ଦୟାଳୁ କଣ୍ବ ଋଷି ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ନେହରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ । ସେ ମୂଳ୍ୟବାନ ବାଣୀରେ କହିଲେ, "ଏହି ଦିନଠାରୁ, ହେ ସୁଭଗେ, ତୁମେ ମହାତ୍ମା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ସତୀଧର୍ମା ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ଏହି ଦାୟିତ୍ୱକୁ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ।" ଏପରି କହି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି ପବିତ୍ରତା ନିମିତ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସ୍ନେହସ୍ପର୍ଶ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଆଣିଦେଲା । ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ରାଜା ନିଜ ଶବ୍ଦ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ ପରେ, ରୋଜ ରୋଜ ଶକୁନ୍ତଳା ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ମହାତ୍ମା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ସନ୍ତାନକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ରାଜାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାର ଗୁରୁତ୍ୱରେ ଦିନ ରାତି ନିଦ୍ରା ହରାଇଯାଉଥିଲେ, ସ୍ନାନ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତିକୁ ଅବହେଳା କରୁଥିଲେ । ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ ଯେ, ରାଜାଙ୍କ ଦୂତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିମ୍ବା ସେନା ଆଜି, କାଲି କିମ୍ବା ପରଦିନ ଆସିବେ; ଏହି ଆଶାରେ ଦିନ ଗଣୁଥିଲେ । ଦିନ, ପକ୍ଷ, ଋତୁ, ମାସ ଓ ବର୍ଷ ଏଭଳି କଟିଗଲା, ଏବଂ ତିନି ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା । ତିନି ବର୍ଷ ଯିବା ପରେ, ଋଷିଙ୍କ ଆଦେଶ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଆଶ୍ରମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିପତ୍ନୀମାନେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ବୁଝେଇ ବୁଝେଇ କହିଲେ, "ହେ କନ୍ୟେ, ସଂସାର ଧର୍ମ ଶୁଣ, ପରେ ଯାହା ଭଲ ଲାଗେ କର । ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଅମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯାହା ଉପକୃତିକର ସେଇ କର ।" ସେମାନେ ଅଧିକ କହିଲେ, "ଦେବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନନ୍ତି; ନାରୀମାନେ ପତିଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଂସାରର ଗୁରୁ ।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ତୁମ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ପିତା କହିଥିଲେ, 'ମୋ ଆଦେଶ ଅନୁସର'; ଏହି କଥା ମାନିବା ଉଚିତ୍, ତେବେ ଧର୍ମ ପାଳନ ହେବ ।" ଏହି ସବୁ କଥା ଶୁଣି, ଶକୁନ୍ତଳା ମନେ କଲେ, "ଠିକ୍ ଅଛି, ଯେପରି ଚାହିଁଛନ୍ତି ସେଇପରି ହେଉ," ଏବଂ ସେ ସୁନ୍ଦର ଉରୁ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ଶକୁନ୍ତଳା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ । ସେ ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଦିବ୍ୟ ଢ଼ୋଳ ମାରାଗଲା, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ । ଦେବମାନେ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, "ହେ ଶକୁନ୍ତଳା, ତୁମ ପୁଅ ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହେବେ ।" ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ତେଜ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେବ; ସେ ପୌରବ ଶତାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ । ଅନେକ ରାଜସୂୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବିପୁଳ ଦାନ ଦେଇ, ସେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ । ଦେବମାନେର ଏହି ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, କଣ୍ବ ଆଶ୍ରମର ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ । ଏହା ଦେଖି ଶକୁନ୍ତଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଡାକି ମହାର୍ଷିମାନେ ସେମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ । ପରେ କଣ୍ବ ଋଷି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଶିଶୁ ପାଇଁ ଜନ୍ମାଦି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର କରିଦେଲେ ଏବଂ ସେ ବଢ଼ିବା ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନି ପୁନି କରିଲେ । ସମସ୍ତ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ସଂସ୍କାର କରାଗଲା; ଶିଶୁ ଦାନ୍ତ ହାତୀ ଦାନ୍ତ ପରି ଧଳା, ସରୀର ସିଂହ ପରି ଦୃଢ଼ ହେଉଥିଲା । ତାଙ୍କ ହାତରେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ସେ ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ସେ ଦେବପୁତ୍ର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶିଶୁ ତ୍ୱରିତ ଆଶ୍ରମରେ ବଢ଼ିଉଠିଲେ; କିନ୍ତୁ ଋଷିଙ୍କ ଭୟରୁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ନେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ସେ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ । ଏଭଳି ଅନେକ ସମୟ କଟିଗଲା, ରାଜା ଆଶ୍ରମକୁ ମନେ ପଡ଼ିଲେ ନାହିଁ; ଛଅ ବର୍ଷ ପରେ, ପୁଅ କଣ୍ବ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ କଲେ । ସେ ନିଜ ପାଦରେ ବନ୍ୟ ପଶୁ—ବାଘ, ସିଂହ, ବନ୍ଦର, ମହିଷ ଓ ଭାଲୁ—ଯେଉଁମାନେ ଆଶ୍ରମକୁ ଅସ୍ୱସ୍ଥ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ । ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେକୁ ଧରି, ଗଛକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ । ସେ ଗଛରେ ଚଢ଼ି, ଖେଳି, ଅନେକ ଦୂର ଦୌଡ଼ିବା, ସିଂହ ଓ ବାଘର ଦଳ ସହିତ ଅବାଧ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ । ଏହିପରି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନେ, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ, ନିଜ ହାତରେ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ଏପରି କରି ଋଷିମାନେକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ । ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦିତିପୁତ୍ର, ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ନିଅନ୍ତ କ୍ଷୁଭିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସିଲେ । ସେ ଆସିଲାବେଳେ, ପୁଅ ହସି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରି, ଭଲେଇ ବାନ୍ଧି ଦେଲେ ଏବଂ ଚାପିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ପୁଅଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦିତିପୁତ୍ର ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ବହି ଗଲା, ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ । ଏହି ଶବ୍ଦରେ ମୃଗ, ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ, ଆଶ୍ରମର ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ । ସେ ଆତ୍ମାକୁ ଗଡ଼ି, ମୁକ୍ତି ପାଇ ଉଲଟି ପଡ଼ିଗଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଶିଶୁଙ୍କ କୌଶଳରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ଏଭଳି, ପୁଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସଦା ନିହତ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କ ଭୟରେ ଆଶ୍ରମ ଦିଗରେ ଆସିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ । ତାପରେ, କଣ୍ବ ଆଶ୍ରମର ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, କଣ୍ବ ସହିତ, ତାଙ୍କ ଅଲୌକିକ କୌଶଳ ଦେଖି, ଏହି ଶିଶୁଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ, "ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦମନ କରେ, ତେଣୁ ଏହାଙ୍କୁ ସର୍ବଦମନ ବୋଲି କୁହାଯାଉ ।" ଏହିପରି, ସେ ସର୍ବଦମନ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ସେ ସୌର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, କେହି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ସେମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁନଥିଲେ—ନ କୁଆରୀ, ନ ପୁଅ । ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ଚେହେରା ଚାନ୍ଦ୍ରର ପରି ଫିକା, ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ, କେଶ ବିକ୍ଷିପ୍ତ, ଦୁର୍ବଳ, ବିଷାଦ ଏବଂ ମେଳା ଜାମା ପିନ୍ଧି ଥିଲେ । ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, କଣ୍ବ ମୁନି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର, ବେଦ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ । ଏହିପରି, ଋଷି ଶିଶୁଙ୍କ ଅଲୌକିକ କୌଶଳ ଦେଖି, ବିଚାର କଲେ ଏହି ସମୟ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ପାଇଁ ଉଚିତ୍ ।