ଏହି କଥା ଆମ ଦେଶର ଏକ ପୁଣ୍ୟ ଗାଥା, ଯାହା ମହାଭାରତର ଗଭୀରତାକୁ ଦର୍ଶାଏ। ଯାନସନ୍ଧି ଅଂଶରେ ଦେବୀୟ କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ମାତାଲୀଙ୍କର କଥା ଓ ଗାଳବଙ୍କର କାର୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସାବିତ୍ରା ଓ ବାମଦେବ ଅଂଶରେ ବୈନ୍ୟଙ୍କର ଗାଥା, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କର କଥା ଓ 16 ରାଜାଙ୍କର କଥା ଘଟିଥାଏ। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ, ଭିଦୁଳାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଆଜ୍ଞା, ଉଦ୍ୟୋଗ ଅଂଶ, ସେନାମାନେ ବିଦାୟ ହେବା ଓ ବିଶ୍ୱଙ୍କର କଥା ସ୍ଥାନ ନେଇଥାଏ। ବିବାଦ ଅଂଶ ଓ ମହାନ ଆତ୍ମା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର କଥା ଜାଣିବାକୁ ମିଳେ, ପରାମର୍ଶର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପରେ କାର୍ୟ ସାଧନ ହୁଏ। ଶ୍ୱେତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଗାଥା ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା, ଯାହା ଅନେକ କଥାର ମୂଳ ଓ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନାଙ୍କର ବିଦାୟ ଅଂଶରେ ଲିଖାଯାଇଛି। ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କର, ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କର ଗଣନା, ଉଲୁକଙ୍କର ସନ୍ଦେଶବାହକ ଭାବରେ ଆଗମନ ଓ କ୍ରୋଧ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ଅଂଶ ଏହିଥିରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ଅମ୍ବାଙ୍କର କଥା ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଅନୁସ୍ଥାନ ଅଂଶ, ପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାର ଅଂଶ ଆସେ। ତାପରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପର ନିର୍ମାଣ କଥା, ପୃଥିବୀର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଂଶ ଓ ବୃହତ୍ ମହାଭାରତର ଗଥା ଅନୁସାରେ ସଂଜୟଙ୍କୁ ଦେବୀୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଆଯାଇଥାଏ। ଭଗବତ ଗୀତାର ବର୍ଣ୍ଣନା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ବିଧ୍ବଂସ, ଡ୍ରୋଣଙ୍କର ଅନୁସ୍ଥାନ, ସଂଶପ୍ତକଙ୍କର ବିଧ୍ବଂସ ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କର ବିଧ୍ବଂସ ଅଂଶରେ ଏକ ଅନନ୍ୟ କଥା ବିକାଶ ପାଇଥାଏ। ତାପରେ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କର ବିଧ୍ବଂସ, ଘଟୋଟକଚଙ୍କର ବିଧ୍ବଂସ ଓ ଡ୍ରୋଣଙ୍କର ବିଧ୍ବଂସ ନାକୁ ସ୍ଥାନ ମିଳେ। କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶଳ୍ୟଙ୍କର ଅଂଶ, ତାପରେ ଝରଣୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ଗଦା ଯୁଦ୍ଧ ଘଟଣା ଘଟିଥାଏ। ସାରସ୍ବତ ଅଂଶ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ନାସାର ଗାଥା, ଓ ଦୁର୍ଭାସାଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନ ଦର୍ଶାଏ। ଏହା ପରେ ଅଇଷୀକ ଅଂଶ, ଦୁର୍ବଳ ସୁଦାରୁଣ ଅଂଶ, ଜଳ ପ୍ରଦାନ ଓ ମହିଳାମାନେଙ୍କର ଦୁଃଖ ଅଂଶ ଆସେ। କୁରୁଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଂଶ, ଚାର୍ବାକଙ୍କର ଦମନ, ଓ ଅଭିଷେକ ଅଂଶରେ ଧର୍ମରାଜାଙ୍କର ରାଜସ୍ୱ ଯାଜନା ଘଟିଥାଏ। ଶାନ୍ତି ଅଂଶରେ ରାଜାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ବିପଦରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ମୋକ୍ଷ ପଥ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଛି। ଶୁକଙ୍କର ପ୍ରବେଶ, ବ୍ରହ୍ମ ଗୁରୁଙ୍କର ପ୍ରଶ୍ନ, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କର ଆଗମନ ଓ ମାୟା ସହିତ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଘଟିଥାଏ। ଏହି କଥାରେ ଅନୁଶାସନିକ ଅଂଶ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣୀକ ଅଂଶ ଦର୍ଶାଯାଇଛି, ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର କଥା ଓ ଆଶ୍ରମବାସ ଅଂଶ ଏହିଥିରେ ଅବସ୍ଥିତ। ନାରଦଙ୍କର ଆଗମନ, ମାଉସଲ ଅଂଶ ଓ ମହାପ୍ରସ୍ଥାନିକ ଅଂଶ ଘଟିଥାଏ, ତାପରେ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣୀକ ଅଂଶ ଆସେ। ହରିବଂଶ ଅଂଶ, ପୁରାଣର ସଂପ୍ରତିକ୍ଷେପ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟ କାର୍ୟ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଛି, ଯାହାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଂସଙ୍କର ବିଧ୍ବଂସ ଘଟିଥାଏ। ଭବିଷ୍ୟ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ସଂପ୍ରତିକ୍ଷେପ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ଏହିପରି ବଡ଼ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ କରାଯାଇଛି। ସୂତପୁତ୍ର ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପଢାଯାଇଥିବା ଏହି 18 ଅଂଶ ନଇମିଷାରଣ୍ୟରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଅଂଶ, ଯାହା ଆମକୁ ଆଦର୍ଶ ଓ ନୀତିର ଶିକ୍ଷା ଦିଏ। ଏହି ଗାଥା ଭାରତୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଗରିମାକୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରେ, ଯାହା ସଦା ଆମ ପାଖରେ ରହିବ।