ଗଙ୍ଗା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଜହ୍ନୁଙ୍କ ଝିଅ ଗଙ୍ଗା, ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ପରିଚର୍ଯ୍ୟିତ। ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମ ସହ ଏହି ମୃତ୍ୟୁଲୋକରେ ବସିଥିଲି। ଏହି ଅଷ୍ଟ ବସୁ, ଯେଉଁମାନେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବତା, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରେ ଏହି ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେବଳ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପିତା ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଏ ଲୋକରେ ମୋ ଭଳି ମହିଳା ତାଙ୍କର ମାଆ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବା ପାଇଁ ମୁଁ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲି। ଏହି ଅଷ୍ଟ ବସୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ତୁମେ ଅବିନାଶୀୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ। ମୋର ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା—'ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାନବ ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି।' ଏଭଳି ଭାବରେ, ମହାତ୍ମା ଅପାବଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି; ଏହି ପୁଅଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ଯିଏ ମହାବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ। ତୁମ ପୁଅ, ଯିଏ ବସୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ହେ ରାଜବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବେ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତି ରହିଥିଲା ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଉପରେ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କର ସଂୟମ, ଦାନଶୀଳତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଲଜ୍ଜା, ଧୃତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜ ସଦା ତାଙ୍କରେ ବିରାଜମାନ ଥିଲା। ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ରାଜା, ଭାରତବଂଶ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର କଂକଣ ଗଳା, ପ୍ରସ୍ତ ଶୋଉଳ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତି ଓ ରାଜାଧିରାଜଙ୍କ ଚିହ୍ନ ସହିତ ସେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଦେଖି ପ୍ରଜା ଭାବୁଥିଲେ, ଧର୍ମ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କାମ ଓ ଅର୍ଥରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏପରି ମହାତ୍ମା ଶାନ୍ତନୁ, ଧର୍ମରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜା ସମ ହେବାର ନଥିଲେ। ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଦୁଃଖ, ଭୟ, ଓ ପୀଡାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଭାରତବଂଶର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶାସନରେ ରାଜାମାନେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଜନ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ, ପ୍ରଜା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହି, ଶାନ୍ତନୁ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ନ୍ୟାୟପର, ଦାନ, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସେ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଶିତଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ବାୟୁ ସମ ଶୀଘ୍ର, ଯମ ସମ ଭୟାନକ ଓ ପୃଥିବୀ ସମ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ଗାଁ, ବନ୍ଧୁକ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ ଅନ୍ୟାୟରେ ନିହତ ହେଉନଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଏକ ମାନେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ଚକୋର ପକ୍ଷୀ ସମ ଚକ୍ଷୁ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ମୁଁହ, ସିଂହ ବା ବୃଷଭ ସମ ଚାଲ, ଯୁବା, ଅପୂର୍ବ ଗୁଣ, ଗଭୀର ଓ ଧନ୍ୟ ମନ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ମୁଁହ ଥିଲା ତାଙ୍କର। ସେ ସମୟରେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା; କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଅନ୍ୟାୟରେ ନିହତ ହେଉନଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖୀ, ନିର୍ଧନ, କିମ୍ବା ପଶୁ ଜନ୍ମରେ ଥିଲେ, ଶାନ୍ତନୁ ସେମାନଙ୍କ ପିତୃସମ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁରୁ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନରେ ସତ୍ୟ ବାଣୀ ଓ ମନ ଦାନ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ଥିଲା। ପଶୁମାନେ କେବଳ ବଳି ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦିତ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ସମ୍ଭୋଗ କେବଳ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ହେଉଥିଲା; ଷୋଳ, ଆଠ, ଚାରି ଏବଂ ପୁଣି ଆଠ ବର୍ଷ ଅର୍ଥାତ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କୌଣସି ଭୋଗ ଚେଷ୍ଟା କରିନଥିଲେ, ବନବାସୀ ସମ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରୂପ, ଚରିତ୍ର, ଗୁଣ ଓ ଶିକ୍ଷା ଏପରି ଥିଲା; ତାଙ୍କ ପୁଅ ନାମ ଦେବବ୍ରତ, ଯେଉଁକୁ ବସୁ କୁହାଯାଏ, ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ରାଜକୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଅତିଶୟ, ମହାରଥୀ ଥିଲେ। ଗୋଟିଏ ଦିନ, ଏକ ମୃଗକୁ ଆଘାତ କରି, ଶାନ୍ତନୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ଜଳ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଶାନ୍ତନୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—'କାହିଁକି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଚଳିଥିଲେ, ଏବେ ଚଳୁନାହାନ୍ତି?' ସେ କାରଣ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଏକ ସୁନ୍ଦର, ଉଚ୍ଚ ଦେହ, ମନୋହର ଯୁବକ। ସେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଘିରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ତୀର ଭରିଥିବା ଦେଖି, ଶାନ୍ତନୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମାନବେତର ଭାବିଲେ। ଯେପରିକି ଶାନ୍ତନୁ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ, ସେ ଏହି ପୁଅକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯାହାକୁ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦେଖିଥିଲେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ନିଜ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ମନେ ପକାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସେ ଯୁବକ, ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ଦେଖି, ମାୟାବଳରେ ବିମୋହିତ କରି, ତୁରନ୍ତ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି, ଶାନ୍ତନୁ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଆତୁର ହୋଇ, ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ମୋ ପୁଅକୁ ଦେଖାଇଦିଅ।" ତାହାପରେ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ, ତାଙ୍କ ଦାହିଣ ହାତ ଧରି ସୁନ୍ଦର ରୂପରେ ଏହି ଯୁବକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେ ନିଜେ ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ; ଶାନ୍ତନୁ ପୂର୍ବେ ଯଦିଓ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ଏହି ରୂପରେ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଗଙ୍ଗା କହିଲେ, "ହେ ପୁରୁଷଶାର୍ଥ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଅଷ୍ଟମ ପୁଅକୁ ମୋ ଗର୍ଭରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲ, ସେ ଏହି ଯୁବକ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଦେବବ୍ରତ, ଯେଉଁକୁ ପରେ ବିଷ୍ମ ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ ଭାବରେ ଜଣାଗଲେ, ଏହି ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିତ ହେଲେ।