ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ରାଜା ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ ଆଣିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଦୋଷରହିତ, ପତିବ୍ରତା ରାଣୀ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ପୁଅ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଇଛି, ତୁମେ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ହେବା। ତୁମେ ଯେଉଁ କିଛି କଠୋର କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଥିଲ, ସେସବୁକୁ ମୁଁ ମନରେ ରଖିନି, ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ କ୍ଷମା କରିଛି। ଏଭଳି ଯଦି ମୁଁ କେବେ କଠୋର କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ କଥା କହିଥିଲି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡିକୁ କ୍ଷମା କର। ପତି ପାଇଁ ଧୈର୍ୟ ଧରିବା ଦ୍ୱାରା ନାରୀମାନେ ପତିବ୍ରତା ହେବାର ସଫଳତା ପାଆନ୍ତି।” ଏପରିଭାବରେ କଥାହେବା ପରେ, ରାଜା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ରାଜମହଳର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନେଇ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ଭାବେ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ, ପାନ ଦେଇ ଆଦର କଲେ। ଏହା ପରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ମାଆ ରଥନ୍ତରୀଙ୍କୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ମୋ ପୁଅ ଜଙ୍ଗଲରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବ। ଏଠି ଏବେ ତୁମ ପଉତା ଦ୍ୱାରା ମୋ ଋଣ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ଶକୁନ୍ତଳା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଝିଅ, କଣ୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ଏହି ହେଉଛି ତୁମ ପୁଅର ବୋଉ—ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କର।” ପୁଅଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରଥନ୍ତରୀ ତାଙ୍କର ପଉତାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ଶକୁନ୍ତଳା ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ପଡ଼ିଲେ। ରଥନ୍ତରୀ ଦୁଇହାତେ ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁ ଢାଳି କହିଲେ, “ମୁଁ ଚିହ୍ନ ଦେଖୁଛି, ତୁମ ପୁଅ ସାମ୍ରାଟ୍ ହେବେ; ତୁମ ପତି ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବେ; ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବେ।” ଏପରି ସ୍ନେହ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଶକୁନ୍ତଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବିଧିବତ୍ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ କରିଦେଲେ। ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ସେନାମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ, ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ପୁଅ—ଦୌଷ୍ୟନ୍ତିକୁ—ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ "ଭାରତ" ନାମ ଦେଇ ରାଜ୍ୟର ଭାର ଦେଇଦେଲେ ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ହେଲା ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏଭଳି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ରାଜ୍ୟ କରି, ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ ଓ ଦେବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରି ଭାରତ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଭାରତ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦିବ୍ୟ, ଅଜୟ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜମାନେଙ୍କୁ ବଶ କରିଲେ। ସେ ଧର୍ମ ଅନୁସରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ, ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଧିପତି ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କଲେ, କଣ୍ବ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ନେଇ ଯଜ୍ଞ କରାଇଲେ। ଗୋବିତତ ନାମକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଭାରତ କଣ୍ବକୁ ହଜାର ଟଙ୍କା ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଦାନ କଲେ। ଯମୁନା ତୀରେ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ, ସରସ୍ୱତୀ ତୀରେ ତିନିଶ ଓ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଚାରିଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଓ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପୁଅ ଭାରତ ଏଭଳି ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି, ତାଙ୍କ ନାମରେ ଭାରତ ବଂଶର ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ଭାରତଙ୍କ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅମାନେକୁ ନିଜ ପୁଅ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ—"ଏମାନେ ମୋର ନୁହଁନ୍ତି" ବୋଲି କହିଲେ। ଏହାରେ ମାନମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ, ଏଭଳି ଭାରତଙ୍କ ପୁଅ ନାଷ୍ଟ ହେଲେ। ପରେ ଭାରତ ମହାୟଜ୍ଞ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂମନ୍ୟୁ ନାମକ ପୁଅ ମିଳିଲା। ଏହି ଭୂମନ୍ୟୁ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଭାରତ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କଲେ। ପରେ ଭୂମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ ଦିବିରଥ ଓ ତାଙ୍କ ସହୋଦର ସୁହୋତ୍ର, ସୁହୋତ, ସୁହାବି, ସୁୟଜୁସ ହେଲେ। ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଭୂମନ୍ୟୁଙ୍କ ଆଉ କିଛି ପୁଅ ହେଲେ—ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସୁହୋତ୍ର ଭୂମିର ଅଧିପତି ହେଲେ। ସୁହୋତ୍ର ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମେତ, ଓ ସମୁଦ୍ରବନ୍ଧିତ ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ କଲେ। ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ହାତୀ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ଲୋକ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା। ସେ ସମୟରେ ସୁହୋତ୍ର ନ୍ୟାୟସମ୍ମତ ଭାବେ ପ୍ରଜା ପାଳନ କଲେ। ପୃଥିବୀ ସଦା ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ବେଦୀ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ଚାଷ, ଲୋକ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା। ସୁହୋତ୍ରଙ୍କୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀ ପ୍ରିନ୍ସେସ ତିନି ପୁଅ ଦେଲେ—ଅଜମିଧ, ସୁମିଧ, ପୁରୁମିଧ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଜମିଧ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲେ, ତାଙ୍କରେ ବଂଶ ଦୃଢ଼ ହେଲା। ତିନି ଝିଅରୁ ଛଅ ପୁଅ ହେଲେ—ଋକ୍ଷ, ଧୂମିନ, ନୀଳୀ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ପରମେଷ୍ଠିନ, କେଶିନ; ତାଙ୍କୁ ଜହ୍ନୁ ଓ ଦୁଇ ଜନ ଜନରୂଷି ପୁଅ ହେଲେ। ଋକ୍ଷଙ୍କୁ ରଥନ୍ତରଙ୍କ ପୁଅ ସଂବରଣ ଜନ୍ମିଲେ। ପଞ୍ଚାଳମାନେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଓ ପରମେଷ୍ଠିନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ; କୁଶିକମାନେ ଜହ୍ନୁଙ୍କ ଅନୁସରଣୀ। ଜନରୂଷିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଋକ୍ଷ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ସଂବରଣ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ତୁମ ବଂଶର ଆଦିପୁରୁଷ। ଋକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ ସଂବରଣ ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ମହାବିନାଶ ଘଟିଲା। ରାଜ୍ୟରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ମୃତ୍ୟୁ, ଅଉଷ୍ଣ୍ୟ ଓ ରୋଗ ଦେଶକୁ ଅଭିଭୂତ କଲା।