ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ଏକ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରିଥିଲେ—"ମୁଁ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ତୁମକୁ ଦେବି, ରାଜନ୍; କାରଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମ ସମ ଯୋଗ୍ୟ ବର କେବେ ମିଳିବେ ନାହିଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଡାଶା କହିଲେ, "ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଶୁଣିଛି, ରାଜନ୍, ମୁଁ ବିଚାର କରିବି; ଯଦି ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, ମୁଁ ଦେବି, ନହେଲେ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ।" ତାଙ୍କର ଏହି ଶର୍ତ୍ତ ଥିଲା—"ଏହି କନ୍ୟାଠାରୁ ଯେଉଁ ପୁଅ ଜନ୍ମିବେ, ସେଇ ତୁମ ପରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ହେବେ; ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।" କିନ୍ତୁ ଶାନ୍ତନୁ ଏହି ଶର୍ତ୍ତ ମାନିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦେହେ ଅତି ଆଗ୍ରହ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିଲା। ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ତାଳମାଳ ହେଇ, ଶାନ୍ତନୁ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଫେରିଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଦିନ, ଶାନ୍ତନୁ ଦୁଃଖିତ ଭାବେ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇ ବସିଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦେବବ୍ରତ ଆସି, ସେଠାରେ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। "ପିତାଜୀ, ସମସ୍ତ ରାଜା ଆପଣଙ୍କୁ ଆଦେଶ ମାନନ୍ତି, ଏବଂ ସବୁଠି ଆପଣ ସୁରକ୍ଷିତ; ତେବେ କାହିଁକି ଏତେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି? ଆପଣ ମୋତେ କଣସି କଥା କହୁନାହାନ୍ତି, ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ବାହାରେଁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ଦେହ ଦୁଃଖରେ ଶୁଷ୍କ ଓ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହୋଇଯାଇଛି। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କ’ଣ ଦୁଃଖ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୋଗାଉଛି, ଯାହା ଜାଣି ମୁଁ କିଛି କରିପାରିବି।" ଏପରି ଦେବବ୍ରତଙ୍କ କଥାରେ ଶାନ୍ତନୁ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପରେ କହିଲେ, "ପୁତ୍ର, ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ; ଶୁଣ, କାହିଁକି ମୁଁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି। ଏହି ମହାବଂଶରେ ତୁମେ ମୋ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ; ତୁମେ ସଦା ସ୍ତ୍ରୀରେ ଦକ୍ଷ, ଶୌର୍ୟରେ ଅତୁଳ। କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ର, ଏହି ସଂସାରର ଅନିତ୍ୟତା ଭାବି ମୁଁ ଦୁଃଖିତ। ଯଦି ତୁମେ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କୌଣସି ଅପମଙ୍ଗଳରେ ପଡ଼, ଆମ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେବ; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଏକଶ ଶତ ପୁଅଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।" "ମୁଁ ବ୍ୟର୍ଥରେ ଆଉ ବିବାହ କରିପାରିବି ନାହିଁ; ମୋ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ବଂଶ ଅବିରତ ଚାଲିଯାଉ। ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି, ପୁଅ ନଥିଲେ ବା ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଥିଲେ ଏକଇ; 'ଚକ୍ଷୁ ଓ ପୁଅ ଏକ—ସମୟେ ଥାଏ, ସମୟେ ନଥାଏ; ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଦେହ ନଷ୍ଟ, ପୁଅ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ବଂଶ ନଷ୍ଟ।' ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ତ୍ରୟୀବେଦ, ଓ ଦାନସହିତ ଯଜ୍ଞ—ଏହି ସବୁ ମିଶି ମଧ୍ୟ ପୁଅ ଥିବାର ଏକ ଷୋଳଂଶ ଅଂଶ ପରି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" "ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଅର ମୂଲ୍ୟ ଏହିପରି; ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଋଣ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏହି ନେଇ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁଅ, କର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନ—ଏହି ତିନି ହେଉଛି ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ନିତ୍ୟ ତ୍ରୟ। ତୁମେ ସଦା ଶୌର୍ୟବାନ୍, ଅଦମ୍ୟ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ; ତୁମ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଛି। