ଦୃପଦ ରାଜା ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ କରିବା ଆଶାରେ ଏକ ମାଳା ରଖିଥିଲେ, ଯେହେଁତୁ ଯେଉଁ ଜଣ ଏହି ମାଳାକୁ ପରିଧାନ କରିବେ, ସେ ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିପାରିବେ—ଏହି ଆଶା ରଖି ରାଜା ଏହି ମାଳାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରିଜା ରଖିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମନ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଯାଇନଥିଲା—ଏହା ଭାଗ୍ୟ, ମାନବ ଦୃଢତା ନୁହେଁ। ଏହି ମାଳାକୁ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଏକ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅନଦେଖା କରି ପରିଧାନ କରିଲେ। ଦୃପଦ ଭିଷ୍ମଙ୍କ ରୋଷରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶିଖଣ୍ଡିନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ। ଭୟଭୀତ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଲେ। ତାଙ୍କ ସେବାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷି କହିଲେ—"ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ବିଭାଜନ ହେବ। ତୁମେ ତୁମ୍ବୁରୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି; ତୁମେ ମୋ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କର, ତୁମ୍ବୁରୁ ତୁମକୁ ଉପକାର କରିବେ।" ତାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ ହେଲା, ଦୁଇ ଗନ୍ଧର୍ବ ସମାନ ଦୀପ୍ତିରେ ରହିଗଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଜଣ ନାରୀ ହେବାକୁ ଚାହିଲେ, ଶିଖଣ୍ଡିନୀକୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମର ନାରୀ ରୂପ ନେଉଛି, ତୁମେ ମୋ ପୁରୁଷ ରୂପ ନେଉ।" ଏଭଳି ଦୁଇଁଜଣ ଏକ ସମ୍ମତି କରିଲେ—ଏକ ନାରୀ, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ। ଏଭଳି ଶିଖଣ୍ଡି ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ପୁରୁଷ ହେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରୀ ହୋଇ ଖୁସି ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞସେନୀ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ପରେ ଶିଖଣ୍ଡି ବୁଦ୍ବୁଦକାକୁ ଯାଇ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଅର୍ଜନ କଲେ। ତାପରେ ତିନି ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ଫେରି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ଶିଖଣ୍ଡି କହିଲେ—"ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୟ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।" ଏପରେ ଅମ୍ବା ବିଦାୟ ହେବା ପରେ, ଭିଷ୍ମ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ବିବାହ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରାଇଲେ। ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀରେ ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଳିକାଙ୍କ ସହ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ବିବାହ କଲେ। ତିନି ଶ୍ରୀମୟ, ଯୁବ, ଶ୍ୟାମ, ଚକ୍ରାକାର କୁନ୍ଦଳି ଶ୍ୟାମ କେଶ, ଲାଲ ନଖ, ପ୍ରଶସ୍ତ କଟି ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉରୁଣ୍ଡ ଥିଲେ। "ଆମେ ଯୋଗ୍ୟ ପତି ପାଇଛୁ," ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଦେଖି ଦୁଇ ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ରାଣୀ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଭାବେ ସେ ଆଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ୱୟ ଭଳି, ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ବୀର୍ୟ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଜୟ କରିଥିଲେ। ସପ୍ତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁବ ରାଜା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହ ବିହାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ତ୍ୟାଗରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ଚିକିତ୍ସକ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ। ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭିଷ୍ମ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କଲେ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଭିଷ୍ମ, ପୁରୋହିତ ଓ କୁରୁସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସହ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହିପରେ ସତ୍ୟବତୀ ଦୁଃଖରେ ତଳି, ପୁତ୍ର ଚାହିଁ, ଦୁଇ ଝିଅ ଓ ନିଜେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରି ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ। ଦୁଇ ଝିଅ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିଲେ, ସତ୍ୟବତୀ ନ୍ୟାୟ ଓ କୁଳ ଆଚାର ଭାବି ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ନ୍ୟାୟ ଓ କୁଳ ପରମ୍ପରାର ଅନୁସରଣ କରୁଛ; ତୁମର ବିବେକ ଶୁକ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରାସ ସମାନ। ତୁମେ ନ୍ୟାୟ ଜ୍ଞାନୀ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ। ମୁଁ ତୁମର ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତୁମେ କର।" "ତୁମର ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଯୁବ ଅବସ୍ଥାରେ ନିର୍ଯ୍ୟାତ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ। ଦୁଇ ରାଣୀ, କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଯୁବତୀ ଓ ସନ୍ତାନ ଆଶାରେ ଅଛନ୍ତି। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ସନ୍ତାନ ଦିଅ, ଆମ କୁଳ ଲାଗି। ରାଜ୍ୟ ନେଉ, ଭାରତମାନେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ପାଳନ କର, ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ବିବାହ କର, ଆମ ବଂଶ ନିମଜ୍ଜିତ ହେଉ ନାହିଁ।" ଭିଷ୍ମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମା, ତୁମେ ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମ କହିଛ; କିନ୍ତୁ ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତୁମେ ଜାଣ। ତୁମେ ଜାଣିଛ, ସତ୍ୟବତୀ, କନ୍ୟାଦାନ ପାଇଁ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କିପରି ହୋଇଥିଲା। ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନି କହୁଛି—ମୁଁ ସତ୍ୟକୁ କେବେ ବି ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ; ତିନି ଲୋକ, ଦେବତା ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ତାପେକୁ ବଡ଼ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ କେବେ ନୁହେଁ। ପୃଥିବୀ ତାହାର ଗନ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ, ଜଳ ତାହାର ରସ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ, ଅଗ୍ନି ତାହାର ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ, ବାୟୁ ତାହାର ସ୍ପର୍ଶ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ...