ମେନକା ଦେବତାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମେନକାଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ମୋର ଜନ୍ମ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ତୁମ ଜନ୍ମଠାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ରାଜନ୍, ତୁମେ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲୁଛ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଆକାଶରେ ଗତି କରେ। ଦେଖ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଦୂରତା, ସେଟି ମେରୁ ପର୍ବତ ଓ ରାଇ ଦାଣା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତା ପରି। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ଯମ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଦେଖିଛି, ଏହି ଆମ ଶକ୍ତିର ପ୍ରମାଣ ରାଜନ୍। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଏକ ସମୟରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଆୟୁସ୍, ସେ ତୁମ ପୂର୍ବଜ ଥିଲେ। ଅନେକ ମହାର୍ଷି ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମୁନିମାନେ ଏହାକୁ ଦୋଷ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି, ରାଜନ୍, ଏହା ଉଦାହରଣ ନିମିତ୍ତେ, ଦ୍ୱେଷ ନୁହେଁ, ଏବଂ ତୁମେ ଏହାକୁ ମାଫ କରିବା ଉଚିତ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ବିକୃତ ମନୁଷ୍ୟ ଆପଣ ମୁହଁକୁ ଦର୍ପଣରେ ଦେଖେ ନାହିଁ, ସେ ଆପଣକୁ ଅନ୍ୟମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଭାବେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଦର୍ପଣରେ ନିଜ ବିକୃତ ଆକୃତି ଦେଖେ, ତେବେ ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ନିଜେ ଲଜ୍ଜିତ ହୁଏ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଲୋକ କେବେ ଅନ୍ୟକୁ ଅବମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅତି କଥା ହେବା ଓ କଠୋର କଥା କହିବା ଲୋକ ସମାଜରେ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀମାନେ ଗା ଉପରେ ଧୁଳି ପଡିଲେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏକ ଅନାସ୍ଥିକ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏକ ଅସତ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେଖେ, ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୁଏ, ଯେପରି ସମସ୍ତେ ଏକ କ୍ରୁଧ୍ଧ ବିଷାକ୍ତ ସାପକୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ଆସ୍ଥାବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ତ ଅଧିକ। ଯଦି କେହି ନିଜ ପରି ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆସେ। ଯିଏ ଅପାତ୍ର, ଅସତ୍ୟବାଦୀ, ଅଶୁଚି, ଅନାସ୍ଥିକ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣର ଅଧିକାରୀ, ସେଠି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଆସେ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମରେ ଚାଲୁଥିବାମାନେ ଏହାରୁ ରକ୍ଷିତ। ମୂର୍ଖ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଥିବା ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କଥା ଶୁଣି, ଖରାପ କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଯେପରି ଏକ ଶୂଆ ମଳକୁ ଧରେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ଲୋକ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାକୁ ନେଇଥାନ୍ତି, ଯେପରି ହଂସ ଦୁଧ ଉଠାଏ। ଯିଏ ନିଜ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବକୁ ଜାଣେ, ତାଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତିରେ ରହିଥାଏ, ସେ ଅନ୍ୟମାନେର ସ୍ୱଭାବ ଓ ଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିପାରେ। ନିମ୍ନ ମନ୍ଦିରା ଲୋକ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଖ୍ୟାତିରେ ଜଳି ଉଠି, ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରି ନଥିବାରୁ ନିନ୍ଦା କରେ। ଧର୍ମାତ୍ମା ଲୋକ ଯେପରି ନିନ୍ଦା ସହିଲେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ମୂର୍ଖ ଲୋକ ବିଶେଷ କରି ନିନ୍ଦାରେ ଆସକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଲୋକ କେବେ ଏହାକୁ ପ୍ରମୋଦ ଭାବେ ନେନ୍ତି ନାହିଁ। ଏକ ଧର୍ମାତ୍ମା ଲୋକ ଯେପରି ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରେ, ସେହିପରି ଏକ ମୂର୍ଖ ଲୋକ ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ଖୁସି ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଦୋଷ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସୁଖରେ ରହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୂର୍ଖ ଲୋକ ଦୋଷ ଖୋଜି ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେପରି ଧର୍ମାତ୍ମା ଲୋକଙ୍କୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି। ଏହି ସଂସାରରେ ଏଠାରୁ ଅଧିକ ହସ୍ୟସ୍ପଦ କିଛି ନାହିଁ, ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ କୁହନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ନିଜେ ଦୁଷ୍ଟ। ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସଂସାରର କଠୋର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ; ପୂର୍ବଜମାନେ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ବଂଶର ରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଶିଖାଇଥିଲେ। ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପୁଅକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ଯଥାଯଥ ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ପାଳିତ। ମନୁ କହିଛନ୍ତି, କ୍ରୟ କୃତା ଭାର୍ଯ୍ୟାଠାରୁ ଓ କୁମାରୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପୁଅ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ; ଛଅ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରକ୍ତ ସମ୍ପର୍କରୁ, ଛଅ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଦ୍ୱାରା। ପୁଅମାନେ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ମନର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାନ୍ତି; ସେମାନେ ଧର୍ମର ନୌକା ସ୍ୱରୂପ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ରାଜନ୍, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏପରି ରାଜା, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ ଓ ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ଏହି ଦୁଇଟିକୁ—ନିଜେ ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମକୁ—ରକ୍ଷା କର; ରାଜନ୍, କେବେ ଅସତ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ; ନିଜେ ଓ ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର, ରାଜା, ସିଂହ ପରି, ଚତୁର ହୁଅ, କେବେ ଧୂର୍ତ୍ତତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଶତ ଖାଲି କୁଆଁଠାରୁ ଏକ ପୋଖରୀ ଭଲ, ଶତ ପୋଖରୀଠାରୁ ଏକ ବଳି ଭଲ, ଶତ ବଳିଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ଭଲ, ଏବଂ ଶତ ପୁଅଠାରୁ ଏକ ସତ୍ୟ ଭଲ। ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ଏକାଠି ତୁଳିଲେ, ସତ୍ୟ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧଠାରୁ ଅଧିକ ଭାରୀ। ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟର ଏକ ଷୋଡ଼ଶାଂଶ ସମାନ ହୁଏ ନାହିଁ, ରାଜନ୍। ସତ୍ୟ ସମାନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ଏବଂ ସତ୍ୟଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ; ଏହି ସଂସାରରେ ଅସତ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଷ୍ଟ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ। ରାଜନ୍, ସତ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଚୁକ୍ତି ସତ୍ୟଠାରୁ ଉପରେ; ରାଜନ୍, ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରିବେ ନାହିଁ, ସତ୍ୟ ସଦା ତୁମ ସହିତ ରହୁ। ଯିଏ ପାପ କରି ତାହାକୁ ଚିହ୍ନିବେ ନାହିଁ, ରାଜନ୍, ଏହି ସଂସାରରେ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ପାପ କିଛି ନାହିଁ। ତୁମ ହୃଦୟ ଦୁଇଟି—ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ—ଜାଣେ, ତେଣୁ ଉପକୃତି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଧାର୍ମିକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ଯିଏ ଇଛା, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷରେ ମିଳି ନାହିଁ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି, ସେଠି ସେଇ ଉତ୍ତମ ଲୋକ।