ପ୍ରତୀପ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ: "କୌଣସି ଦିବ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ଯଦି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସି, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶା ରଖି, ତାଙ୍କୁ କେବେ 'ତୁମେ କିଏ? କାହାର କନ୍ୟା?' ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବ ନାହିଁ। ସେ ଯେଉଁ କିଛି କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ସମ୍ପର୍କରେ କେବେ ତୁମେ ଜିଜ୍ଞାସା କରିବ ନାହିଁ; ସେ ଯେପରି ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବ।" ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ପ୍ରତୀପ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟଭିଷେକ କରାଇ, ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀ, ତେଜସ୍ବୀ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାଜା ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ବିରାଟ୍ କନ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ହସ୍ତୀ ସମ ଶକ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଅତି ଦକ୍ଷ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁଣରେ ଅନୁଗତ, ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି ପୃଥିବୀକୁ ଏକତ୍ରିତ କରିଥିଲେ। ସେ ବେଦାଦି ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରାଇ, ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ କରାଇଥିଲେ। ବହୁ ்ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ତୋଷ କରିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଣି, ଗାଁ, ଘୋଡ଼ା, ଧନ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ବୟସ, ଶୋଭା, ପୁରୁଷତ୍ୱ, ଶକ୍ତି, ଧନ, ଶ୍ରୀ, ବୀର୍ୟ ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାଜା ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ବୋଲି ମାନ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ ବ୍ୟାକୁଳତା ରହିତ ହୋଇ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଦ୍ରା ଓ ଜାଗ୍ରତି ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ରାଜ୍ୟ ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ସମସ୍ତ ଵର୍ଣ୍ଣ ନିୟମିତ ଥିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ବୈଶ୍ୟମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳା ପଶୁ, ବନ୍ଦର, ମୃଗ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ହତ୍ୟା କେବେ ହେଉନଥିଲା, ଦୁଃଖୀ, ଦୁର୍ବଳ କିମ୍ବା ପଶୁ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଥିବା ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ନିରାପଦ ଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପିତୃସ୍ବରୂପ ହେଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ରାଜା ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲେ। ତେଜ ରବି ସମ, ଶକ୍ତିରେ ବାୟୁ ସମ, କ୍ରୋଧରେ ଯମ ସମ, ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ସମ ଥିଲେ। ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ପ୍ରଜାପ୍ରିୟ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ଅନୁରାଗୀ ଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ଶିକାରର ଆସ୍ୱାଦ ନେଇ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ଚରଣ କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ସେ ଏକା ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ପରିବ୍ରାଜକମାନେ ଆସୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏକ ଅଲୌକିକ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀର ମୂର୍ତ୍ତି ଭଳି ତେଜସ୍ୱି, ଦୈବୀ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଦୂଷଣହୀନ, ଶୁଭ୍ର ଦନ୍ତ, ନବ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚର୍ମ ମନ୍ଦାର ମୁଦ୍ରା ସମ ଚମକୁଥିଲା, ତାଜା ଅଭ୍ୟଂଜନ ଓ ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ରରେ ସେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ଖୋଲା କେଶ ହାତେ ଛୁଇଁ, ତାଙ୍କ ଯୌବନ, ଶୋଭା, ଲାଳିତ୍ୟ, ଦେହର ସମତୁଳନରେ ସେ ଅପୂର୍ବ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଭାଙ୍ଗୀ, ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି, ଚଞ୍ଚଳ ନୟନ, ନିମ୍ନ କଟି, ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି, ଉନ୍ନତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଏବଂ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଗ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଘନ କେଶ, ଚରଣ ଶୋଭା, ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗୀ, ହାସ୍ୟ, ମୃଦୁ କଥା, ମଧୁର ବାଣୀ—ଏହି ସମସ୍ତରେ ସେ ତିନି ଲୋକର ଅନ୍ୟସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ କଣ୍ଠସ୍ୱର, ଉଚ୍ଚାରଣ, ଶୋଭା, ଚାରୁତା ସରସ୍ୱତୀ, ପାର୍ବତୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଶାନ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ସେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଦେହର ରୋମ ଖଡ଼ି ହେଲା। ସେ ତାଙ୍କ ଶୋଭା ଓ ତେଜରେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ପିଉଥିବା ପରି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଆଶା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଲା। ଏଉଁଠି ସେ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅନୁରାଗ ଓ ଉଷ୍ଣତା ଅନୁଭବ କଲେ, ଚଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ତିନି ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ଗଙ୍ଗା ଚଞ୍ଚଳ ନୟନେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅପ୍ସରା କିମ୍ବା କିନ୍ନରୀ ପରି ମୁଗ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଚିତ୍ତରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ସେ ରାଜନାରୀମାନେ ଠାରୁ ଅଧିକ ଶୋଭାମୟ ଥିଲେ। ତାପରେ ରାଜା ମୃଦୁ ଓ ସୁମଧୁର କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ତୁମେ କି ଦେବୀ, ଦାନବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ କିମ୍ବା ଅପ୍ସରା? କିମ୍ବା ଯକ୍ଷୀ, ନାଗକନ୍ୟା କିମ୍ବା ମାନବୀ? ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଥିବ, ଦେବୀସମ, ମୋ ରାଣୀ ହେଉ।" "ତୁମେ ମୋ ମନ ହରିନେଇଛ; ମୋର ସମସ୍ତ ଧନ ତୁମ ପାଇଁ; ଦେବଜନ୍ମା, ଶୋଭାବତୀ, ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉ।" ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ, ମଧୁର ଚାଳ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ମନୋଭାବରେ ଶାନ୍ତନୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ତଟରେ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଭାସୁମାନେ କହିଥିବା କଥା ମନେ ପକାଇଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବରେ ଏଗିଅସିଲେ। ସନ୍ତାନ ଆଶାରେ ସେ ଏହି ପୃଥିବୀନାଥ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ପ୍ରତୀପଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇଲେ। ଭାସୁଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, 'ଏହି ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ' ବୋଲି ଭାବି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମର ରାଣୀ ହେବି, ତୁମ ଇଚ୍ଛାକୁ ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; କିନ୍ତୁ ମୋ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କେବେ ତୁମେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଜିଜ୍ଞାସା କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଯାହା କରିବି, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ, ତାହା ଅଟକେଇବେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ମୋତେ କେବେ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସହ ବସିବା ସମୟରେ ମୋତେ ନିଷେଧ କିମ୍ବା କଠୋର କଥା କହିବ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବି। ଏହି ମୋ ଶର୍ତ୍ତ, ହେ ରାଜନ୍, ଯଦି ଚାହ, ମୋତେ ସ୍ୱୀକାର କର। ତୁମ ପିତା ମୋତେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ; ଏବେ, ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ତୁମର ଭାର୍ୟା କର।