ସମୁଦ୍ରଗାମୀ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ତିନି ଜଣୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଧର୍ମପାଳନ କରି ବହୁଦାୟିତ୍ୱ ନେଇ ଆଣିଲେ—ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଭାଉ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସ୍ନେହରେ ଆଣିଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ସେମାନେକୁ ନିଜର କନ୍ୟା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, କୁରୁ ରାଜବଂଶରେ ଆଣିଲେ। ସେମାନେ ଏକାଧିକ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତାପ ଦ୍ୱାରା ଏହି କନ୍ୟାମାନେକୁ ଜିତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମାନୁସାରେ ତାଙ୍କ ଭାଉ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଭୀଷ୍ମ ଧର୍ମଜ୍ଞାନ ରଖି, ମାନବୀୟ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସତ୍ୟବତୀ ସହ ଏକମତି ହୋଇ, ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଶାସନ ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ବିବାହ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଅମ୍ବା, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ଏପରି କହିଲେ—“ସୌଭାର ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା ସାଲ୍ଵାକୁ ମୁଁ ମନରେ ପତି ଭାବରେ ଚୟନ କରିଥିଲି; ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚୟନ କରିଥିଲେ, ଏହି ମୋ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ। ଏହି ସ୍ଵୟଂବରରେ ମୁଁ ସାଲ୍ଵାକୁ ଚୟନ କରିବାକୁ ଥିଲି; ଏହା ଜାଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର।” ଏପରି ଅମ୍ବାର କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସଭାରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିଗଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଭାବିଲେ—“ଏହି କନ୍ୟା ଅନ୍ୟ ଜଣାପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ; ଜେଷ୍ଠା ଅମ୍ବାକୁ ମୁଁ ଜିତିଛି, ଶବ୍ଦରେ, ମନରେ ଦେଇଛି, ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣାପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କ ମନ ଅନ୍ୟ ଜଣାପାଇଁ। ଏହି କଥା ଭାଉଙ୍କ ସହ ସମ୍ମତି ନେଇ, ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଭୀଷ୍ମ ଜେଷ୍ଠା କାଶୀ କନ୍ୟା ଅମ୍ବାକୁ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଛାଡିଦେଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଳିକାକୁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ—ଏହା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ହୋଇଥିଲା। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୁବତ୍ୱରେ ଗର୍ବିତ, ଦୁଇଜଣୀର ହାତ ଧରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମପରାୟଣ ହୋଇ ଅମ୍ବାକୁ କେବେ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଅପରାଧର ଫଳ; ଅନୁଚିତ ଅଭିଲାଷା ଅସାର। ଅନ୍ୟ ଜଣାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଭୋଗ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମୋତେ ଏହିପରି ଉତ୍ସାହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶ ଚାଲିଛି; ମୁଁ ଅଭିଲାଷା ବିନା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ଭଲ ମନେ କରୁଛି। ଏପରି କହି, ଭୀଷ୍ମ ଅମ୍ବାକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କହିଲେ—“ତୁମେ ମୁକ୍ତ; ନିର୍ମଳା, ଯେଉଁଠି ଚାହିଁ, ଯାଅ।” ମୁଁ ମୋ ଭାଉଙ୍କୁ ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ନା ଅନ୍ୟ ଜଣା ନିଜ ଘରେ ଅନ୍ୟ ଜଣାପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ନାରୀକୁ ରଖିବେ। ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଜଣାକୁ ଚାହିଁ, ଯାଅ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠା ନେଇଛି, ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବିବୃତ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଅମ୍ବା ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ସହ ବିଦାୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳି, ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସାଲ୍ଵା ରାଜାଙ୍କ ନଗର ପାଖକୁ ଗଲେ। ଅମ୍ବା ସାଲ୍ଵାଙ୍କୁ ଗମନ କରି, ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ—“ମୁଁ ଏକଥା ଚୟନ କରି, ଦେବବ୍ରତ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଉଙ୍କୁ ଛାଡି, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।” ସାଲ୍ଵା ହସି କହିଲେ—“ଭୀଷ୍ମ ତୁମକୁ ଜିତିଛି, ମୋତେ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହରାଇଛି। ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଜଣା ଦ୍ୱାରା ଜିତି ଛାଡିଦିଆଯାଇଛ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଯାଅ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଅମ୍ବା ପୁନି କୁରୁ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଲେ। ଅମ୍ବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି ଧରାଯାଇଛି। କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ ଚିନ୍ତା କର; ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତୁମେ ମୋ ପତି। ଯେଉଁ ରାଜା ସ୍ଵୟଂବରରେ ନିଜ ପ୍ରତାପରେ କନ୍ୟାକୁ ଜିତିଥାଏ, ସେ ଅବଶ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ତୁମେ ମୋ ପତି; ମୁଁ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ଜିତି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆସିଛି। ଭୀଷ୍ମ, ମୋତେ ବିବାହ କର।” ଭୀଷ୍ମ ପୁନିପୁନି କହିଲେ—“ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠା ନେଇଛି।” ଅମ୍ବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛ, ତାହା କର।” ଏଭଳି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ଅମ୍ବା ଛଅ ବର୍ଷ ଧରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପଛରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—“ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠା ଅଛି, ବିବାହରୁ ବିବୃତ; ତୁମେ ସାଲ୍ଵାଙ୍କୁ ଯାଅ, ଯେଉଁ ଜଣାକୁ ମନରେ ପ୍ରଥମେ ଚୟନ କରିଥିଲ। ଏପରି ଅନ୍ୟ ଜଣାପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ପୂର୍ବରୁ ଘୋଷଣା କାହିଁ କଲେ? ଏକ କନ୍ୟା ଅନ୍ୟ ଜଣାପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଘରେ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମେ ସହ ବିବାହ କରିବି ନାହିଁ, ନା ମୋ ଭାଉକୁ ଦେବି; ଶୁଭା, ଯେଉଁଠି ଚାହିଁ, ଯାଅ।” ଅମ୍ବା ପୁନି ସାଲ୍ଵାଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ—“ମୁଁ ଚୟନ କରିଛି, ରାଜା, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।” ସାଲ୍ଵା ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜଣା ଦ୍ୱାରା ଜିତିଥିବାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ।” ଏଭଳି ଦୁଇ ଜଣା ତାଙ୍କୁ ନାକୁ କହିଦେଲେ। ଭୀଷ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠା ଘୋଷଣା କରି ଅମ୍ବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ; ଅମ୍ବା ପୁନିପୁନି ଭୀଷ୍ମ ଓ ସାଲ୍ଵାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଏଭଳି ଆସିଯିବାରେ ଅମ୍ବା ଛଅ ବର୍ଷ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରୋଦନ କରି, ଭୂମିରେ ଅଶ୍ରୁ ପକାଇ, ଦୁଃଖରେ ରହିଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଉଚ୍ଚ ଉଦର, ବିସ୍ତୃତ କଟି, ବଡ଼ ଆଖି, ଚନ୍ଦ୍ରର ପରି ମୁହଁ ଜ୍ଵଳିଥିଲା; କଟି ଭାରରେ ଚାଲିବା ଭାବ ଭାରି ଥିଲା; କଦମ୍ବ ଗଛର ପରି ଖୋପା ବର୍ଷାରେ କମ୍ପିଥିଲା। ଏହା ପରେ, ଅମ୍ବା ହିମାଳୟ ପାଖରେ ନଦୀକୁ ଉପକୂଳରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ବଡ଼ ଆଉଠି ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ବିଭୀତ ହେଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ଅମ୍ବାକୁ ଭଲ କରିବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।