ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିବା କଣ୍ବ ଋଷି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସର୍ବଦମନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ସୁକୁମାରୀ ଶକୁନ୍ତଳା ତୁମ ସହିତ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବେ। ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ, ତୁମେ ରାଜପୁତ୍ର ହେବାର ସମ୍ମାନ ପାଇବା।” ଏହା ସୁଣି, ସର୍ବଦମନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି କହିଲେ, “ସେ ତୁମର ପିତା, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିବା ଉଚିତ। ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କର। ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜ୍ୟରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ପୁରୁବଂଶୀ, ମୋତେ ଭୁଲିଯିବାନି।” ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ସର୍ବଦମନ କଣ୍ବ ଋଷିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପିତା ଭାବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ, ମାତା ଭାବେ ଏବଂ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଦେଖେ। ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ମୁଁ କାହାକୁ ମୋର ପିତା ଭାବେ ଭାବିନି। ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଆପଣଙ୍କ ସେବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ମ। ଶକୁନ୍ତଳା ଯଦି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଯାଆନ୍ତୁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ରହି ଆପଣଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବି। ଆଗରୁ ପରି ମୁଁ ଅରଣ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବିନି; ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି ଅଧ୍ୟୟନ କରିବି।” ଏହିପରି କଥା କହି ସର୍ବଦମନ କଣ୍ବଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ଅଙ୍ଗଲଗାଇଲେ। ଏହା ଦେଖି ଶକୁନ୍ତଳା କ୍ଷୁଭ୍ଧ ହୋଇ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପିତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କର ହୃଦୟବିଦାରକ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଶକୁନ୍ତଳା କହିଲେ, “ପିତା, ଆପଣ ଏମିତି କାହିଁକି କହୁଛନ୍ତି? ଯଦି ମୁଁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ତେବେ ପ୍ରଭାତେ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ନିଜେ ଅପରାଧ କରେ ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ନିଜେ ଭୋଗ କରେ। ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଶାସନ ମାନିଛି, ତଥାପି ଆପଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିନଥିଲି। ମୁଁ ଅପରାଧ କରିଛି—ହାତ ଦେଇ ହାତୀ ଦୂର କରି, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରିବା—ଏଭଳି କାମ କରିଛି। ଏହିପରି କାରଣରୁ ଆପଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ନିକାଳ ହୋଇଛୁ। ମୁଁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବିନି, ନାହିଁ ମୋ ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ମମତା; ମୁଁ ମହାତ୍ମା କଣ୍ବଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ରହିବି।” ଏହିପରି କହି, ଶକୁନ୍ତଳା କଣ୍ବଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି କାନ୍ଦିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି, କଣ୍ବ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, “ଶକୁନ୍ତଳା, ଏହି କଥା ଶୁଣ। ଏହା ତୋ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଓ କଳ୍ୟାଣକାରୀ। ପତିବ୍ରତା ଶ୍ରୀସ୍ତ୍ରୀର ଗୁଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ଏହି ଜଗତରେ ଲାଭ୍ୟ ନୁହେଁ। ଦେବତାମାନେ ପତିବ୍ରତା ନାରୀରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତି, ଦୁର୍ଗତିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ପତିଙ୍କ ଆନୁଗ୍ରହରୁ ନାରୀ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, କଦାଚିତ୍ ଅପମାନ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଯାଅ, ହସମୁଖୀ।” ଏପରେ କଣ୍ବ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସର୍ବଦମନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ମହାତ୍ମା ଇଲିଳାଙ୍କ ନାତି। ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ; ସେ ମନରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ କଥା କହିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏ ମହାନାରୀ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁନ୍ତିନି। ତେଣୁ, ପୁତ୍ର, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବୋକି ନେଉ; ପୁରୁବଂଶୀ, ତୁମେ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ଫେରି ପାରିବ। ଏହା କହି, କଣ୍ବ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ କଲେ—'ଦ୍ରୁତ ଶକୁନ୍ତଳା ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରୁ ନେଇଯାଅ। ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଅ। କାରଣ, ନାରୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଜନ୍ମାତ୍ମୀୟ ଘରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁନ୍ତିନି। ତେଣୁ, ମନ୍ଦ କରନି, ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ—ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମ ପାଇଁ।'” ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଏବଂ କାଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ଶକୁନ୍ତଳା ଖୁସି ହେଲେ। କଣ୍ବଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ପୁରୁବଂଶୀ ସର୍ବଦମନ ତାଙ୍କ ମାତାକୁ କହିଲେ, “ମା, ଏବେ ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି? ଆମେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜଧାନୀକୁ ଚଳିଯିବା।” ଏହିପରି କହି, ସର୍ବଦମନ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ। ଶକୁନ୍ତଳା ହାତ ଯୋଡ଼ି ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରିକ୍ରମା କରି କହିଲେ, “ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କେବେ କହିଥିଲି ‘ଏହେ ମୋର ପିତା ନୁହେଁ’ ବା ମନ୍ଦ, ମିଥ୍ୟା, ଅନୁଚିତ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଥିଲି, ତେବେ ମୋତେ ଖ୍ମା କରନ୍ତୁ।” ଏପରେ, କଣ୍ବ ଋଷି ମୌନ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟତ୍ୱରେ ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ବହିଲା। ପରେ, କଣ୍ବ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଜଳ-ବାୟୁ ଭୋଜୀ, ପତ୍ର-ମୂଳ-ଫଳ ଖାଇଥିବା, ନିୟମିତ, ଦୀନ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ମାଟିଆ କେଶ, ମୁଣ୍ଡିତ, ବାକର୍ଚ୍ଛା ବା ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏହି ତପସ୍ବୀମାନେ ଆସିଲେ। କଣ୍ବ କମ୍ପାମାନ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ଏହି ମୋର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା ଅରଣ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ଏବଂ ପ୍ରତିପାଳିତ, ସେ ଜଗତ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଜ୍ଞାନ। ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ଆଶ୍ରମରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯାଅ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଜନାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନା ନଗର ଅଛି। ସେଠାରେ ଏହି ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ଠାରୁ ରାଜାଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ଉର୍ବଶୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ସଙ୍ଗମ ନିକଟରେ ଏହି ନଗର ସମୃଦ୍ଧ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ନଦୀସ୍ନାନ, ହୋମ, ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ତମେ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଯିବ; ନହେଲେ ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଲାନ୍ତି ହେବ।” “ଏମିତି ହେଉ,” ବୋଲି ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀମାନେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ନଗରକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପଦ୍ମନୟନ ଶିଶୁ ସର୍ବଦମନଙ୍କୁ ନେଇ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଚାମର ଚାମରା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଶୋଭାମୟ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ରହୁଥିଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ନେଇ ଅରଣ୍ୟ, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ପାହାଡ଼ ଝରଣା ଟପି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଇଲେ।