କୁଣ୍ଡୋଦର, ପଦତି ଏବଂ ବସତି—ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟମ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ—କୁଣ୍ଡିକା, ହସ୍ତି, ବିତର୍କ, କ୍ରଥ ଓ ପଞ୍ଚମ କୁଣ୍ଡିନା। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ତିନି ପୁଅ—ହବିଶ୍ରବାସ, ଇନ୍ଦ୍ରଭା ଓ ଅଜୟ ଭୂମନ୍ୟୁ—ପୃଥିବୀରେ ବିଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କଲେ। ପ୍ରତୀପ, ଧର୍ମନେତ୍ର ଓ ସୁନେତ୍ର—ଏହି ତିନିଭାଇଁ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତୀପ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଅପରାଜିତ ରାଜା ହେଲେ। ପ୍ରତୀପଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ—ଦେବାପି, ଶାନ୍ତନୁ ଓ ବାହ୍ଲିକ। ଦେବାପି ଧର୍ମର ଉପରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେଲେ, ଶାନ୍ତନୁ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କଲେ, ବାହ୍ଲିକ ମହାରଥୀ ହେଲେ। ଏହି ଭାରତବଂଶୀ ଦେବତୁଳ୍ୟ, ମହାରଥୀ ଓ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ମହାନ୍। ଇଳା ବଂଶରେ ଏମିତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଥିଲେ। ଜନମେଜୟ ଅନେକ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତ ନେଇ, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ହଜାର ଆଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତାଧିକ ଵାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ପୁନି ସେ ବଡ଼ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଆଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅତିରାତ୍ର, ଉକ୍ଥ ଓ ସୋମ ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖୁସି ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ। ପୁନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାରତ ଏକ ହଜାର ଶୁଦ୍ଧ ଜାମ୍ବୁନାଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ କଣ୍ୱଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ ଶତହସ୍ତ ବ୍ୟାସ ଓ ହଜାରହସ୍ତ ଉଚ୍ଚ, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ତିଆରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ସହ ଉତ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଭୂଷିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା। ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷ, ଉଠ, ବଳଦ, ଗାଈ ଦାନ କଲେ। ଦାସୀ-ଦାସ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଛାଣି ଥିବା ଗାଈ ଓ ଏକ ହଜାର ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଦାନମୟ ଜମି କଣ୍ୱଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାସମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ, ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି, ଏହି ସମୟରେ କ୍ରୋଡ଼େ କ୍ରୋଡ଼େ ଗ୍ରାମ ଓ ଭବନ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଭାରତଙ୍କୁ ନେଇ "ଭାରତୀ" ନାମର ପ୍ରସିଦ୍ଧି ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭାରତ ବଂଶ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଏହି ବଂଶରେ ଦେବତୁଳ୍ୟ ମହାରଥୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଅସଂଖ୍ୟ। ମୁଁ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଧନ୍ୟବାନ୍, ଦେବତୁଳ୍ୟ, ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ କଥା କହିବି। ଏଠି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ—ମହାଭୀଷଣ, ଯିଏ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ସେ ଏକ ହଜାର ଆଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି ଦେବତାଧିପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ, ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ଅନେକ ରାଜର୍ଷି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ମହାଭୀଷଣ ସେଉଁଠି ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ବାୟୁରେ ଉଡ଼ି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତା ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜର୍ଷି ମହାଭୀଷଣ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ତାକି ରହିଲେ। ଏହାରେ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୋଧିତ ହେଇ କହିଲେ, "ତୁମେ ପୁନି ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେବ। ପରେ ମାତ୍ର ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।" "ଗଙ୍ଗାରେ ତୁମର ମନ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ତୁମକୁ ଦୁଃଖ ଦେବ।" "ତୁମେ ଯେତେବେଳେ କ୍ରୋଧିତ ହେବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଶାପରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।" ଗଙ୍ଗା ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଅବସାନ୍ନ ମହାଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରତୀପଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦୁଃଖିତ ଓ ବିକଳ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଯାଉଥିବା ବେଳେ ତିନି ଦେଖିଲେ—ବସୁମାନେ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବତା, ଏକ ଦୁଃଖଦ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖି, ଗଙ୍ଗା ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କାହିଁକି ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ? ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି?" ବସୁମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମହାନଦୀ, ଆମେ ଶାପିତ।" "ଏକ ଛୋଟ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ କ୍ରୋଧ ହୋଇ ଆମକୁ ଶାପ ଦେଲେ, କାରଣ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଅବିବେକରେ ଲୁଚାଇଦେଇଥିଲୁ।" "ପୂର୍ବେ ଆମେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶାମ୍ ରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଦେଖିଲୁ; ସେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ—'ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବୁ।'" "ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଶାପ ଫେରାଯିବ ନାହିଁ; ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟ ମହିଳା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉ ଓ ଆମକୁ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ଦିଅ।" "ମାଁ, ଆମେ ମାନବୀ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ।" ବସୁମାନେ ଏମିତି କହିଲେ। ଗଙ୍ଗା କହିଲେ, "ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ଏହା କରିବି।" ତାପରେ ଏହି କଥା କହିଲେ—"ପ୍ରତୀପଙ୍କ ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁ, ଯିଏ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେବେ; ସେ ଆମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଏଜେଣ୍ଟ ହେବେ।" "ମୋ ମତ ମଧ୍ୟ ଏହି, ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ; ଯଦି ଏହି ତୁମର ଇଚ୍ଛା, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି।" "ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ଜଳରେ ବିଲିନ କରିଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଶୀଘ୍ର ଶାପମୁକ୍ତ ହେବୁ।" "ଆମେ ଅବିବେକରେ ସୁରଭୀକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲୁ, ତେଣୁ ଏହି ଶାପରୁ ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ କର।" ଗଙ୍ଗା କହିଲେ, "ଏମିତି ହେବ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସହିତ ମୋର ସଂଯୋଗ ଫଳବତୀ ହେବ।" ଏଭଳି ଭାବେ ଭାରତ ବଂଶର ମହାନ ରାଜାମାନେ, ଦେବତୁଳ୍ୟ ଶୂରବୀର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦାନଶୀଳ ହୋଇ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲେ।