ଏହି ଉତ୍କଳ ଦେଶର ପବିତ୍ର ଭାରତ କଥାରେ, ଏକ ଦିନ ରାଜସଭାରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପାଇଁ ମାଛମାଛି ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା—ଦାନ ଓ ଅଦାନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଆପଣ ମୁଁ ଭଲ ହେବ। ଏହିପରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ପିତା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ—ମୋ ପିତା ପାଇଁ ମୁଁ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ କହିବି, ତାହାରେ କେହି ମୋ ସମାନ ନୁହେଁ; ଏପରି ଅନ୍ୟ କେହି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ଅଟୁଟ ରଖିବି, ଏବଂ ଆପଣ ଯେଉଁପରି କହିଛନ୍ତି, ସେହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ, ସେ ଆମ ରାଜା ହେବେ। ଏହିପରେ ମାଛମାଛି ରାଜା, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ କାମ କରିବାକୁ ଚାହି, ପୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ଏହି ରାଜ୍ୟ ଓ ଅଂଗନା ପାଇଁ ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ; ଧର୍ମରେ ଆପଣ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତଥାପି, ମୂଦୁ ହୃଦୟ ଭୀଷ୍ମ, ମୋର କଥା ଏବଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସୁନିବେ; ମୁଁ କହିବି, ଅଂଗନାମାନେ ଯେଉଁପରି ଚଳନ୍ତି, ତାହା ଅନୁଯାୟୀ। ଆପଣ ସତ୍ୟବତୀ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶପଥ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହି ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଅନୁଗତ; ଏହା ଆପଣ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ। ଏହିପରି ହେବା ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଆମେ ଅତି ଅନିଶ୍ଚିତ। ଏହି ମତ ଶୁଣି, ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ନିବେଶିତ ଭୀଷ୍ମ, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ, ଏହା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ କହିଲେ—ମୋର ଶପଥ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୋଷଣା କରିବି; ଯେଉଁଠାରେ ଋଷି, ଦେବତା, ଗୁପ୍ତ ଜୀବ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରୁଛି—ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଛାଡିଦେଇଛି। ଏବଂ ଆଜିଠୁ, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏକ ଦୃଢ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛି—ଏହି ଦିନଠୁ, ମୁଁ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରହିବି। ପୁତ୍ର ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ଵର୍ଗରେ ମୋର ଲୋକ କମିବ ନାହିଁ; କାରଣ ଜନ୍ମଠୁ ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଶରୀରରେ ପ୍ରାଣ ଅଛି, ମୁଁ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବିନାହିଁ; ମୋ ପିତା ପାଇଁ ଅଂଗନାକୁ ଦିଅ। ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି; ମୁଁ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରହିବି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଇଗଲା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମାଛମାଛି ରାଜା ଖୁସି ହେଇ କହିଲେ—"ମୁଁ ଅଂଗନାକୁ ଦେଉଛି।" ଏହା ଦେଖି ଆକାଶରେ ଅପ୍ସରା, ଦେବତା, ଋଷିମଣ୍ଡଳ, ଏବଂ ରାଜାମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେମାନେ ଫୁଲ ଛାଡି "ଏହି ଭୀଷ୍ମ!" ବୋଲି କହିଲେ। ଏପରେ, ନିଜ ପିତା ପାଇଁ, ଭୀଷ୍ମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଂଗନା ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମା, ରଥରେ ଚଢ଼, ଘରକୁ ଚଲିବା।" ଭୀଷ୍ମ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇଲେ। ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆସି, ଭୀଷ୍ମ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବରଣୀ କହିଲେ; ରାଜାମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ କଠିନ କାମକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଏବଂ ଅଲଗାଅଲଗା କହିଲେ—"ଏହି ଭୀଷ୍ମ!" ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ କିଛି ଦିନ ଦୁଃଖିତ ରହିଲେ; କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଖୁସି ହେଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ—"ତୁମେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାହିବ, ମୃତ୍ୟୁ ତୁମକୁ ବଶ କରିପାରିବ ନାହିଁ।" "ତୁମର ଅନୁମତି ନେଇଲେ ମାତ୍ର, ମୃତ୍ୟୁ ତୁମପରି ଶକ୍ତି ଦେଖିପାରିବ।" ମାଛମାଛି ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଚେଦି ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ସତ୍ୟବତୀ ଅପରି ଉପରେ ଶାନ୍ତନୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବିବାହ କରାଇଲେ। ବିବାହ ପରେ, ଶାନ୍ତନୁ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ନିଜ ଘରେ ବସାଇଲେ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ନାମକ ଏକ ପ୍ରତାପୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁନି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ନାମକ ଏକ ଶୂର ଧନୁର୍ଧର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଏବେ ଯୁବା ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଶାନ୍ତନୁ ରାଜା ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ବିଦାୟ ହେଲେ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଭୀଷ୍ମ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦକୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ନିଜ ପ୍ରତିଭାରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବିଲେ ନାହିଁ। ତିନି ଦିନ ଧରି ସେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ଏବଂ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା, ଯିଏ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ନାମରେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମର ନାମ ମୋ ସମାନ; ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର। ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ କରିବ ନାହିଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ନାମ ଧର।" "ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛି; ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ ନାହିଁ, ମୋ ନାମ ତୁମରେ ରହିବ ନାହିଁ।" ଏହି ଘୋଷଣା ପରେ, ଦୁଇଜଣ ହିରଣ୍ୟବତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଯାଇ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ମହା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠାରେ, ଦୁଇ ଶୂରବୀରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଦିନ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା; ଗନ୍ଧର୍ବ ତାଙ୍କ ମାୟା ବଳରେ କୁରୁ ମୁଖ୍ୟ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦକୁ ବଧ କଲେ। ଏହିପରେ, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବ ତାଙ୍କ କାମ ସାଧି, ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।