ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଭାରତବଂଶୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ସେନାମାନେ, ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଯେ, ପୃଥିବୀ ଉଦ୍ବେଗିତ ହେଇଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ, ପଞ୍ଚାଳ ରାଜକୁମାରୀ, ନିଜ ଶକ୍ତି ସହ କୂଟ କରି, ଦଶ ଭାଗ ସେନା ନେଇ ସମ୍ବରଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇ ଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ, ସମ୍ବରଣ ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଣୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଏମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଭୟରେ ସେଠାରୁ ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ। ଭାରତବଂଶୀମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ପାଶରେ ଏକ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଅର୍ଥାତ୍ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ ଭାରତବଂଶୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସମସ୍ତେ ଆଦର ସହିତ ବାହାରି ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କଲେ ଓ ଅତିଥି ସେବା ପାଇଁ ଜଳ ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇ, ରାଜା ନିଜେ ନମ୍ର ଭାବରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ: “ମୁଁମାନେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଆପଣ ଆମ ପୁରୋହିତ ହେବେ।” ବଶିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଭାରତବଂଶୀଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ ଓ ପୌରବ କୁ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଉପରେ ରାଜାଭିଷେକ କଲେ। ସେ ଆଗ୍ରଣୀ ନଗରରୁ ରାଜ୍ୟ କଲେ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଭାରତଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳ ଥିଲା। ପୁନଃ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ଓ ଶୁଳ୍କଦାତାମାନେଙ୍କୁ ବଶୀକୃତ କରି, ମହାବଳୀ ଏହି ଭୂମିକୁ ଫେରି ପାଇ, ବିଭିନ୍ନ ବଳି ଓ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକ ଅଜମୀଢ଼ ଦ୍ୱାରା ଏକାଧିକ ମହାଦାନ ସହିତ କରାଯାଇଥିଲା। ସମ୍ବରଣଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରୀ ତପତୀ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ କୁରୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଜନତା ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜାଣି ରାଜା ଭାବରେ ଚୟନ କଲେ। କୁରୁଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା କୁରୁମାନେ ବଡ଼ ଆତ୍ମବଳ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ କୁରୁଜାଂଗଳ ଏହି ଭୂମି ତାଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ହେଲା; ଏହିପରି ଅଶ୍ୱବତ୍ ଓ ଚୈତ୍ରରଥ ମୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ପବିତ୍ର କଲେ। ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଜନମେଜୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶ୍ରବଣ କରାଯାଇଛି। ଏହି ମହାନ ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ—ଅବିକ୍ଷିତ, ପରିକ୍ଷିତ, ଶବଳାଶ୍ୱ, ଆଦିରାଜ, ବିରାଜ ଓ ଶାଲ୍ମଳି। ଉଚ୍ଚୈ:ଶ୍ରବା, ଭଙ୍ଗକାର, ଜିତାରି ଏହି ତିନି ଅନ୍ୟ; ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଜନମେଜୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସପ୍ତ ମହାରଥୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ—କକ୍ଷସେନ, ଉଗ୍ରସେନ, ଚିତ୍ରସେନ, ଇନ୍ଦ୍ରସେନ, ସୁଶେନ, ଭୀମସେନ। ଜନମେଜୟଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ। ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଥମ, ପଣ୍ଡୁ, ବାହ୍ଲିକ, ନିଷାଧ, ଜାମ୍ବୁନାଦ, କୁଣ୍ଡୋଦର, ପଦତି, ଓ ଭାସତି ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ପ୍ରଜାହିତେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପରେ ତାଙ୍କର ପୁଏ କୁଣ୍ଡିକ, ହସ୍ତି, ବିତର୍କ, କ୍ରଥ, କୁଣ୍ଡିନ ଥିଲେ। ହବିଶ୍ରବା, ଇନ୍ଦ୍ରଭ, ଭୂମନ୍ୟୁ ଏହି ତିନି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଏ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପ୍ରତୀପ, ଧର୍ମନେତ୍ର, ସୁନେତ୍ର; ଏଠାରେ ପ୍ରତୀପ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅପରାଜିତ ରହିଲେ। ପ୍ରତୀପଙ୍କ ତିନି ପୁଅ—ଦେଵାପି, ଶାନ୍ତନୁ, ବାହ୍ଲିକ। ଦେଵାପି ଧର୍ମ ଲାଗି ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଶାନ୍ତନୁ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ, ବାହ୍ଲିକ ମହାରଥୀ ହେଲେ। ଏହିଭଳି ଭାରତବଂଶୀ, ଦେବତୁଳ୍ୟ, ମହାରଥୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଅନେକ ରାଜା ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଏହି ଇଳାବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୂରବୀରମାନେ ଏହିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏଠାରୁ ଜନମେଜୟ ବୃତ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତାଧିକ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ପୁନଃ ଅନେକ ମହାଦାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ—ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅତିରାତ୍ର, ଉକ୍ଥ, ସୋମୟାଗ—କଲେ। ଅନେକ ହଜାର ବାଜପେୟ ଓ ସତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରି, ଶକୁନ୍ତଳାପୁତ୍ର ଏହି ସବୁ ଦେଖିଲେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ପୁନଃ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜାମ୍ବୁନାଦ ସୁନାର ହଜାର ପଦ୍ମ ମାଳା କଣ୍ବକୁ ଦାନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ଶତ ହସ୍ତ ଚଉଡ଼ା ଓ ହଜାର ହସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଉତ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଭାମୟ, ରତ୍ନମୟ ଓ ଶୋଭାବନ୍ତ ଥିଲା। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସୁନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷ, ଉଠ, ବଳଦ ଓ ଗାଈ ଦାନ କଲେ; ଦାସୀ-ଦାସ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଛାଣି ଓ ଗାଈ ଛାନା ସହିତ ଦେଲେ; ହଜାର ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ଚିହ୍ନିତ ଭୂମି କଣ୍ବକୁ ଦାନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା-ସମାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ଦେଇ, ଏହି ସମୟରେ କୋଟି କୋଟି ଗ୍ରାମ ଓ ଶୋଭାମୟ ଗୃହ ଦାନ କଲେ। ଏହିଭଳି ଭାରତ ନାମର ଖ୍ୟାତି ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଭାରତବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା। ଏହି ବଂଶର ଅନେକ ଦେବତୁଳ୍ୟ, ମହାରଥୀ ରାଜା ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଲାଗୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଅସଂଖ୍ୟ, ତଥାପି ମୁଁ କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦେବତୁଳ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟପ୍ରିୟ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ମହାଭୀଷଣାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ମହା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରଖିଥିଲେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।