ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ ଅନ୍ତ୍ୟତି ବେଳେ, ସାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଯେଉଁଠି ମହାବଳୀ ଏବଂ ଶୌର୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ତାଙ୍କର ଶବକୁ ସମ୍ବାଧନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ଅପରିମିତ ବଳ ଦେଖାଇ, ଏଉଁଠି ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା, ତାଙ୍କର ଅପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ କୁରୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ପୂର୍ବଜ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର କ୍ଷୁଦ୍ର କୌରବ ଭାଇ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଲେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ଅପୂର୍ବ ଆରାମରେ ବଢି ଯୁବା ହେଲେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ବିବାହ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୀଷ୍ମ ଶୁଣିଲେ ଯେ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ତିନି ଝିଅ, ଦେବାଙ୍ଗନା ଭଳି ସୁନ୍ଦର, ସ୍ଵୟଂବର ଆୟୋଜନ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଭୀଷ୍ମ, ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଏକା ଚରିଉଟିରେ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ, ସାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଦେଖିଲେ, ଚାରିପାଖରୁ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନେ ଏବଂ ସେଇ ଝିଅମାନେ। କାଶୀ, କୋଶଳ, ବଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, କଳିଙ୍ଗ ରାଜାମାନେ, ସେଇ ଝିଅମାନେ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବାରାଣସୀକୁ ଏକଠା ହୋଇ ଆସିଥିଲେ। ରାଜାମାନଙ୍କ ନାମ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରଚାରିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ, ଏକା ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ବୃଦ୍ଧ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଇ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଝିଅମାନେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ବୃଦ୍ଧ, ଅତି ଧର୍ମିକ, ଚିହ୍ନା ଓ ପକୁଡି ହୋଇଛନ୍ତି, ନିଜ ଲଜ୍ଜା କାହିଁକି ଖୋଇ ଏଠି ଆସିଛନ୍ତି? ଭୀଷ୍ମ, ଯାହାକୁ ମୃଷା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଲୋକେ କ’ଣ କହିବେ? କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଏହି ଉପହାସ ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ନିଜେ ସେଇ ଝିଅମାନେ ଚୟନ କରି, ବଜ୍ରଧ୍ୱନି ଭଳି ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧନ କଲେ। ଭୀଷ୍ମ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ଝିଅମାନେ ନିଜ ରଥରେ ବସାଇ, ସ୍ଵୟଂବରର ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଥିବା କଥା ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସେ କହିଲେ, ଅନେକ ଲୋକ ଝିଅକୁ ଅଲଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଇ, ଧନ ଦେଇ, ଦୁଇଟି ଗାଁ ସହିତ ଦେଇଥାନ୍ତି। କେହି ଘୋଷିତ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ, କେହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତି ସହିତ, କେହି ଅସାବଧାନ ସମୟରେ, ଏବଂ କେହି ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ ଝିଅକୁ ପାଇଥାନ୍ତି। କେହି ଋଷି ବିବାହ ରୀତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଅଷ୍ଟମ ବିବାହ ପ୍ରକାର—ଧନ ବିବାହ—ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି। ରାଜା ବର୍ଗ ସ୍ଵୟଂବରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ତେବେ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଝିଅକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କରନ୍ତି। ଏହି ଭାବରେ, ଏହି ଭୂମିର ଶାସକମାନେ, ମୁଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଝିଅକୁ ନେବାକୁ ଚାହେଁ—ତେଣୁ ତୁମେ ମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ, ଜିତିବା କି ହାରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ। ଏଭଳି କଥା ରାଜାମାନେ ଏବଂ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ଭୀଷ୍ମ ସେଇ ଝିଅମାନେ ନିଜ ରଥରେ ବସାଇ, ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ସେଇ ଝିଅମାନେ ଗ୍ରହଣ କରି ଚାଲିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ରୋଷରେ ମୁହଁ ଚାପି ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ। ସେମାନେ ତାରକା ଭଳି ଏକଠା ହୋଇ, ତାଜା ଅଲଙ୍କାର ଓ କବଚ ପିନ୍ଧି, ବଡ଼ ଅସ୍ଥିରତା ତିଆରି କଲେ। ଅଲଙ୍କାର ଓ କବଚ ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲା, ରୋଷରେ ଆଖି ଲାଲ ଏବଂ ଭୃକୁଟି ଶିଖିତ, ସେମାନେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଚାରିପାଖରୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଧାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନେକ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେମାନେ ଏକ ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦଶ ହଜାର ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ ତୀରକୁ ନିଜ ତୀରବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ କଲେ। ସେମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି, ମେଘ ଭଳି ତୀର ବୃଷ୍ଟି କଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ତୀରଦ୍ୱାରା ସେହି ବୃଷ୍ଟିକୁ ପୂରା ରୋକିଲେ। ପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ତିନି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜାକୁ ପାଠିଲେ ଦୁଇ ତୀର ଦ୍ୱାରା। ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମ ଭଳି ହେଲା। ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ, ଭୀଷ୍ମ ତୀର ଓ ବର୍ଚ୍ଛ ଦ୍ୱାରା ଧନୁ, ଧ୍ୱଜ, କବଚ, ମୁଣ୍ଡ ଭଙ୍ଗ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭୀଷ୍ମ ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ; ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ କୌଶଳ ଓ ତୀବ୍ରତା ଦେଖାଗଲା। ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ନିପୁଣତାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, କାରଣ ସେ ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରି ଅକ୍ଷତ ରହିଲେ। ଏହା ପରେ, କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ସମୁଦ୍ର ଯାତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆଣିଲେ; ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ଝିଅମାନେ ସହିତ ଭାରତମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶାଲ୍ବ ରାଜା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପଛରେ ଧାଉଥିଲେ। ଶାଲ୍ବ ରାଜା, ଅପରିଜିତ ଶକ୍ତିରେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ, ଏକ ହାତୀ ଭଳି ପଛରୁ ଶତ୍ରୁକୁ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରେ।