ଶାନ୍ତନୁ ରଜାଙ୍କ ମନରେ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଦୁଃଖର କାରଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣି ଦେବବ୍ରତ, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଧୀର, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ବସିଲେ। ପିତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଜନ୍ମସଫଳତା ନେଇ ଚିନ୍ତାଜନକ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଦେବବ୍ରତ ଦୁଃଖିତ ହେଇ ପୁଣି ଏକଥା ପ୍ରସ୍ତାବ କଲେ ଓ ପିତାଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ରଥଚାଳକ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବବ୍ରତଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଦୂତିୟ ଭାବେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ତୁମେ ମୋ ପିତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଓ ମୋ ମିତ୍ର ଅଟୁ, ତୁମେ ଜାଣିଛ କି, ରଜାଙ୍କ ମନ କେଉଁଠି ଲଗିଛି?" ରଥଚାଳକ କହିଲେ, "ରଜାଙ୍କ ମନ ଓ ପ୍ରେମ ନାବିକଙ୍କ ଝିଅ ଉପରେ ଅଟୁ।" ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଦେବବ୍ରତ ଜାଣିଲେ, ରଜା ନାବିକଙ୍କ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ବିବାହ ପାଇଁ ନାବିକ କହିଛନ୍ତି—"ଏଠି ଜନ୍ମିତ ପୁଅ ରଜା ପରେ ରାଜା ହେବେ।" ଶାନ୍ତନୁ ଏହାକୁ ଦେବିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନାବିକ ଏହି ଶର୍ତ୍ତ ଉପରେ ଅଟୁ ରହିଲେ। ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ଆଜ୍ଞା ମନେ ରଖି, ଦେବବ୍ରତ ନିଜ ମନରେ ନିଶ୍ଚିତ କରି ଯମୁନାର ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ। ଧର୍ମପରାୟଣ ପୁରାତନ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସହିତ ଉଚ୍ଚৈ:ଶ୍ରବାସଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ, ଦେବବ୍ରତ ନାବିକଙ୍କ ଝିଅକୁ ନିଜ ପିତା ପାଇଁ ଚାହିଲେ। ନାବିକ ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ଆଦରରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜସଭାରେ ବସାଇ, କହିଲେ, "ଏଠି ଝିଅ ପାଇଁ ରାଜସ୍ୱ ଦେବାକୁ ପଡିବ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ତୁମ ପିତା ପରେ ରାଜା ହେବେ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ନାବିକ କହିଲେ, "ତୁମେ ଶାନ୍ତନୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧିକାରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧା, ମୁଁ ତୁମକୁ କଣ କହିବି?" "ଏହି ଝିଅ ପାଇଁ ମୁଁ କିଛି କହିବି, ଏହି ସଂଯୋଗ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଓ ନିନ୍ଦିତ, ଏହାକୁ କିଏ ଚାହିବେ ଓ ପାଶ୍ଚାତାପ କରିବେ ନାହିଁ? ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହି ସୀମା ଅଟୁ କଟିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୁଖ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ତୁମ ପରି ଗୁଣରେ ସମାନ; ଏହି ଝିଅକୁ ତୁମ ପିତା ଅନେକ ଥର ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।" "ସତ୍ୟବତୀ ଏହି ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଏକଥା କହିଥିଲେ, ମୁଁ ରଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲି।" "ତଥାପି, ଝିଅର ପିତା ଭାବେ ମୁଁ ଏକଥା କହୁଛି, ଏଠି ମୁଁ ଭୟ ଦେଖୁଛି—ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା।" "ତୁମେ ଅଜୟ, ଏହି ଦୋଷ ତୁମେ ଅଧିକ; ଏହି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ କିଏ ତୁମେ ଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ହେଉ କି ଅସୁର, କେଉଁଠି ନିଜେ ଜୀବନ ରଖିପାରିବେ?" "ତୁମେ ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ତୁମେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ କିଏ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ରଖିପାରିବେ? ଏହି ଦୋଷ ଛଡା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।" "ଏହି ଦେଇବା ଓ ନାଦେଇବା ନେଇ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭଲ କଥା ମନେ ରଖ।" ଏପରି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଦେବବ୍ରତ ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରାଜାମାନେ ଆଗରେ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। "ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ଧାରଣ କର, ଏହି କଥା ପାଇଁ ମୋ ପ୍ରତି ନିକଟେ କେଉଁଠି ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ; ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ତୁମେ କହିଥିବା ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ଝିଅର ପୁଅ ଆମେ ରାଜା ହେବ।" ଏପରି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ନାବିକ ପୁଣି କହିଲେ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ: "ତୁମେ ଶାନ୍ତନୁ ଓ ଝିଅ ପାଇଁ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆସିଛ, ଧର୍ମରେ ତୁମେ ନାୟକ, ଦାନ ମାମଲାରେ ମହାନ।" "ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଏହି ଝିଅ ପାଇଁ ଏହି ଶର୍ତ୍ତ ଓ ଧର୍ମ ମନେ ରଖ; ମୁଁ କହୁଛି, ଝିଅମାନେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେପରି।" "ସତ୍ୟବତୀ ପାଇଁ ସଭାରେ ତୁମେ ଯେ କଥା ଦେଇଛ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ, ଏହା ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ।" "ଏହା ଅବଶ୍ୟ ହେବ, ଏଠି କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତୁମର ସନ୍ତାନ ନେଇ ଆମର ଭୟ ଅଛି।" ଏହି ମତ ଶୁଣି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ନିବେଶିତ ଦେବବ୍ରତ, ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଏହି ଶର୍ତ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। "ସଭାରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପ୍ରକାଶ କର, ଯେଉଁଠି ବୃଦ୍ଧ, ଦେବ, ଓ ଗୁପ୍ତ ଜନ ଅଛନ୍ତି।" "ଏଠି ଯେଉଁଠି ଜନ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଏହି କଥା ପାଇଁ ମୋ ପ୍ରତି କେଉଁଠି ସମ, ନାହିଁ। ମାଛମାନ୍ୟ ରଜା, ମୋ ଶବ୍ଦ ଗ୍ରହଣ କର।" "ସଭାରେ ରାଜାମାନେ ଆଗରେ ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଘୋଷଣା କରୁଛି: ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରିଛି।" "ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଏବେ ମୁଁ ଏକ ନିଶ୍ଚୟ କରୁଛି: ଆଜିଠୁ ମୁଁ ଦୀର୍ଘବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରହିବି।" "ପୁଅ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଲୋକ ଅକ୍ଷୟ ରହିବ; କାରଣ ମୁଁ ଜନ୍ମ ଠାରୁ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ।" "ମୋ ଶରୀରରେ ଜୀବନ ଯାଏଁ, ମୁଁ କଦାପି ପୁଅ ଜନ୍ମାଇବି ନାହିଁ; ମୋ ପିତା ପାଇଁ ଝିଅକୁ ଦେଇଦିଅ।" "ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଯୌନ ସଂଯୋଗ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରୁଛି; ଚିରବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରହିବି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ନାବିକ ମନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର କେଶ ଶିରେ ଦାଣ୍ଡି ହେଇଗଲା, ଧର୍ମପରାୟଣ ନାବିକ କହିଲେ, "ମୁଁ ଝିଅକୁ ଦେଇଦିଅ।" ଆକାଶରେ ଅପ୍ସରା, ଦେବ, ଋଷିଗଣ ଓ ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରାଜାମାନେ, ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ ଦେଖି, ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ; "ଏହି ଭୀଷ୍ମ!" ବୋଲି ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତାପରେ, ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବବ୍ରତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।