ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଔର୍ବଙ୍କ ବଂଶଜମାନେଙ୍କର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଆସିଲା। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏକାଠି ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ଯାଇଥିଲେ। ପଞ୍ଚାଳ ନଗରୀରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନ ଲକ୍ଷ୍ୟବେଦି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ରୂଷ୍ଟ ଭୂମିପତିମାନେଙ୍କୁ ଦଳନ କରି ଶଳ୍ୟ ଓ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅସୀମ ଓ ଅଲୌକିକ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ, ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବ ହେବାକୁ ସନ୍ଦେହ କରିଲେ। ପରେ ସମସ୍ତେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଗୃହର ଶଭାଗୃହକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ପଞ୍ଚପୁରୁଷଙ୍କ ସାଧାରଣ ପତ୍ନୀ କରିବା ଓ ଦ୍ରୁପଦ ସଂପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ହେଲା। ଏଠି ଦେବମୟ ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବିବାହ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା। ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ତାଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇବା, ବିଦୁରଙ୍କ ଆଗମନ ଓ କେଶବଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ଦେଖାଯାଏ। ପରେ ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥରେ ବାସ, ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ଓ ନାରଦଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଶର୍ତ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବା ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଏ। ଏଠି ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦଙ୍କ କଥା ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହ ବସିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏପରେ ଅର୍ଜୁନ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଫେରାଇ ଦେଇ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ଶର୍ତ୍ତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ପାର୍ଥଙ୍କ ବନବାସ ଦିନରେ ମାର୍ଗରେ ଉଲୂପୀଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ହେଲା। ପରେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ଓ ବଭ୍ରୁବାହନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ସୁନ୍ଦରୀ ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଏଠି ଏକ ଶାପରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀ ମଗର ହୋଇଥିଲେ; ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥରେ ପାର୍ଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିଲେ। ଦ୍ୱାରକାରେ ସୁଭଦ୍ରା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ଏହିଥିରେ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପାଇଲେ। ଏହି ଅପହରଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ସୁଭଦ୍ରାଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁଅଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଦୁଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଯମୁନା କୂଳରେ ବିହାର କଥା ବି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଚକ୍ର ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି, ଖାଣ୍ଡବ ଦାହ, ମାୟାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା, ଓ ସର୍ପକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଘଟଣା ବିବରଣୀ ମିଳେ। ମହାମୁନି ମଣ୍ଡପାଳଙ୍କ ପୁଅ ଶାର୍ଙ୍ଗୀ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେବା କଥା ଏଠି ଅଛି। ଏଭଳି ଭାବରେ ଆଦିପର୍ବର ସମସ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଏ। ମହାମୁନି ଦୁଇଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଗଣନା କରିଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟାସ ଶତେ ଗଣିଲେ ସତାଇସି ଅଧ୍ୟାୟ। ମହାତ୍ମା ମୁନି କହିଛନ୍ତି, ଏଠି ଆଠ ହଜାର ଆଠ ଶତି ଶ୍ଲୋକ ଓ ଚଉରାଶି ଅଧିକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ବ ସଭାପର୍ବ ଅନେକ ଘଟଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ଦରବାରରେ ବସିଥିବା ଓ ସେଠି ସେବକମାନେ ଦେଖାଯିବା ଘଟଣା ଅଛି। ନାରଦ ଦେବଦର୍ଶୀ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସଭା ଦର୍ଶନ କଥା, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ଓ ଜରାସନ୍ଧ ବଧ ଉଲ୍ଲେଖିତ। କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗରେ ବନ୍ଦୀ ରାଜାମାନେ ଉଦ୍ଧାର ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦିଗ୍ବିଜୟ କଥା ଏଠି ଅଛି। ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜାଙ୍କ ଆଗମନ, ଉପହାର ଦେବା, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବାକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଓ ଶିଶୁପାଳ ବଧ ଘଟଣା ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଯଜ୍ଞର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖି ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ସଭା ମଝିରେ ଉପହାସ କରାଯିବାରେ, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡ଼ା ଚାଲାଇଲେ। ଶକୁନି ଚତୁର ଚାଳରେ ଧର୍ମପୁତ୍ରକୁ ପରାଜିତ କଲେ। ଦ୍ରୌପଦୀ ଦ୍ୟୁତର ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରରେ ନୌକା ପରି ଡୁବିଥିଲେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି ଆଉଥରେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଦ୍ୟୁତକୁ ଡାକିଲେ। ଏଠି ସେମାନେ ପୁନି ପରାଜିତ ହୋଇ ବନବାସକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ସଭାପର୍ବରେ ଏସବୁ କଥା ମହାତ୍ମା ବ୍ୟାସ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଏକତ୍ର କରିଛନ୍ତି। ଏଠି ସତରି ଅଧ୍ୟାୟ ଓ ଆଠଟି ଅଧିକ ଗଣାଯାଏ; ମୋଟେ ଦୁଇହଜାର ପାଞ୍ଚଶ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଏହି ଅଂଶରେ ଏଗାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି, ଏହା ପରେ ତୃତୀୟ ଅରଣ୍ୟକ ପର୍ବ ଆସିବ। ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ, ନାଗରିକମାନେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ଯାଇଥିଲେ। ଭୋଜନ ଓ ଔଷଧ ଲାଗି ପାଣ୍ଡବ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୂଜା କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ଦାନ କଲେ। ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କୃପାରେ ଅନ୍ନ ମିଳିଲା; ତାପରେ ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନମ୍ର ବାଣୀରେ ଚାରିଓଡ଼ିଆ ଚାଳକ ବିଦାୟ ନେଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଯାଇଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୁନି ଫେରିଲେ। କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଅନ୍ୟ ଚକ୍ରାନ୍ତ କରି ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ହତ୍ୟା କରିବା ଯୋଜନା କଲେ। ବ୍ୟାସ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁମାନ କରି ଦ୍ରୁତ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ରୋକିଲେ ଓ ସୁରଭିର କଥା କହିଲେ। ଏଠି ମୈତ୍ରେୟଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ, ତଥା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଶାପ ଦିଆଯିବା ଘଟଣା ଅଛି। ଏଠି ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିର୍ମିର ବଧ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ପଞ୍ଚାଳମାନେଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖାଯାଏ। ଶକୁନିଙ୍କ ଚଳାକିରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିବା ଖବର ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରାଯିବା ଘଟଣା ଓ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ।