ପ୍ରତୀପ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ କଥା କହିଲେ, ସେ କଥା ପ୍ରତୀପ ରାଜା ଧାର୍ମିକତା ଦୃଢ଼ତାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ୍ୟ କାମ କରିବାକୁ ମୋତେ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛ, ତାହା ତୁମେ ନିଜେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛ; ଯଦି ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିଏ, ତେବେ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବ। ହେ ଚାରୁ ଅଙ୍ଗୀ, ତୁମେ ମୋ ଡାହାଣ ଉରୁପରେ ବସିଛ; ଏହି ସ୍ଥାନ କେବଳ ବହୁମାନ୍ୟା ବହୁରାନୀ ଏବଂ ସନ୍ତତିମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ।" "ମୋ ବାମ ଉରୁ ନାରୀମାନଙ୍କ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଥିବା ସ୍ଥାନ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତାହାକୁ ଅସ୍ପର୍ଶ କରିଛ; ଏହିକାରଣେ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି କୌଣସି କାମନା ଧାରଣ କରିବି ନାହିଁ। ହେ ଚାରୁ ନିତମ୍ଭିନୀ, ତୁମେ ମୋ ବହୁରାନୀ ହେଉ; ମୁଁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ତୁମକୁ ବର୍ଚ୍ଛି। ତୁମେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସି, ବହୁରାନୀଙ୍କ ପକ୍ଷ ଗ୍ରହଣ କରିଛ।" ତାହାରେ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ—"ଯଥାସ୍ତୁ, ହେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞ, ମୁଁ ତୁମର ପୁତ୍ର ସହିତ ବିବାହ ବନ୍ଧନରେ ଯୁକ୍ତ ହେବି। ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାରତ ବଂଶକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ; ତୁମ ଗୁଣ ମୁଁ ଶତବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମ ବଂଶର ସ୍ରେଷ୍ଠତା ଏବଂ ପରାକାଷ୍ଠା ଗୁଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ତୁମ ପୁତ୍ର କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ କରିବେ ନାହାନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ରହି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ବଢ଼ାଇବି।" ଏପରି କହି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ପ୍ରତୀପ ରାଜା ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ସେ ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଇଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ପ୍ରତୀପ ରାଜା ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଉଁଠି ସମୟରେ, ପ୍ରତୀପ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାନୀ ସହ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ନରସନ୍ତାନ ଅଙ୍କୁରିତ ହେଲା। ସେ ସନ୍ତାନ ଶରତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତেজସ୍ୱୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ଦଶମ ମାସରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ସମୟରେ ପ୍ରତୀପ ରାଜ୍ଞୀ ଏକ ଦେବସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମେ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁ ନାମ ଦିଆଯିବା ହେଲା, କାରଣ ସେ ଶାନ୍ତି ଦେଉଥିଲେ। ପ୍ରତୀପ ରାଜା ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦିନେ ଆବଶ୍ୟକ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ କ୍ରିୟା କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ବିଧିପୂର୍ବକ ଜନ୍ମ ଓ ନାମକରଣ ସଂସ୍କାର କଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ରାଜା ଭୂମିର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ବେଦୋକ୍ତ ସଂସ୍କାରରେ ପାଳିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରରେ ଶିକ୍ଷିତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ଧର୍ମରେ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ କୁଳିନତା ଅର୍ଜନ କଲେ। ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଶାନ୍ତନୁ ନିଜ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅମର ଲୋକ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ। ଏବେ, ପ୍ରତୀପ ତାଙ୍କ ପ୍ରଉঢ় ଯୁବକ ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ ଏଉଁଠି ଆସିଥିଲେ, ଯଦି ସେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସେ, କେବେ ତାଙ୍କୁ 'ତୁମେ କିଏ, କାର କନ୍ୟା?' ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବ ନାହିଁ। ସେ ଯାହା କରିବେ, ତାହା ନେଇ କୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବ ନାହିଁ; ତୁମେ ସେଉଁଠି ସହଯୋଗ କରିବ।" ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ପ୍ରତୀପ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଇ ନିଜେ ବନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ରାଜା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜନସାଧାରଣମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟବାଦୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ଚଉଡ଼ା କାନ୍ଧ, ପ୍ରବଳ ବାହୁ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନରେ ଅନୁଗୁଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଅନନ୍ୟ ଥିଲେ। ସେ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି ଭୂମିକୁ ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ। ସେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ କରାଇଥିଲେ; ବହୁ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୃପ୍ତି କରାଇଥିଲେ। ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରତ୍ନ, ଗାଁ, ଘୋଡ଼ା, ଧନ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ। ଉମ୍ର, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ପୁରୁଷତ୍ୱ, ଶକ୍ତି, ଧନ, ଶ୍ରୀ, ପ୍ରଭାବ, ବୀର୍ୟ ଓ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟରେ ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ। ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ 'ରାଜାଧିରାଜ' ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ଦୁଃଖ, ଭୟ, ବ୍ୟାକୁଳତା ଭିନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଶାସନକାଳରେ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କରୁଥିଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ବୈଶ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରୁଥିଲେ; ପଶୁ, କୁଏଁ, ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁଶାସନ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ଅନାବଶ୍ୟକ ହତ୍ୟା ହେଉନଥିଲା, ଦୁଃଖୀ, ଅସହାୟ କିମ୍ବା ପଶୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେ ରାଜା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପିତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆତ୍ମା ହେଉଥିଲେ, ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତିରେ ବାୟୁ, କ୍ରୋଧରେ ଯମ, ଧୈର୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ସମ ଥିଲେ। ସେ ରାଜା ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଜନସମୃଦ୍ଧିକାମୀ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଶିକାର ପ୍ରେମୀ ଶାନ୍ତନୁ ଅରଣ୍ୟରେ ମୃଗ ଓ ମହିଷ ଶିକାର କରୁଥିଲେ। ଏକାକୀ ହୋଇ ସେ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସୁଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ଅସାଧାରଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ଶ୍ରୀର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦୈବୀ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଦନ୍ତ ଚମତ୍କାର ଓ ଦୌଷ୍ୟ ହୀନ।