ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମର ପଥରେ ଚଳିଥିବା କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କ ଘରେ ଯେତେବେଳେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେ ପୁଅ ତାଙ୍କର ବଂଶର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ 'ପୁତ' ନାମକ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ଏହିକଥା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସ୍ୱୟଂଭୂ ଅତି ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ। ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଏହି ଲୋକରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ନାତି ଦ୍ୱାରା ଅନନ୍ତତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଓ ପ୍ରପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରପିତାମହମାନେ ଅନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଘରର ଯେଉଁ ମହିଳା ସଂସାର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସନ୍ତାନ ଦେଇଥିବା, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେଉଁଠି ସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା। ଭାର୍ଯ୍ୟା ପୁରୁଷଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ, ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଏହି ତିନି ପୁରୁଷାର୍ଥର ମୂଳ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯାହାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛି ସେଉଁଠି ସଂଯୋଗ ଅଛି। ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଅନ୍ନତ ହୁଅନ୍ତି। ଏକାକୀତ୍ୱରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁଖଦ ସଙ୍ଗୀ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ପିତା ସମାନ, ଦୁଃଖରେ ମାଆ ସମାନ। ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛି, ସେ ଅଟୁଟ ଭରସାର ଅଧିକାରୀ, ଯାତ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ ଅଜଣା ସ୍ଥାନରେ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। କଠିନ ସମୟରେ ଓ ବିପଦରେ, ଏକମାତ୍ର ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତି ଭାର୍ଯ୍ୟା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି। ଯଦି ଭାର୍ଯ୍ୟା ପ୍ରଥମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେ ପରଲୋକରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି; ଯଦି ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରଥମେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହିକାରଣରୁ ବିବାହ ଧର୍ମସାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ; ସ୍ୱାମୀ ଯେଉଁ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାହା ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି। ଶରୀର ପୋଷଣ ପାଇଁ ଦେବଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଉପଦାନ ଦରକାର, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଜନିତ ପୁଅକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ତି 'ଆତ୍ମା' ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏହିକାରଣରୁ, ପତି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମାଆ ଓ ପୁଅର ମାଆ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଆତ୍ମା ସଦା ପୁଅ ରୂପେ ବିବେଚିତ। ପିତାଙ୍କ ଚାଳ, ଆକୃତି, କ୍ରିୟା, ଚେଷ୍ଟା, ଲକ୍ଷଣ—ଏସବୁ ସନ୍ତାନମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର, ଗୁଣ, ଆଚରଣ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ ପୁଅରେ ଆଇନାରେ ମୁହଁ ଦେଖିବା ପରି ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୁଏ। ପିତା ପୁଅକୁ ଦେଖି ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ତେଣୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଶ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରି ଯେପରି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପତି ବଂଶକୁ ନାଶ କରି, ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏପରି ଅନ୍ୟର ସନ୍ତାନ 'ମୋର ପୁଅ' ବୋଲି ମନେ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତ ଶତ୍ରୁ; ସେମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ପିତା ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଉପରେ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ସେଇ ଘୃଣା ନାହିଁ। ପୁଅ ତାଙ୍କର ପିତାକୁ କିମ୍ବା ନିଜ ଜନ୍ମଦାତାକୁ ଘୃଣା କରେ ନାହିଁ; ଏହି ପରି ଜନ୍ମଦାତା ମଧ୍ୟ ପୁଅକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି, ପୁଅ ପ୍ରକୃତରେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ ଅଂଶ। ମନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ କ୍ଲେଶିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁରୁଷ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଯେପରି ତୀବ୍ର ତାପରେ ଜଳ ଦେଖି ଅନନ୍ଦ ମିଳେ। ଦୂରବାସୀ, ଦୁଃଖିତ, ମେଳାପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି। ଗରିବ ଲୋକମାନେ ଧନ ଲାଭ କଲେ ଯେପରି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଏହିପରି ପୁରୁଷ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉପରେ ଆନନ୍ଦିତ। ଭାର୍ଯ୍ୟା କଠୋର କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ କେବେ ତାହାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଠୋର କଥାରେ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଏହିପରି, ସେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ସୁଖ, ପ୍ରେମ ଓ ଧର୍ମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସେ ନିଜ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ, ଧନ ଓ ସନ୍ତାନକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି। ଶରୀର, ଜୀବନଯାତ୍ରା, ଧର୍ମ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଋଷି, ପିତୃମାନେ, ଏବଂ ଜନ୍ମଭୂମି—ଏସବୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ପବିତ୍ର ନାରୀମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ମହାରାଜ, ନାରୀ ବିନା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ କି? ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଜନ୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ କି? ଏକ ନାରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, କେତେକ ଋଷି ନିମ୍ନଜାତି ନାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏକ ପୁଅ ମାଟିରେ ଲୁହାଇ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ପରି, ଏଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କିଛି ନାହିଁ। ତୁମେ ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ, ଦକ୍ଷ, ଏବଂ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ପୁଅ ପାଇଁ ଅବହେଳା କିଏ କରିପାରିବ? ପିପିଲିକାମାନେ ନିଜ ଡିମ୍ବ ଉଠାଇ ରଖନ୍ତି, ତେବେ ଏପରି ପୁଅ ପ୍ରତି କିପରି ଅନାଦର କରିପାରିବେ? ତୁମର ନିଜ ଗର୍ଭର ପୁଅକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ? କୋଇଲି ଓ କାଉଁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଡିମ୍ବକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ପୁଅକୁ ଅନାଦର କିପରି କରିପାରିବେ? ମଲୟ ପର୍ବତର ଚନ୍ଦନ ବହୁତ ଶୀତଳ, କିନ୍ତୁ ପୁଅର ଆଲିଙ୍ଗନ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖଦ। ନ କୌପିନ, ନ ନାରୀ, ନ ଜଳ—ପୁଅର ସ୍ପର୍ଶ ତୁଳନାରହିତ। ପୁଅଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନ ଏହି ଲୋକରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରିୟ ପୁଅ ତୁମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁ, ଦ୍ୱିପଦମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚତୁଷ୍ପଦମାନେ ଗାଈ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଭାରି ଜାତିରେ ମୂରୂର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ପର୍ଶ ଦେଇ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଦଳକୁ ଦଳନ କରିଥିବା ପୁଅ ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଆଜି ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ତୁମ ଡାକର ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ହେ ରାଜାସିଂହ, ଏହି ପୁଅ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବ। ଏହି ପୁରୁବଂଶଜ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ଅନେକ ରାଜସୂୟ ଓ ଅପାର ଦାନ କରିବେ। ଏପରି ଗର୍ଭବସ୍ଥାରେ ଗଗନରୁ ଏକ ଗାଈ ମୋତେ କହିଥିଲା: "ହାୟ! ମୁଁ ନିଜ ମାନ୍ଦାକୁ ଆଂକଲେ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରାମକୁ ଚାଲିଗଲି, ଏ ମୋର ପ୍ରେମ।" ଲୋକେ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି ଅଭିବାଦନ କରନ୍ତି; ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ରସମୂହ ପାଠ କରନ୍ତି।