ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଏଖଣିଁ ପ୍ରାୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ନିୟତ କାଳ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲେ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଶ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶତ୍ରୁନିବାରକ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କୁରୁ ସିଂହାସନରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ମାନବ ମଧ୍ୟରେ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବିଲେ। ସେ ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏକ ରାଜା, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ସେଉଁଠି ଆସିଲେ। ସେ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋତେ ସମାନ ନାମ ବୋହିଛ; ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର। ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ ନାହଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ନାମ ଧାରଣ କର।" ଏହା ଉପରେ କୁରୁପୁଙ୍ଗବ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କର, ତେବେ ଏହି ନାମ ମୋ ପାଖରେ ରହିବ ନାହିଁ।" ଏଭଳି ଗର୍ଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେବା ପରେ, ଦୁଇଏ ଶୂରବୀର ହିରଣ୍ୟବତୀ ନଦୀ କୂଳକୁ ଗଲେ, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏଠାରେ, ହିରଣ୍ୟବତୀ ତୀରେ, ଦୁଇ ମହାବୀର ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କୁରୁନାୟକ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷା ମଧ୍ୟରେ, ମାୟାଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ଗନ୍ଧର୍ବ ଶୂରବୀର କୁରୁ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ପରେ, ଶତ୍ରୁନିବାରଣ କରୁଥିବା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରି, ଦେବଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତେଜସ୍ବୀ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ ବଧ ହେବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ ଏଉଁଠି ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ, ଯିଏ ଏଖଣିଁ କିଶୋର ଏବଂ ପ୍ରାୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, କୁରୁ ସିଂହାସନରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବଜ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ବଧ ହେବା ପରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ କୌରବ ଭାଉ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା କଲେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ତେବେ ଭୀଷ୍ମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ତାଙ୍କ ଭାଉଙ୍କ ବିବାହ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମ ଶୁଣିଲେ ଯେ, କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ତିନି ଝିଅ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ଶୋଭାଶାଳି, ସ୍ୱୟଂବର କରୁଛନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ଏକାକି ରଥରେ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଉଁଠି ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଚାରିପାଖରୁ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେହି କନ୍ୟାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା କାଶୀ, କୋଶଳ, ବଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କଳିଙ୍ଗ ରାଜାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହିତ ହୋଇ ବାରାଣସୀକୁ ଆସିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ନାମ ଘୋଷିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଏକାକି, ବୃଦ୍ଧ ଭୀଷ୍ମ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେହି ଅତି ଶୋଭାମୟ କନ୍ୟାମାନେ ଭୟ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଭାବିଲେ—'ଏହି ବୃଦ୍ଧ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଚୁଲିପକା ଓ ଚମଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଏମିତି ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଲଜ୍ଜା ବିନା ଆସିଛନ୍ତି?' ସେମାନେ ଭାବିଲେ, 'ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଲୋକେ କ'ଣ କହିବେ? ଯିଏ ମିଥ୍ୟା ରୂପେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ନିରର୍ଥକ ଭାବେ ସେ ପୃଥିବୀରେ ଏପରି ନାମ ପାଇଛନ୍ତି।' କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଏହି ଉପହାସ ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତେବେ ଭୀଷ୍ମ ନିଜେ ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବାଛି, ମେଘ ଗର୍ଜନା ସଦୃଶ ସ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରିମିତ ଶୂର ଭୀଷ୍ମ, ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ନିଜ ରଥରେ ବସାଇ, କହିଲେ—'ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦେବାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। କେହି କନ୍ୟାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ଧନ ଦେଇ ଦେଇଥାନ୍ତି, କେହି ଦୁଇଟି ଗାଈ ଦେଇ ଦେଇଥାନ୍ତି।' 'କେହି ଘୋଷିତ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ, କେହି ଶକ୍ତିବଳିୟେ, କେହି ସମ୍ମତିରେ, କେହି ଅସାବଧାନ ଅବସ୍ଥାରେ, ଅନ୍ୟେ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ କନ୍ୟାକୁ ଲାଭ କରନ୍ତି। କେହି ଋଷି ବିବାହ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରେ, ଅଷ୍ଟମ ବିଧି ଧନ ବିବାହକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନ୍ୟ କରନ୍ତି।' 'ରାଜବର୍ଗ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଗ୍ରହଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ଅପହରଣକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କହନ୍ତି। ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ବଳଦ୍ୱାରା ଏହି କନ୍ୟାମାନେ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ, ଜିତିବା କି ବିଫଳ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ।' ଏଭଳି କହି, ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ସେହି କନ୍ୟାମାନେ ନିଜ ରଥରେ ବସାଇ, ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରି, ଦୃତ ଗତିରେ ନିଜ ସହ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜା ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, କ୍ରୋଧରେ ଓଠ କାମୁଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ତାଡ଼ିକି ନିଜ ଅଳଙ୍କାର ଓ କବଚ ପିନ୍ଧିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଭୟାଙ୍କର ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥତା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଓ କବଚ ଚାରିପାଖରେ ଛିଟିଯାଇଥିବା ବେଳେ, ସେମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରାଗରେ ଲାଲ ହେଲା, ଭୃକୁଟି ଚଢ଼ିଗଲା। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଯୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତ୍ର ସଜାଇ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପଛ ଧାଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାଜାମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଧାଉଥିବା ବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେମାନେ ଏକାସାଥିରେ ଦଶ ହଜାର ତୀର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଛୁଇଁ ପୂର୍ବରୁ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅବରୋଧ କରିଦେଲେ।