ଏହି ମହାଭାରତର କଥାରେ, ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ଯାତ୍ରାର ଉପଖ୍ୟାନ ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ନଳଙ୍କ ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଏବଂ ଦୟାଳୁ କଥା ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ତାପରେ କୁରୁ ରାଜାଙ୍କ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଜଟାସୁରଙ୍କ ନିଧନ ଏବଂ ଯକ୍ଷ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାପରେ ନିବାତକବଚଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ, ସର୍ପ ଉପଖ୍ୟାନ ଏବଂ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ସହ ଉପଦେଶ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଏହାପରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଆଲୋଚନା, ଘୋଷା-ଯାତ୍ରା, ଉପବାସର ନିଶ୍ଚୟ, ନୀତିର ନିର୍ଣୟ ଏବଂ ମୃଗ ସ୍ୱପ୍ନ ଉପଖ୍ୟାନ ଆସେ। ଭୃହିଦ୍ରୌଣିକ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ କଥା, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଅପହରଣ ଏବଂ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ମୁକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ। ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନ, ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ମହିମା ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଅଳଂକାର ଉପଖ୍ୟାନ, ଅରଣ୍ୟ ପର୍ବ, ଭିରାଟ ପର୍ବ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ସମ୍ମତି ପାଳନ ଦେଖାଯାଏ। କିଚକଙ୍କ ନିଧନ, ଗୋଧନ ଚୋରାଯିବା ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ ଦେଶରେ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ବିବାହ ଉପଖ୍ୟାନ ଆସେ। ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ବର ଅଦ୍ଭୁତ ଉପଖ୍ୟାନ, ସଞ୍ଜୟ-ଯାନ ଉପଖ୍ୟାନ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା, ସନତସୁଜାତଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ଦେଖାଯାଏ। ଯାନସନ୍ଧି ଅଧ୍ୟାୟ, ଦିବ୍ୟ କଥା, ମାତଲିଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନ ଏବଂ ଗାଳବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ସାବିତ୍ରୀ ଓ ବାମଦେବ ଅଧ୍ୟାୟ, ବେନ୍ୟଙ୍କ କଥା, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଉପଖ୍ୟାନ ଏବଂ ଷୋଳ କିଙ୍ଗ୍ସ ଅଧ୍ୟାୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଭା ପ୍ରବେଶ, ଭିଦୁଳାପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା, ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ବ, ସେନା ଯାତ୍ରା ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଉପଖ୍ୟାନ ଦେଖାଯାଏ। ଏଠିରେ ବିବାଦ ଅଧ୍ୟାୟ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଉପଖ୍ୟାନ ଆସେ, ନୀତି ନିର୍ଣୟ ପରେ ତଥା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ଉପରାନ୍ତ। ବ୍ୟାସଦେବ କଥାଏ ଶ୍ୱେତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଉପଖ୍ୟାନ, ଯାହା ଅନେକ କଥାର ଉତ୍ସ, ଏବଂ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଅଧ୍ୟାୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏପରେ ରଥୀ ଓ ମହାରଥୀଙ୍କ ଗଣନା, ଉଲୂକଙ୍କ ଦୂତି ଏବଂ ରୋଷ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ଅଧ୍ୟାୟ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଏଠିରେ ଅମ୍ବାଙ୍କ କଥା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଧ୍ୟାୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାପରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ନିର୍ମାଣ ଅଧ୍ୟାୟ ଏବଂ ଭୂମି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକର ବିସ୍ତୃତି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ଏଠିରେ ମହାର୍ଷି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ, ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଅଧ୍ୟାୟ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିଧନ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଏବଂ ସଂଶପ୍ତକଙ୍କ ନିଧନ ଦେଖାଯାଏ। ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ନିଧନ, ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅଧ୍ୟାୟ, ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ନିଧନ ଏବଂ ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କ ନିଧନ ଆସେ। ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନିଧନ ଅଧ୍ୟାୟ, ଯାହା ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ରୋମାଞ୍ଚ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ। ତାପରେ କର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ, ଶାଲ୍ୟ ପର୍ବ, ଝିଲିପକାରେ ପ୍ରବେଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଏବଂ ଗଦା-ଯୁଦ୍ଧ ଆସେ। ସାରସ୍ୱତ ପର୍ବ, ତୀର୍ଥ ଗୋତ୍ର ଉପଖ୍ୟାନ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ସୌପ୍ତିକ ପର୍ବ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ଏହାପରେ ଐଷୀକ ପର୍ବ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ସୁଦାରୁଣ ପର୍ବ, ଜଳ ତର୍ପଣ ଅଧ୍ୟାୟ ଏବଂ ନାରୀଙ୍କ ବିଲାପ ଦେଖାଯାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପର୍ବ, କୁରୁଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା, ଚାର୍ବାକ ଦେମନଙ୍କ ଦମନ ଉପଖ୍ୟାନ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଅଭିଷେଚନିକ ପର୍ବ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଗୃହ ବିଭାଜନ ଅଧ୍ୟାୟ ଦେଖାଯାଏ। ଶାନ୍ତି ପର୍ବରେ ରାଜାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ବିପଦରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ମାର୍ଗ ବିଷୟ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଶୁକଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉପଦେଶ, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଆଗମନ ଏବଂ ମାୟାଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ଦେଖାଯାଏ। ଅନୁଶାସନିକ ପର୍ବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଦେଶ ଅଧ୍ୟାୟ, ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣିକ ପର୍ବ ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଉପଖ୍ୟାନ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଏଠିରେ ଆଶ୍ରମବାସ ପର୍ବ, ଆଶ୍ରମରେ ବାସ ଏବଂ ପୁତ୍ର ଦର୍ଶନ ଦେଖାଯାଏ, ନାରଦଙ୍କ ଆଗମନ ପର୍ବ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ମୌସଳ ପର୍ବ, ଭୟଙ୍କର ମହାପ୍ରସ୍ଥାନିକ ପର୍ବ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣିକ ପର୍ବ ଦେଖାଯାଏ। ହରିବଂଶ ପର୍ବ, ପୁରାଣ ଉପପର୍ବ, ବିଷ୍ଣୁ ପର୍ବ, ଶିଶୁଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଂସଙ୍କ ନିଧନ ଉପଖ୍ୟାନ ଆସେ। ଭବିଷ୍ୟ ପର୍ବ ଉପପର୍ବ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୁଏ, ଏହିପରି ଶତ ପର୍ବ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ସୂତପୁତ୍ର ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଠାର ପର୍ବ ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏଠିରେ ଭାରତର ସାରାଂଶ, ପର୍ବଗୁଡିକର ସଂଗ୍ରହ: ପୌଷ୍ୟ, ପୌଲୋମ, ଆସ୍ତୀକ, ଆଦି, ଆଂଶାବତାରଣ ଦେଖାଯାଏ। ଉତ୍ପତ୍ତି, ଲକ୍ଷାଗୃହ ଦାହ, ହିଡିମ୍ବ ଓ ବକଙ୍କ ନିଧନ, ଚିତ୍ରରଥ ଉପଖ୍ୟାନ ଏବଂ ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ବୀର ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜିତିବା ପରେ ବୈବାହିକ ପର୍ବ, ବିଦୁରଙ୍କ ଆଗମନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଉପାର୍ଜନ ଦେଖାଯାଏ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଅପହରଣ, ନିୟତ ଓ ପୁନଃନିୟତ, ଖାଣ୍ଡବ ଦାହ ଉପଖ୍ୟାନ ଆସେ। ପୌଲୋମ ପର୍ବରେ ଭୃଗୁବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଆସ୍ତୀକ ପର୍ବରେ ସର୍ପ ଓ ଗରୁଡଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେଖାଯାଏ। ଖୀରସାଗର ମନ୍ଥନ, ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ୍ ଜନ୍ମ ଏବଂ ପାରିକ୍ଷିତଙ୍କ ସର୍ପ-ଯଜ୍ଞ ଉପଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ଏଭଳି ମହାଭାରତର ଅନେକ ପର୍ବ, ଉପଖ୍ୟାନ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ କଥାଗୁଡିକ ବ୍ୟାସଦେବ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ପାଠକଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ, ଭକ୍ତି ଏବଂ ନୀତି ଦିଏ।