ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ବସୁ ନାମରେ ପରିଚିତ—ଏକ ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ । ଏହା ଦେଖି ମହାନଦୀ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ଏହି ଭଙ୍ଗୁର ଅବସ୍ଥାରେ କାହିଁକି ଅଛ? ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସବୁ ଭଲ ଅଛି କି?” ବସୁମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ମହାନଦୀ, ଆମେ ଏକ ଶାପରେ ପଡ଼ିଛୁ । ଏକ ଛୋଟ ଅପରାଧ ପାଇଁ, ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ଆମକୁ କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ । ଆମେ ଅବିବେକରେ ଏହି ବଡ଼ ଋଷିଙ୍କୁ ଲୁଚାଇଦେଇଥିଲୁ, ତେଣୁ ସେ ଆମକୁ ଶାପ ଦେଲେ: ‘ତୁମେ ମାନବ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବ ଦରକାର।’ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଅପ୍ରତ୍ୟାହାର୍ଯ୍ୟ, ତେଣୁ ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନିଅ ଏବଂ ଆମ ବସୁମାନେକୁ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ଦିଅ ।” ବସୁମାନେ କହିଲେ, “ହେ ଶୁଭେ, ଆମେ କେବେ ମାନବ ନାରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ ।” ତାଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ଗଙ୍ଗା କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି, ଏହିପରି ହେଉ । ଏବଂ ତାପରେ ଏହି କଥା କହିଲେ—ପୃତୀପ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁ, ଯିଏ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେବେ ଏବଂ ସେ ଆମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ । ଏହା ମୋର ମତ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ କହିଛ, ମୁଁ ତାହିଁ କରିବି । ତାଙ୍କ ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି ।” ଗଙ୍ଗା କହିଲେ, “ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ଜଳରେ ବିଲୀନ କରିଦିଅ, ଯେଉଁଥିରେ ଆମ ମୋକ୍ଷ ଦେରି ହେବ ନାହିଁ । ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅବିବେକରେ ସୁରଭୀଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲୁ, ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ଶାପରେ ପଡ଼ିଲୁ । ଏହି ଶାପରୁ ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ କର ।” ଗଙ୍ଗା ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, “ଏହିପରି ହେବ । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପୁଅ ହେଉ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ସହ ମୋର ସମ୍ପର୍କ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହେଉ ।” ବସୁମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଆମ ଶକ୍ତିର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେବୁ; ଏହି ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ଯେପରି ସେ ଚାହେଁ । ତାଙ୍କ ଠାରୁ ମାନବ ଲୋକରେ ଆଉ ସନ୍ତାନ ହେବ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମର ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ନିରସନ୍ତାନ ହେବ ।” ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ରାଜା ପୃତୀପ, ଯିଏ ସବୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ, ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ବସି ଜପ କରୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଜଳରୁ ବାହାରିଲେ । ରାଜା ପୃତୀପ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦିବ୍ୟ ତଥା ଚିନ୍ତାଶୀଳା ଏହି କନ୍ୟା ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଜଂଘା ଉପରେ ବସିଲେ । ପୃତୀପ ରାଜା, ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ହେ ଶୁଭେ, ତୁମ ପ୍ରିୟ ଓ ଆବଶ୍ୟକ କିଛି କରିପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ।” ଗଙ୍ଗା କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହେଁ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର । ପ୍ରେମରେ ଅନୁରକ୍ତ ନାରୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ।” ପୃତୀପ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ଜାୟାଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷା କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ନାହିଁ ଅନ୍ୟ ଜାତିର ନାରୀଙ୍କୁ । ଏହି ମୋ ଧର୍ମ ପାଳନ । ନିଜ ଜାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ନାରୀଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷା କରୁଥିବା ଲୋକ, ସେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ ।” ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ନାହିଁ, ନା ତୁମକୁ ଏଭଳି କଥା କହିବି । ତୁମେ ଯେପରି ଆସିଛ, ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି ।” ପୃତୀପ ଏହିପରି କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ଡାହାଣ ଜଂଘା ଉପରେ ବସିଛ; ଏହି ସ୍ଥାନ କେବଳ ବୁଉ ଓ ବଂଶଧରମାନେ ପାଇଁ । ବାମ ଜଂଘା ଉପଭୋଗ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତାହାରୁ ଦୂରେ ରହିଛ । ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଭିଲାଷା କରିବି ନାହିଁ । ମୋର ବୁଉ ହେଉ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଚୟନ କରୁଛି । ତୁମେ ଯେଉଁପରି ମୋପାଖ କୁ ଆସିଛ, ଏହି ସ୍ଥାନ ବୁଉ ପାଇଁ ।” ଗଙ୍ଗା ସମ୍ମତି ଦେଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ, ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେବି । ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାରତ ବଂଶର ସମ୍ମାନ କରିବି । ତୁମେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ତୁମର ଗୁଣ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ । ତୁମ ବଂଶର ପ୍ରଶଂସା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଖ୍ୟାତ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି । ତୁମ ପୁଅ କେବେ ଏହି କଥା ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁନାହିଁ; ଏହିଠାରେ ରହି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଦେଖେଇବି ।” ଏହିପରି କହି ଗଙ୍ଗା ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ପୃତୀପ ଏହି ଘଟଣା ମନେ ରଖି, ପୁଅ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜାୟା ପୁଅ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ । ତାଙ୍କ ଜାୟାର ଗର୍ଭରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଶୁ ଅଙ୍କୁରିତ ହେଲା । ଶରଦ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦଶମ ମାସରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେ ସମୟରେ, ପୃତୀପ ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଏହି ମହାନ ଚିକିତ୍ସକ ପୁଅ ମିଳିଲେ । ଏହି ପୁଅଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁ କୁହାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା, କାରଣ ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଜନ୍ମ ପରେ, ପୃତୀପ ଆବଶ୍ୟକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କ୍ରିୟା କରାଇଲେ; ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନାମକରଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ଶାନ୍ତନୁ ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ଉପଚାର ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ବଡ଼ ହେଲେ । ସେ ଧର୍ମରେ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଏବଂ ବେଦରେ ଅପୂର୍ବ ନିପୁଣତା ଅर्जନ କଲେ । ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅମର ଲୋକ ମନେ ପକାଇଲେ । ଏହି ସମୟରେ ପୃତୀପ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ମୋ ପୁଅ, ଏକ ନାରୀ ଏମିତି ଦିନ ମୋ ପାଖକୁ ତୋ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ; ସେ ଯଦି ତୋ ପାଖରେ ଗୁପ୍ତରେ ଆସେ, ...” ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ ଶାପ, ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଦୟା, ଏବଂ ପୃତୀପ ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମବୋଧ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ବଂଶର ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।