ଦେବତାମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଶକ୍ତିର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେବାକୁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ, ଏହି ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରତୀପଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ। ତେବେ, ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ଅନୁସଂଧାନ ଆଉ ହେବନାହିଁ; ଏହିପରି ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନହୀନ। ଏହିପରି, ରାଜା ପ୍ରତୀପ ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିରତ ଥିଲେ, ସେ ବର୍ଷରେ ବର୍ଷ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ବସି ଜପ କରୁଥିଲେ। ସେଠି, ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଶୁଭ୍ର ରୂପରେ, ନାରୀ ରୂପ ଧରି, ଜଳରୁ ଉଦ୍ଭିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ରୂପ ଏପରି ଅନନ୍ୟ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ରାଜା ପ୍ରତୀପ ପାଠ କରୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ମନୋହର ତାରୁଣୀ, ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ ସହିତ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ଦାହିଣ ଉରୁପରେ ବସିଲେ, ଏକ ଶାଳ ଗଛ ସଦୃଶ। ପ୍ରତୀପ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ପଚାରିଲେ, "ଏ ଶୁଭ୍ରା, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି, ଯାହା ତୁମର ଇଚ୍ଛା?" ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହେଁ, ରାଜା; ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ଯେଉଁଠି ପ୍ରେମରେ ଥିବା ନାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଏ, ସେ କର୍ମ କୁ ସଦ୍ଗୁଣୀ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।" ପ୍ରତୀପ କହିଲେ, "ଏ ଶୁଭ୍ରା, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ଜନାନୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜାତିର ନାରୀଙ୍କୁ ଚାହିଁ ନାହିଁ; ଏହା ମୋର ଧର୍ମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା।" ସେ କହିଲେ, "ଯିଏ ନିଜ ଜନାନୀକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ନାରୀଙ୍କୁ ଚାହେ, ସେ ଲୋକ ଶାଶ୍ୱତ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ।" ପ୍ରତୀପ ଅଗ୍ରଗାମୀ ଭାବେ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପଭୋଗ କରିବି ନାହିଁ, ନାହିଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବି, ନାହିଁ ଏପରି କଥା କହିବି। ଏ ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ତାରୁଣୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଚାହିଁ ଆସିଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦାୟାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେବି।" "ଏହି, ଯାହା ତୁମେ ମୋତେ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛ, ତାହା ତୁମେ ନିଜେ ନିଷ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛ; ଅନ୍ୟଥା, ମୁଁ ଏହା କଲେ, ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବ।" "ଏ ଶୁଭ୍ରା, ତୁମେ ମୋର ଦାହିଣ ଉରୁପରେ ବସିଛ; ଏହି ଅସ୍ଥାନ ଦାୟାନ୍ୟ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପାଇଁ।" "ମୋ ବାମ ଉରୁ ନାରୀଙ୍କ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇଛ; ଏହିପରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହିଁ ନାହିଁ।" "ମୋ ଜନାନୀ ହେଉ, ଏ ଶୁଭ୍ରା; ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଚୟନ କରୁଛି। ତୁମେ ମୋତେ ଆସି, ଦାୟାର ପକ୍ଷ ନେଇଛ।" ଗଙ୍ଗା କହିଲେ, "ଏ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏହିପରି ହେଉ; ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ ସହ ଏକତ୍ର ହେବି। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଅଛ, ତାହା ପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି ରହିବ।" "ତୁମେ ଭୂମିର ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ; ତୁମ ଗୁଣ ମୁଁ ଶତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବି ଏକଥାରେ ବିବର୍ଣ୍ନ କରିପାରିବି ନାହିଁ।" "ତୁମର କୁଳର ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଏବଂ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧର୍ମ ସବୁ ଜଣାଶୁଣା; ଏ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ସମ୍ମତି ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।" "ତୁମ ପୁଅ କେବେ ଏହାର ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରିବେ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ପ୍ରେମ ଉତ୍ପାଦନ କରିବି।" ଏହିପରି କହି 'ଏହିପରି ହେଉ', ଗଙ୍ଗା ସେଠି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ରାଜା ପ୍ରତୀପ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରତୀପ ଏହାକୁ ମନେ ରଖି, ପୁଅ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବାରେ ଲଗିଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରତୀପ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହ ତପ କରିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତୀପଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଗଭରେ ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଶିଶୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିପ୍ତି ସହିତ, ଶରଦ ପକ୍ଷର ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ଦଶମ ମାସରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିଲେ। ପ୍ରତୀପଙ୍କର ରାଣୀ ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁ ଦେଲେ, ବୃଦ୍ଧ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଦୀନାନାଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଠାରୁ ଏହି କୁଳ ଚାଲିଲା; ଏହିପରି, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁ ନାମ ଦିଆଗଲା। ପ୍ରତୀପ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ ଶିଶୁର ଉଚିତ କ୍ରିୟା କଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୋହିତ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ବେଦ ଅନୁସାରେ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ସବ ସହିତ ନାମକରଣ କଲେ। ଶାନ୍ତନୁ, ଭୂମିର ରକ୍ଷକ, ବେଦ ଅନୁସାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିକ୍ଷାରେ ଶିଶୁ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେଲେ; ଏହିପରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ସେ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଅପେକ୍ଷା କରି, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଯେଉଁବେଳେ ରାଜକୁମାର ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ ନିଜ କର୍ମରେ ଉପାର୍ଜିତ ଅମର ଲୋକକୁ ମନେ କଲେ। ଶାନ୍ତନୁ, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ; ତାପରେ, ପ୍ରତୀପ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। "ମୋ ପାଖକୁ ଏକ ନାରୀ ଆସିଥିଲେ, ଏ ଶାନ୍ତନୁ, ତୁମ ପାଇଁ; ଯଦି ସେ ଶୁଭ୍ରା ତାରୁଣୀ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସେ, ମୋ ପୁଅ— ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୋଭାମୟ ନାରୀ, ପୁଅ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ପଚାରିବା ନାହିଁ—'ତୁମେ କିଏ, କାହାର ଜନାନୀ?'" "ଏବଂ ତାଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ଥାଏ, ଏ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିବା ନାହିଁ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।" ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏପରି ନିଜ ପୁଅକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ପ୍ରତୀପ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ରାଜା କରି, ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ଚେତନା ସହିତ, ସତ୍ୟ ଭାଷଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ବିସ୍ତୃତ କନ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ମଦାନ୍ଧ ହାତୀ ସଦୃଶ ଶକ୍ତି, ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ସମସ୍ତ କୌଶଳରେ ପ୍ରବୀଣ ହେଲେ। ସେ ଉଚ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁଣରେ ନିପୁଣ; ସେ ଏକା ଭୂମିକୁ ନିଜ ଅଧିନ କଲେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି। ସେ ଭୂମିରେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ରାଜାଧିକାରୀ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ; ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ କଲେ। ସେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପ୍ରବୀଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଇ, ରତ୍ନ, ଗାଁ, ଘୋଡ଼ା, ଧନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ସେ ବୟସ, ରୂପ, ପୁରୁଷତ୍ୱ, ଶକ୍ତି, ଧନ, ଶ୍ରୀ, ପ୍ରତାପ ଓ ଧନରେ ଉତ୍ତମ ହେଲେ। ସତ୍ୟରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପ୍ରବୀଣ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାଜାର ରାଜା ଭାବେ ଚୟନ କଲେ।