ଏହି ମହାନ କଥାଟି ଭାରତବଂଶୀ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଢ଼ାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସମ୍ଭବ ପର୍ବରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜାମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବର୍ଣ୍ତି ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୀରମାନେ, ଏବଂ ଋଷି ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କଥା ହୋଇଛି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅବତରଣ ଏଠାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଛି। ଏଠି ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ପ୍ରବଳ ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ସର୍ପ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବର୍ଣ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଏହିପରି ଅନେକ ଜନ୍ମ କଥା ମହାତ୍ମା କଣ୍ବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଘଟିଥିବା ବିବର୍ଣ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଓ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଭାରତ, ଯାହାଙ୍କ ନାମରୁ ଭାରତବଂଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏଠି ଭାଗୀରଥୀ ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଗୃହରେ ବସୁମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ସ୍ଵର୍ଗାରୋହଣ କଥା ଅଛି। ଶକ୍ତିର ଅଂଶ ଯୋଗ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଜନ୍ମ, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ ଓ ଅବିବାହିତ ରହିବା ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ବିବର୍ଣ୍ତି ଅଛି। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ ରକ୍ଷା, ଏବଂ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ରକ୍ଷା ଘଟଣା ବିବର୍ଣ୍ତି ହୋଇଛି। ତାପରେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଓ ଅନି-ମଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଶାପରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମର ଜନ୍ମ ଘଟିଥିଲା। ଏଠି ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଵର ଫଳରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ, ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବର୍ଣ୍ତି ଅଛି। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଵାରଣାବତ ଯାଞ୍ଚିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଚଢ଼଼ାଉ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଚାଳ ଚଳାଯିବା ବିବର୍ଣ୍ତି ହୋଇଛି। ମାର୍ଗରେ ବିଦୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଭାଷାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପଦେଶ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ବିଦୁରଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ଗୁପ୍ତ ସୁରଙ୍ଗ ତିଆରି ହେଲା, ଏବଂ ନିଷାଦ ମହିଳାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଲକ୍ଷା ଘରରେ ଘୁମାଉଥିଲେ। ଏଠି ପୁରୋଚନଙ୍କ ଦାହ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ହିଡିମ୍ବା ସହ ସଂଘର୍ଷ ଘଟଣା ଅଛି। ଏଠି ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଡିମ୍ବା ହତ୍ୟା ଓ ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବର୍ଣ୍ତି ହୋଇଛି। ପରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟାସ ଋଷିଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଓ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଏକଚକ୍ରା ନଗରରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଗୁପ୍ତ ରୂପେ ବାସ କଲେ। ଏଠି ବକାସୁର ବଧ ଓ ନଗରବାସୀଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ତି ଅଛି। ତାପରେ ଦୃପଦରାଜଙ୍କ ଘରେ କୃଷ୍ଣା ଅର୍ଥାତ୍ ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଏବଂ ବ୍ୟାସଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘଟଣା ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା। ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସ୍ଵୟଂବର ଦେଖିବା ଆଶାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ଗଲେ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ପରାଜିତ କରି, ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କଲେ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣିଲେ। ଏଠି ବସିଷ୍ଠ ଓ ଔର୍ବବଂଶୀମାନଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ମିଶି ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ଗଲେ। ପଞ୍ଚାଳ ନଗରରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବିଧ୍ୱଂସ କରି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଜିତିଲେ। ଏଠି ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ରୂଷ୍ଟ ଭୂପତିମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କଲେ, ଶଳ୍ୟ ଓ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପରାଜିତ କଲେ। ଏମିତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବୀର୍ୟ ଦେଖି ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଏହିମାନେ ପାଣ୍ଡବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କଲେ। ସମସ୍ତେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଗୃହର ଶଭାଗୃହକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ପଞ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କ ସାଧାରଣ ପତ୍ନୀ ହେବା ଓ ଦ୍ରୁପଦ ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇଥିଲା। ଏଠି ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବିବାହ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କ୍ଷତ୍ତାଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଯିବା, ବିଦୁରଙ୍କ ଆଗମନ ଓ କେଶବ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଘଟଣା ଏଠି ଅଛି। ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥରେ ବାସ, ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେବା ଓ ନାରଦଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହୋଇଥିଲା। ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦଙ୍କ କଥା, ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସହ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଏକାସନ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଏଠି ଅର୍ଜୁନ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଲେ, ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଫେରାଇ ଦେଇ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ। ଏହି ନିୟମ ପାଳନ କରି ଅର୍ଜୁନ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଉଲୂପୀ ସହ ମିଳନ ଘଟିଲା। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ଓ ବଭୃୱାହନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବର୍ଣ୍ତି ଅଛି, ଏଠି ପଞ୍ଚ ସୁନ୍ଦର ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏକ ଶାପରୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀ ମଗର ହୋଇଥିଲେ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ପାର୍ଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ମିଶିଲେ। ଦ୍ୱାରକାରେ ସୁଭଦ୍ରା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ, ଏବଂ ବାସୁଦେବ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ପାଇଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଭଦ୍ରା ହରଣ ପରେ, ସୁଭଦ୍ରାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁଅଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଦୁଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଯମୁନା ତୀରେ ବିହାର କଥା ଅଛି। ଚକ୍ର ଓ ଧନୁର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତି, ଖାଣ୍ଡବଦାହ, ମାୟାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ନାଗଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦିଆଯିବା ବିବର୍ଣ୍ତି ଏଠି ଅଛି। ମହାତ୍ମା ମଣ୍ଡପାଳଙ୍କ ପୁଅ ଶାର୍ଙ୍ଗୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବର୍ଣ୍ତି ଏଠି ଅଛି। ଏଭଳି ଭାବରେ ପ୍ରଥମ ପୁସ୍ତକ 'ଆଦିପର୍ବ' ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଏଠି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଦୁଇଶେ ଅଧ୍ୟାୟ ଗଣନା କରିଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟାସ ସାତେଇ ଅଧ୍ୟାୟ ରଚନା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମହାତ୍ମା ମୁନି ଆଠ ହଜାର ଆଠ ଶତି ଶ୍ଲୋକ ଓ ଚଉଁଠି ଶ୍ଲୋକ ଅଧିକ ଥିବା ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।