ମହାଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବ ଏବଂ ଉପପର୍ବଗୁଡିକର ଏହି ଅନୁକ୍ରମଣିକା ବିଶେଷ ଭାବେ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ପ୍ରଥମେ ପର୍ବଗୁଡିକର ତାଲିକା ଦିଆଯାଇଛି, ତାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପପର୍ବଗୁଡିକର ବିବରଣ ଆସିଛି। ପୌଷ୍ୟ, ପୌଲୋମ, ଆସ୍ତୀକ, ଆଦି ଏବଂ ଆଶ୍ୱତରଣ ପର୍ବ ପ୍ରଥମେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି; ତାପରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚକ Sambhava ପର୍ବର ବିବରଣ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଲକ୍କ ଗୃହର ଦାହ, ହିଡିମ୍ବା ଘଟଣା, ବକା ବଧ ଏବଂ ଚିତ୍ରରଥ ଘଟଣା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଇଛି। ତାପରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବର ବିବରଣ ଆସେ, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ବିଜୟ କରାଯାଏ; ଏହା ପରେ ବିବାହ ଘଟଣା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଏହା ପରେ ବିଦୁରଙ୍କ ଆଗମନ, ରାଜ୍ୟ ଲାଭ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଅରଣ୍ୟବାସ ଏବଂ ସୁଭଦ୍ରା ଅପହରଣ ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଇଛି। ସୁଭଦ୍ରା ଅପହରଣ ପରେ ଅପହରଣକାରୀଙ୍କ ଦୂର କରିବା ଘଟଣା, ତାପରେ ଖଣ୍ଡବ ଦାହ ଏବଂ ମାୟା ସହ ମିଳନ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ପରେ ସଭା ପର୍ବ, ମନ୍ତ୍ର ପର୍ବ, ଜରାସନ୍ଧ ବଧ ଏବଂ ଦିଗ୍ବିଜୟ ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି। ଦିଗ୍ବିଜୟ ପରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ, ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ ଏବଂ ଶିଶୁପାଳ ବଧ ଘଟଣା ଆସେ। ତାପରେ ଚୋରପାଟି ଖେଳ ଘଟଣା, ତାପରେ ଏହା ପରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା, ଅରଣ୍ୟକ ପର୍ବ ଏବଂ କିର୍ମିର ବଧ ବିବରଣ ମିଳେ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଦାୟ ଘଟଣା, ଈଶ୍ୱର ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର କୈରାତ ଯୁଦ୍ଧ ପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଏହା ପରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ଯାତ୍ରା ଘଟଣା ଏବଂ ନଳର ଦୟାମୟ କଥା ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି। ତାପରେ କୁରୁ ରାଜାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା, ଜଟାସୁର ବଧ ଏବଂ ଯକ୍ଷ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ଘଟଣା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ନିବାତକବଚ ସହ ଯୁଦ୍ଧ, ସର୍ପ ଉପପର୍ବ ଏବଂ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ସହ ଉପଦେଶ ଆସେ। ତାପରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କର ସଂବାଦ, ଘୋଷଯାତ୍ରା, ଅନ୍ନଶନ ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ମନ୍ତ୍ରଣା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଏବଂ ମୃଗସ୍ଵପ୍ନ ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ବ୍ରିହିଦ୍ରୌଣିକ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଉପପର୍ବ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଅପହରଣ ଏବଂ ଜୟଦ୍ରଥ ମୁକ୍ତି ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି। ଏଠାରେ ରାମଙ୍କର କଥା, ସତୀ ମହିମା ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। କୁଣ୍ଡଳ ଗ୍ରହଣ ଘଟଣା, ଅରଣ୍ୟକ ପର୍ବ, ବିରାଟ ପର୍ବ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ଚୁକ୍ତି ପାଳନ ଉପପର୍ବ ଆସେ। କିଚକ ବଧ, ଗୋଧନ ହରଣ ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ ଦେଶରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ବିବାହ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ବ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରବଣ ଯୋଗ୍ୟ; ତାପରେ ସଞ୍ଜୟ-ଯାନ ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନିଦ୍ରା ଘଟଣା, ସନତ୍ସୁଜାତ ଉପଦେଶ ଏବଂ ଆତ୍ମ ଉପଦେଶ ବିବରଣ ମିଳେ। ୟାନସନ୍ଧି ପର୍ବ, ଦିବ୍ୟ କଥା, ମାତଲିଙ୍କ କଥା ଏବଂ ଗାଳବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି। ସାବିତ୍ରୀ, ବାମଦେବ, ବୈନ୍ୟ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଏବଂ ଷୋଡଶ ରାଜା ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସଭା ପ୍ରବେଶ, ବିଦୁଳାପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା, ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ବ, ସେନା ନିର୍ଗମନ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ କଥା ଉପପର୍ବ ଆସେ। ବିବାଦ ଉପପର୍ବ, ମହାତ୍ମା କର୍ଣ୍ଣ ଉପପର୍ବ, ମନ୍ତ୍ରଣା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି। ବାସୁଦେବଙ୍କ ଶ୍ୱେତା କଥା, ଏହାରୁ ଅନେକ କଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତାପରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନା ନିର୍ଗମନ ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ରଥୀ ଓ ମହାରଥୀ ଉପପର୍ବ, ଉଲୁକାଙ୍କ ଦୂତି ଆଗମନ ଉପପର୍ବ ଏବଂ କ୍ରୋଧ ବୃଦ୍ଧି ଉପପର୍ବ ଆସେ। ଏଠାରେ ଅମ୍ବା କଥା, ଭୀଷ୍ମ ଅଭିଷେକ ଉପପର୍ବ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ନିର୍ମାଣ ଉପପର୍ବ, ଭୂମି ଉପପର୍ବ ଏବଂ ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକର ବିସ୍ତୃତି ଉପପର୍ବ ଆସେ। ଏଠାରେ ମହାର୍ଷି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ; ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଉପପର୍ବ, ଭୀଷ୍ମ ବଧ, ଦ୍ରୋଣ ଅଭିଷେକ ଏବଂ ସଂଶପ୍ତକ ବଧ ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଅଭିମନ୍ୟୁ ବଧ, ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଉପପର୍ବ, ଜୟଦ୍ରଥ ବଧ ଏବଂ ଘଟୋତ୍କଚ ବଧ ଉପପର୍ବ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି। ଦ୍ରୋଣ ବଧ ଉପପର୍ବ, ଯାହା ରୋମାଞ୍ଚ ଜନକ, ତାପରେ ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତି ଉପପର୍ବ ଆସେ। ତାପରେ କର୍ଣ୍ଣ, ଶଲ୍ୟ, ହ୍ରଦ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ଗଦା ଯୁଦ୍ଧ ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ସାରସ୍ୱତ ଉପପର୍ବ, ପୂଣ୍ୟତୀର୍ଥର ବଂଶାବଳୀ ଉପପର୍ବ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ସୌପ୍ତିକ ଉପପର୍ବ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି। ଆଇଷୀକ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ସୁଦାରୁଣ, ଜଳ ତର୍ପଣ ଉପପର୍ବ ଏବଂ ନାରୀଙ୍କ ବିଲାପ ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଉପପର୍ବ, କୁରୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଚାର୍ବାକ ବିଧ୍ୱଂସ ଉପପର୍ବ ଆସେ। ଅଭିଷେଚନିକ ଉପପର୍ବ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଗୃହ ବିଭାଜନ ଉପପର୍ବ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି। ଶାନ୍ତି ପର୍ବରେ ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମ ଶିଖାଯାଏ, ବିପଦର ଧର୍ମ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପଥ ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଶୁକଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଆଗମନ, ବ୍ରହ୍ମପ୍ରଶ୍ନ ଶିଖା, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଆଗମନ ଏବଂ ମାୟା ସଂବାଦ ଉପପର୍ବ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି। ତାପରେ ଅନୁଶାସନିକ ପର୍ବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଦେଶ ଉପପର୍ବ, ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣିକ ପର୍ବ ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଉପପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମବାସ ପର୍ବ, ଆଶ୍ରମରେ ବାସ ଏବଂ ପୁତ୍ର ଦର୍ଶନ ଉପପର୍ବ ଆସେ; ତାପରେ ନାରଦ ଆଗମନ ପର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଏହିଭଳି ମହାଭାରତର ଏକ ଦୀର୍ଘ ବିବରଣାତ୍ମକ ଉପପର୍ବ ଅନୁକ୍ରମଣିକା ଆମେ ଦେଖିଲୁ, ଯାହା ଏହି ମହାକାବ୍ୟର ଭାଗଗୁଡିକୁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଆଣିଛି।