି ତାହାର ରୂପ, ବାୟୁ ତାହାର ସ୍ପର୍ଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ତେଜ, ଧୂମକେତୁ ତାହାର ଉଷ୍ମା, ଶବ୍ଦ ଆକାଶରୁ ହଟିଯାଉ, ଚନ୍ଦ୍ର ତାହାର ଶୀତଳତା ଛାଡ଼ିଦେଉ— ଏସବୁ ହେବ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରୁ ଅପସ୍ଥାନ କରିବିନାହିଁ। ଏହି ତିନି ଲୋକ ନଶ୍ୱର ହେଲେ ବା ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ବା ବଡ଼ ଧନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ କେବେ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବିନାହିଁ।" ଏପରି ଭାବେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଖି, ସତ୍ୟବତୀ କହିଲେ— "ମୁଁ ଜାଣିଛି, ତୁମେ କେତେ ଦୃଢ଼ ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ। ଚାହିଲେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକ ନୂତନ କରିପାରିବ। ଏହି ତଥ୍ୟ ମୁଁ ଜାଣି, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ କହିଛ, କିନ୍ତୁ ଆପତ୍କାଳ ଧର୍ମ ବିଚାର କରି, ବଂଶର ଭାର ନିଅ। ଯେପରି ବଂଶ ଓ ଧର୍ମ ରକ୍ଷିତ ହେଉ, ତୁମେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଖୁସି କର, ଏହିପରି କର। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ଓ ମୋ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ମୁଁ ଏପରି ଦୁଃଖରେ କହୁଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଆବେଦନ ଧର୍ମ ବିପରୀତ।" ଭୀଷ୍ମ ପୁନି କହିଲେ— "ରାଜମାତା, ଧର୍ମ ବିଚାର କର, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟି ଦେଉନାହିଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ତବ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା କେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶ ଭୂମିରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ପୁରାତନ ରାଜଧର୍ମ କହିଦେଉଛି। ଏହା ଶୁଣି, ପଣ୍ଡିତ ଯଜ୍ଞାଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ଆପତ୍କାଳ ଓ ଧନ ନୀତି ବିଚାର କର, ଏବଂ ଲୋକପ୍ରଚଳିତ ରୀତି ଅନୁସରଣ କର।" ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ପୁରାତନ ଉଦାହରଣ ଦେଲେ— "ଯେପରି ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ପରଶୁରାମ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ହତ୍ୟା ସହିପାରିଲେନି, ଏହିପରି ହେହୟ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କୁଳ ନାଶ ପାଇଁ ହତ୍ୟା କଲେ। ଶତଶଖ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ହାତ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା। ପରେ ପରଶୁରାମ, ଧନୁଷ ଧରି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉପରେ ଏକାଧିକ ଥର ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ବିଶ୍ୱ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମହିଳାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ତାଁକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମାନୁସାରେ ଅପତ୍ୟ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ପୁନଃ ପୃଥିବୀରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।" "ଏହି ପ୍ରାଚୀନ କଥା କୁହୁଛି, ଏକ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚଅଥ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମମତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗରିମାମୟ ଥିଲେ।