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ କିପରି ଶାନ୍ତି ମିଳିବ, ଏହି ଚିନ୍ତା ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି। ଏହି ହେଉଛି ମୋ ଦୁଃଖର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ।" ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖର ପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଜାଣି, ଦେବବ୍ରତ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶା ଓ ଦୁଃଖର ଅର୍ଥ ବୁଝି, ଦେବବ୍ରତ ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ରଥଚାଳକ ଆସିଲେ, ଦେବବ୍ରତ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋ ପିତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଓ ବନ୍ଧୁ; ଯଦି ଜାଣ, ସତ୍ୟ କହ—କାହାକୁ ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ମନ ଆକର୍ଷିତ?" ରଥଚାଳକ କହିଲେ, "ରାଜାଙ୍କ ମନ ତାଳିବାଲାଙ୍କ କନ୍ୟା ସତ୍ୟବତୀ ଉପରେ ଅଟୁଟ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବରଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଏହି ଶର୍ତ୍ତ ଦେଇଥିଲେ—'ଏହି କନ୍ୟାଠାରୁ ଯେଉଁ ପୁଅ ହେବେ, ସେଇ ତୁମ ପରେ ରାଜା ହେବେ।' ଏହି ଶର୍ତ୍ତ ରାଜା ମାନିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନଥିଲା।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବବ୍ରତ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ମନ ମଧ୍ୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଯମୁନା ପାରେ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ପୁରାତନ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସଙ୍କ ସହ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜେ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟବତୀକୁ ବରାଣ କଲେ। ତାଳିବାଲା ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ରାଜସଭାରେ ବସାଇ, କହିଲେ, "ଏହି କନ୍ୟା ପାଇଁ ରାଜସମ୍ମାନ ଦେବା ଦରକାର; ତାଙ୍କଠାରୁ ଯେଉଁ ପୁଅ ହେବେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ପରେ ରାଜା ହେବେ।" "ତୁମେ ଏକା, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶ ବଢ଼ାଉଥିବା, ଶୂରବୀର; ମୁଁ କଣ କହିପାରିବି? ତଥାପି କନ୍ୟା ପାଇଁ ମୋତେ କିଛି କହିବାକୁ ହେବ: ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଦୁଷ୍କର ସମ୍ପର୍କ କିଏ ଚାହିବ, ଏବଂ ପଛରେ ଦୁଃଖିତ ହେବ ନାହିଁ—ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହି ମାର୍ଗ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଏହି ଉତ୍ତମ କୁଳବତୀଠାରୁ ଯେଉଁ ପୁଅ ହେବେ, ତାଙ୍କ ଗୁଣ ତୁମ ସମାନ, ଯାହାଠାରୁ ସତ୍ୟବତୀ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ତୁମର ପିତା ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି; ସେଇ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାଯୋଗ୍ୟ।" "ସତ୍ୟବତୀ ଏପରି ମତ୍ତ କଥା ତୁମର ପିତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏକଥା ଅସ୍ଵୀକାର କରିଥିଲି। ତଥାପି, କନ୍ୟାର ପିତା ଭାବରେ ମୁଁ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହେଁ: ଏଠାରେ ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାର ଦୋଷ ଦେଖୁଛି।" "ଏହି ଦୋଷ ତୁମେ ଅପରାଜିତ ଥିବାରୁ ଅଧିକ; ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦ୍ବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ବା ଅସୁର ଯିଏ ହେଉ, ସେ ତୁମେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ଅବଶ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଅୟୁଷ୍ୟ ହେବ। ଏଠି ଏକମାତ୍ର ଦୋଷ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।" ଏପରି ଭାବରେ ତାଳିବାଲା ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଦେଲେ, ଓ ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା।