କନ୍ବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଶକୁନ୍ତଳା ଏବଂ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଦୟାପୂର୍ବକ ନିୟମିତ ରିତିରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ। ଶିଶୁ ବଢିବା ସହିତ ସେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଦନ୍ତ ଭଳି ଧଳା ଦାନ୍ତ ଏବଂ ସିଂହ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ନେଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ଶିଶୁର ହସ୍ତରେ ଚକ୍ରର ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ଏକ ନୂତନ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ଉଦାର ଛାତି, ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭାବ। ଦେବପୁତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ଶିଶୁ ଆଶ୍ରମରେ ଶୀଘ୍ର ବଢିଗଲେ; କିନ୍ତୁ ଋଷିଙ୍କ ଭୟରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ନାହିଁ, ଏପିଏ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯାଇଗଲା, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଋଷିକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ନାହିଁ; ଛଅ ବର୍ଷ ପରେ, ଶିଶୁ କନ୍ବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଆଶ୍ରମକୁ ଅସୁବିଧା କରୁଥିବା ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ—ବାଘ, ସିଂହ, ଶୁଆ, ମେଢ଼ା, ମହିଷ, ଭାଲୁ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ପାଦରେ ପରାସ୍ତ କରିଦେଲେ। ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରି, ଚେନାଇ, ଆଶ୍ରମର ଚାରିପାଖରେ ଗଛରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ସେ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଖେଳି, ଦୌଡ଼ିବା, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ବିଭିନ୍ନ ସିଂହ-ବାଘ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବାରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ, ସେ ନିଜ ମୁଠିରେ ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ପିଶାଚଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। ଦିତିର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ହତ୍ୟା ହେବାରେ ରିସି, ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଆସିବା କୁବେଳେ, ଶିଶୁ ହସି, ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ଧରି, ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧି, ଚେନାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଶିଶୁର ଶକ୍ତିରେ ଚେନାଇ ହେବାରେ, ଦୈତ୍ୟ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ବହିଗଲା, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଭୟଭୀତ ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ହରିଣ, ସିଂହ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଭାଗିଗଲେ; ଆଶ୍ରମର ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ଦେହର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଇଦେଲେ। ଦୈତ୍ୟ ଗୁଡ଼ିଏ ଘୁଞ୍ଚି ଏକ ପକ୍ଷରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଶିଶୁର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ସମସ୍ତେ ନିତି ହତ୍ୟା ହେବାରୁ ଭୟରେ ଆଶ୍ରମ ପାଖକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, କନ୍ବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମର ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦା, କନ୍ବ ସହିତ, ତାଙ୍କର ଅତିମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଏକ ନାମ ଦେଲେ—"ସେ ସମସ୍ତକୁ ଦମନ କରେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବଦମନ ବୋଲି ଡାକାଯାଉ।" ଏହିପରି, ଶିଶୁ ସର୍ବଦମନ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ସେ ଶୌର୍ୟ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭାବରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ, ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ, ରାଣୀ କିମ୍ବା ପୁଅ, କେହି ଆସିଲେ ବି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରିନଥିଲେ। ଶକୁନ୍ତଳାର ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି କ୍ଷୀଣ, ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଥିଲେ, ଖୋଲା କେଶ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ମଲିନ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଦେଖି, କନ୍ବ ଋଷି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର, ବେଦ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଅତିତ କଥା ଚିନ୍ତା କଲେ। କନ୍ବ ଋଷି, ଶିଶୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅତିମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ରାଜପୁତ୍ର ମନ୍ଦନ ପାଇଁ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ। ତାପରେ, ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ କହିଲେ: "ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୋ ଝିଅ, ଶୁଭ୍ର ହସିଥିବା ଜନ। ତୁମେ ପ୍ରଥମ ଦାୟିତ୍ୱ ସ୍୵ାମୀ ସେବା ନିମନ୍ତେ ମନ, ବାଚନ ଏବଂ ଶରୀରରେ ପାଳନ କରିଛ। ମୋ ପୂର୍ବ ଅନୁମତିରେ ତୁମେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଛ; ଏହି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶୁଭ ଲୋକ ପାଇବ। ଏହାର ଶେଷରେ, ମାନବ ଲୋକରେ ତୁମେ ବିଶିଷ୍ଟ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇବ; ଏହିପାଇଁ, ଶୁଭ୍ର ହସିଥିବା ଜନ, ଆଜି ତୁମେ ପୁରୁବଂଶୀ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯିବା ଉଚିତ।" "ସେ ନିଜେ ଆସୁନାହିଁ, ଏବଂ ସମୟ ଅତିତ ଭାବି, ତୁମେ ରାଜା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କ୍ଷେମ ଇଚ୍ଛାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ଉଚିତ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ରାଜପୁତ୍ର ପଦରେ ସ୍ଥିତ ଦେଖି, ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବ; ଦେବତା, ବୃଦ୍ଧ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ସ୍୵ାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ସଂଯୋଗ ଉପକୃତିକର। ଏହିପାଇଁ, ମୋ ଝିଅ, ତୁମେ ପୁଅ ସହିତ ଯିବା ଉଚିତ, ଏହି କାମରେ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ଆଣିବା ପାଇଁ।" "ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦିଅନାହିଁ; ମୋ ଆଦେଶରେ ବଧ୍ୟ।" ଏହିପରି କହି, କନ୍ବ ତାଙ୍କର ନତି ନିମିତ୍ତେ, ପୌରବ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କଲେ। "ରାଜା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି ଶୁଭ୍ର ନିୟମିତ ନାରୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ରାଣୀ ଏବଂ ତୁମ ମାତା। ସ୍୵ାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଏହି କ୍ଷୀଣକମରା ନାରୀ ତୁମେ ସହିତ ଯିବେ; ରାଜାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ରାଜପୁତ୍ର ପଦ ପାଇବ।" "ସେ ତୁମର ପିତା, ରାଜାଙ୍କର ରାଜା; ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗତ ରହିବା ଉଚିତ। ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶାସନ କର। ନିଜ ଶାସନରେ ସ୍ଥିତ ହେବା ପରେ, ଓ ପୁରୁବଂଶୀ, ମୋତେ ଭୁଲିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ପୌରବ ପୁଅ, ଋଷିଙ୍କ ପାଦରେ ନମାଇ, କହିଲେ: "ଆପଣ ମୋ ପିତା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି, ଆପଣ ମୋ ମାତା, ଆପଣ ମୋ ଆଶ୍ରୟ। ମହାତ୍ମା, ଆପଣ ଛଡ଼ା ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସିକୁ ମୋ ପିତା ଭାବିନଥିଲି; ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଉତ୍ତମ।" "ଶକୁନ୍ତଳା, ସ୍୵ାମୀ ପ୍ରାପ୍ତି ଇଚ୍ଛାରେ, ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯାଉ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଦରେ ରହିବି, ସେବାରେ ନିଶ୍ଚିତ। ଆଗରୁ ଯେପରି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ଖେଳିବି ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସରିବି ଏବଂ ଅଦ୍ଧୟୟନରେ ଲାଗି ରହିବି।" ଏହିପରି କହି, ସେ କନ୍ବଙ୍କ ପାଦକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକୁନ୍ତଳା କନ୍ତା କଲେ। ପିତାର ସ୍ନେହ ଏବଂ ପୁଅର ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଶକୁନ୍ତଳା ଦୁଃଖରେ କନ୍ତା କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଝିଅ କହିଲେ: "ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକୁନ୍ତଳା, କିଏ କନ୍ତା କରୁଛ? ଯଦି ତୁମେ ସ୍୵ାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ଉଷାକାଳେ ଯିବା ଉଚିତ।