ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ନୁହେଁ। ସେମାନେ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନୋଂକୁ ନଶ୍ୱନ କରନ୍ତି। ଯେପରି ଅଗ୍ନି ତାହାର ତେଜରେ ଦହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣରେ ଦହେ, ସେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରୋଧରେ ଦହନ କରନ୍ତି। ରାଜା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶାସନ କରେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରୋଧରେ ଦହନ କରେ; କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ସେମାନେ ଦାନବ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ବଜ୍ରଧାରୀ ଭଳି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କହିଲେ, "ମୃଦୁଭାଷିଣୀ, ମୁଁ ସେଉଁ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଜାଣେ, ସେ କ୍ରୋଧଶୂନ୍ୟ। ହେ ଚାରୁନିତମ୍ବିନୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷିଣୀ, ତୁମେ ଯେମିତି ମୋତେ ଆକାଂକ୍ଷା କର, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଏଠି ଆସିଛି। ମୋ ମନ ତୁମେଉପରେ ନିର୍ମିତ।" "ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜେ ନିଜର ବନ୍ଧୁ, ନିଜେ ନିଜର ଆଶ୍ରୟ। ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜେ ନିଜକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସାରାଂଶରେ, ଆଠ ପ୍ରକାର ବିବାହ ଧର୍ମସମ୍ମତ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି—ବ୍ରହ୍ମା, ଦୈବ, ଆର୍ଷ, ପ୍ରଜାପତ୍ୟ, ଏବଂ ଆସୁର। ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ପୈଶାଚ—ଏହାମାନେ ଆଠଟି। ଏଠି ମନୁ ସ୍ୱୟଂଭୂବା ଏହାମାନଙ୍କ ଧର୍ମସମ୍ମତତା କଥା କହିଥିଲେ।" "ଏଠି, ପ୍ରଥମ ଚାରି ପ୍ରକାର ବିବାହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଛଅଟି ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ। ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ; ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଆସୁର ବିବାହକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ବିବାହରେ ତିନିଟି ଧର୍ମସମ୍ମତ, ଦୁଇଟି ଅଧର୍ମ। ପୈଶାଚ ଓ ଆସୁର ବିବାହ କଦାପି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ହେବା ଉଚିତ। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସ ବିବାହ ଧର୍ମସମ୍ମତ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇଟି ଏକାକି ବା ଏକାଠି ହେବା ସମ୍ଭବ।" "ଏହିପରି, ହେ ଚାରୁମୁଖୀ, ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ଆକାଂକ୍ଷା କର, ମୁଁ ତୁମେଉପରେ ଏକାକାଂକ୍ଷା କରେ, ତେଣୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରେ ତୁମେ ମୋର ପତ୍ନୀ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।" "ଯଦି ଧର୍ମପଥ ମୋର ଅଂଶ ଏବଂ ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମାର ନିଜେ ମାଲିକ, ତେବେ ମୋ ବିବାହ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମୋ ଏକ ଶର୍ତ୍ତ ଅଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁ। ଏହି ଶର୍ତ୍ତକୁ ଗୁପ୍ତରେ ଶପଥ କର—ମୋର ଗର୍ଭରୁ ଯେ ପୁଏ ହେବ, ସେଇ ତୁମର ସର୍ବପ୍ରଥମ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବ। ସେ ରାଜ୍ୟଭିଷେକ ପୁତ୍ର ହେବ, ମୁଁ ଏହା ସତ୍ୟ କହୁଛି; ଏହି ଶର୍ତ୍ତ ମନ୍ଜୁର ହେଲେ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।" ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି କହିଲେ, "ଏଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ଇଛା ଅଛି କି?" ତାପରେ ଶକୁନ୍ତଳା କହିଲେ, "ଏହି ବିବାହ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂସାରେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି, ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଏହା ପ୍ରଶଂସିତ। ଲୋକମଧ୍ୟ ଏହି ବିବାହକୁ ଉପକାରକ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ଲୋକମଧ୍ୟରେ ଅପବାଦ ନ ହେବା ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ରୀତିରେ ବିବାହ କର; ଏଠି ହୋମପାତ୍ର, ଦର୍ଭା, ଫୁଲ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ ଅଛି। ବିବାହ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ହେଲେ ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ହେବ; ତେଣୁ ଘୃତ, ହୋମଧାନ ଓ ବାଳି ଦିଅ। ବିବାହର ସମସ୍ତ ଆନୁଷ୍ଠାନ ଏଠି ଅଛି, ରାଜନ୍ୟ; ଧର୍ମପାଳନ ପାଇଁ କଠୋର କଥା ମଧ୍ୟ କ୍ଷମା କର।" ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ," କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ସହରକୁ ନେଇଯିବି ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେପରି ଯୋଗ୍ୟ, ସେପରି କଥା କହୁଛି। ଏହିପରି କହି, ରାଜା ମୁନି ପ୍ରଥମେ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, "ରାଜକୁମାରୀ ଯେ କଥା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା ଅନାଦର କରିପାରିବି ନାହିଁ।" "ମୋ ପୁତ୍ର ଯଥାର୍ଥ ଆନୁଷ୍ଠାନ ବିନା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ବିବାହ କର, ବିଳମ୍ବ କରିନାହିଁ।" ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ, ପୁରୋହିତ ବଡ଼ ଅସୁବିଧା ମଧ୍ୟରେ ମହାରାଜସମ୍ମତ ଆନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଉତ୍ସବ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ରୀତିଅନୁସାରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ ଓ ଏକାଠି ବାସ କଲେ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଭରସା ଦେଇ କହିଲେ, "ତୁମ ପାଇଁ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ପଠାଇବି।" ବୃଦ୍ଧ, ବେଦଜ୍ଞ, ରାଜପୁରୁଷ, ହଜାର ହଜାର ପଳଙ୍କି, ଆମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବାର ଆସିବ। ମୌନବ୍ରତୀ, କିରାତ, କୁବଡ଼, ବାମନ, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ରପରିଧାନ କରିଥିବା ଲୋକ, ସେନା, ସାରଥି, ଓ ଗାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିବେ। ଶଙ୍ଖ ଓ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ସହିତ ଏହି ବିବାହଯାତ୍ରା ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିବ; ଏପରି ହେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସହରକୁ ନେଯିବି। ଏହା ଛଡ଼ା ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜ ଗୃହକୁ ନେଯିବି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବି, ଏହା ମୋର ସତ୍ୟ ଶପଥ।" ଏପରି କହି, ରାଜା ମୁନି ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ହସିବା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ପୁନର୍ବାର ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଶକୁନ୍ତଳା ଶୁଭମୁଖୀ ରାଜାଙ୍କ ଚରଣରେ ପଡ଼ିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଉଠେଇ, "ଚିନ୍ତା କରନାହିଁ, ମୁଁ ମୋର ସୁକୃତ୍ୟ ଉପରେ ଶପଥ କରି କହୁଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନେଇଯିବି," ବୋଲି ପୁନପୁନ କହିଲେ। ଏପରି ଦୃଢ଼ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି, ରାଜା ଜନମେଜୟ ଚିନ୍ତାମନ୍ଥନ କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦିଗରେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ତପସ୍ଵୀ କଶ୍ୟପ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି ନାହିଁ, ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ କି?" ଏପରି ଭାବି ସେ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ କଣ୍ବ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ। ଶକୁନ୍ତଳା ଲଜ୍ଜାବଶତଃ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଭୟଭିତ ଭାବେ ଧୀରେ ଧୀରେ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ବୋଝା ନେଲେ ଓ ଉପବେଶ ପାଇଁ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଶକୁନ୍ତଳା ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଲଜ୍ଜାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଶକୁନ୍ତଳା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଭୟରେ, ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ ବିମୁଖ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।