କଣ୍ଵ ଋଷି ସ୍ନେହଭାବରେ ନିଜ କନ୍ୟା ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର କଥା ଶୁଣ, ମଧୁର ହସ ଥିବା ମୋ ଝିଅ, ନିର୍ମଳ ହୃଦୟବତୀ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପତି ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଧର୍ମ ହେଉଛି ମନ, ବାଚନ ଓ କାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା। ତୁମେ ମୋର ଅନୁମତି ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛ, ଏହି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସୁକୃତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ। ଏହା ପରେ, ମାନବ ଲୋକରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଶ୍ରୀ-ସମ୍ପଦ ତୁମେ ପାଇବ। ଏହି କାରଣରୁ, ଏ ଶାନ୍ତ ହସ ଥିବା ଝିଅ, ଆଜି ପୁରୁବଂଶଜ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ନିଜେ ନ ଆସି, ସମୟ ଚାଲିଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କର କୁଶଳକାମନା ସହିତ ଗିଅ ଓ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକରେ ଦେଖି, ତୁମେ ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବିବ। ଦେବତା, ବୃଦ୍ଧ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ବିଶେଷକରି ପତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଏକତ୍ରିତ ହେବା ପରମ ମଙ୍ଗଳକର। ତେଣୁ, ମୋ ଝିଅ, ମୋର ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ପୁଅ ସହିତ ଯାଅ। ମୋ କଥା ଅଟଳ; ତୁମେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ବନ୍ଧିତ ଅଛ। ଏପରି କହି କଣ୍ଵ ଋଷି ନିଜ ନାତିଙ୍କୁ ମୁକୁର୍ମା କଲେ, ପୌରବବଂଶଜ ସର୍ବଦମନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମୁଣ୍ଡ ଶୁଘିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ରାଜା, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ, ଏ ଶୁଧ୍ଧାଚାରିଣୀ ତୁମର ମା ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ରାନୀ। ସେ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯାଅ; ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ରାଜ୍ୟାଧିକାର ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ। ସେ ତୁମର ପିତା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ; ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କର, ପିତା-ପିତାମହଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଚାଲାଅ। ନିଜ ସ୍ଵାଧୀନତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବା ପରେ, ହେ ପୁରୁବଂଶଜ, ମୋତେ ଭୁଲିଯିଅ ନାହିଁ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପୌରବବଂଶଜ କଣ୍ଵଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କଲେ ଓ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ବାପା କହିବି, ମୁଁ ତୁମକୁ ମା କହିବି, ତୁମେ ମୋର ଶରଣ। ହେ ମହାତ୍ମା, ତୁମେ ଛଡ଼ି ଆଉ କେହି ମୋର ବାପା ନୁହେଁ; ତୁମେ ଯେଉଁ ସେବା ଦେଉଛ, ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମହାପୁଣ୍ୟ। ଶକୁନ୍ତଳା ଯଦି ପତିଙ୍କୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେ ଯାଉ; ମୁଁ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ରହି, ତୁମ ସେବା କରିବି। ଆଗରୁ ପରି ଅବଶ୍ୟକାଳେ ଅରଣ୍ୟ ପଶୁମାନ ସହିତ ଖେଳିବି ନାହିଁ; ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଆଜ୍ଞା ମାନିବି, ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗି ରହିବି।” ଏପରି କହି, ସେ କଣ୍ଵଙ୍କ ପାଦ ଧରିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଶକୁନ୍ତଳା ଅଶ୍ରୁଧାରା ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ପିତୃସ୍ନେହ ଓ ପୁତ୍ରର ଦୁଃଖ-ସୁଖ ମିଶିଥିବା ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କନ୍ୟା ବିଷଣ୍ଣ ହେଇ କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରିୟ, କାହିଁକି ତୁମେ କାନୁଛ? ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ପ୍ରଭାତେ ଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥାଏ ଓ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗିଥାଏ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସଦା ବାରଣ କରିଥିଲି, ତଥାପି ତୁମେ ମୋ କଥା ଶୁଣ ନଥିଲ। ତୁମେ ହାତରେ ହାତ ଦେଇ ହାତୀ ଦୌଡ଼ାଇଥିଲ, ସିଂହ ବା ବାଘ ଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଫେରୁଥିଲ। ଏପରି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପୁରୁବଂଶର ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ରୁଧିତ ହେଲେ ଓ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଅରଣ୍ୟରୁ ବିଦୂରିତ ହେଲୁ। ମୁଁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କଠାରେ ଯିବି ନାହିଁ, ମୁଁ ମୋ ପୁଅଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନା କରେ ନାହିଁ; ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ରହିବି।” ଏପରି କହି, ଶକୁନ୍ତଳା ଅଶ୍ରୁପାତ କରି କଣ୍ଵଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କର ବିଳାପ ଦେଖି, କଣ୍ଵ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, “ଶକୁନ୍ତଳା, ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣ, ଏ ମୋର ପ୍ରିୟ: ପତିନିଷ୍ଠା ନାରୀର ଗୁଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନିଜେ ପ୍ରାପ୍ତିଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ପତିନିଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଯାହା ଚାହିଁଲେ ଦେଉଛନ୍ତି, ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ପତିଙ୍କ ଦୟା ଦ୍ୱାରା ନାରୀ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, କଦାପି ଅପମାନ ନୁହେଁ; ଏହି ଲାଗି ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର, ମଧୁର ହସ ଥିବା ଝିଅ।” ଏହିପରି କଥା କହି, କଣ୍ଵ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସର୍ବଦମନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଶକୁନ୍ତଳାପୁତ୍ର, ତୁମେ ମହାତ୍ମା ଇଲିଳାଙ୍କ ନାତି। ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ: ମାନେ ମନରେ ପତିଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକୁନ୍ତଳା ଏବେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିଅ; ତୁମେ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ପୁନି ଫେରିପାରିବ। ଏପରି କହି, ସର୍ବଦମନଙ୍କୁ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: ‘ଶୀଘ୍ର ଶକୁନ୍ତଳା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆଶ୍ରମରୁ ନେଇଯାଅ।’ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଅ, କାରଣ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପିତୃଗୃହରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଅଳସ୍ୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ମାନ, ଆଚରଣ ଓ ଧର୍ମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ।” ପରେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ କାଶ୍ୟପ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଓ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିବା ସଂବାଦ ଶୁଣି, ଶକୁନ୍ତଳା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏଭଳି କଣ୍ଵଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ପୁରୁବଂଶଜ ନିଜ ପ୍ରମାଦ ଦେଖି ମା ଓ କଣ୍ଵଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମା, ଆଉ ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଚଳ, ଆମେ ରାଜପୁରୀକୁ ଯିବା।” ଏପରି କହି, ସେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ମୁନିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କଲେ ଓ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଶକୁନ୍ତଳା ହାତ ଜୋଡି, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଏହି କଥା କହିଲେ: “ଯଦି ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ କେବେ ମୁଁ କହିଥିଲି ‘ତିନି ମୋର ବାପା ନୁହେଁ’, କିମ୍ବା କଠୋର, ଅସତ୍ୟ, ଅଶୁଭ, ଅପ୍ରିୟ କିଛି କହିଥିଲି, ତେବେ ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି କଣ୍ଵ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଏବଂ ମହାତ୍ମା କଣ୍ଵ ମଧ୍ୟ ମାନବୀୟ ଭାବରେ ଅଶ୍ରୁପାତ କଲେ।