ଏହି ଅସାଧାରଣ କାଳରେ, କିଛି ଲୋକ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଓ ମୃଗସ୍ୱଭାବ ମାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧତ ହୁଏ ଖାଇ ଦିଆଯାଉଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ଲୋକ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ କରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ଅତିବାହିତ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଭଲଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା ଓ ଭୁନାଯାଇଥିବା ମାଂସ ଖାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କିଛି ମଦୋନ୍ମତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ, ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ସୁଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ଟାଣି, ତୀବ୍ର ବେଗରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ମଳ, ପେଶାବ ଓ ରକ୍ତ ଝରାଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଅନେକ ଅରଣ୍ୟର ରାଜା ହାତୀମାନେ ବହୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ମାରିଦେଉଥିଲେ। ସେଇ ଅରଣ୍ୟ, ମେଘମାଳା ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ ଏବଂ ତୀବ୍ର ବାଣବୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ରହୁଥିଲେ ଓ ଅରଣ୍ୟର ମହାପ୍ରାଣୀ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ତାପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ଯାନବାହନ ସହିତ ହଜାର ହଜାର ପଶୁକୁ ବଧ କରି, ଏକ ଘନ ମେଘ ପରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଅରଣ୍ୟ ନଗରରୁ ଦୁଇ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ରାଜା ମୃଗ ଶିକାର କରି କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଶିଥିଲେ। ଶିକାରରେ ଲାଗି, ରାଜା ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏକାକି, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୋକ, ତ୍ରିଷ୍ଣା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେ ଅରଣ୍ୟର ସେଷ ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବିରାଟ ଏକ ଶୂନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହାକୁ ଓଲାଂଘି ଯିବା ପରେ, ସେ ଅତି ମନୋହର ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ଅନେକ ଆଶ୍ରମରେ ଶୋଭିତ ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହା ପରେ ଶିତଳ ପବନର ସମ୍ପର୍କରେ ଆସି, ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଓ ମୃଦୁ ଘାସର ମାଠ ରହିଥିଲା। ସେହି ବିରାଟ ଅରଣ୍ୟ ମଧୁର ପକ୍ଷୀ ସ୍ୱର ଓ କୋକିଳ ଦ୍ୱାରା ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ଝିଙ୍କାର ଧ୍ୱନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ବିସ୍ତୃତ ଶାଖା ଓ ଛାୟାମୟ ଗଛ, ମଧୁମକ୍ଷୀ ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡିତ ଜମିଅଞ୍ଚଳ, ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଏକ ମାତ୍ର ଗଛ ମଧ୍ୟ ନ ଥିଲା ଯାହାରେ ଫୁଲ, ଫଳ କିମ୍ବା କାଂଟା ନଥିଲା; ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କୌଣସି ଗଛ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା। ପକ୍ଷୀ ସ୍ୱର ଓ ବହୁତ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଚାରିଓଁଦିଗରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଓ ଶିତଳ ଛାୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ବିରାଟ ବାହୁଶାଳୀ ସେ ରାଜା, ସେଇ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ବାୟୁ ଫୁଲ ଖସିଥିବା ଶାଖାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳୁଥିଲା। ଏଠି ଗଛମାନେ ବାରମ୍ବାର ଅପୂର୍ବ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶିର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲା ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱର ତୋଳୁଥିଲେ। ଏଠି ଗଛମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର କୋମଳ ପ୍ରଶାଖା ଫୁଲର ଭାରରେ ନମି ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। ମଧୁ ପାଇଁ ଅଭିଲାଷୀ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ସେଠି କୋମଳ ପ୍ରଶାଖାରେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଫୁଲ ରାଶିରେ ଶୋଭିତ ଦେଖି, ଲତାମଣ୍ଡପରେ ଆବୃତ ଏହି ମନୋହର ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖି, ମହାନ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଶାଖାମାନେ ଏକାଅପରକୁ ଝୁଲି ଇନ୍ଦ୍ରର ପତାକା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ମଦୋନ୍ମତ ବାନର ଓ କିନ୍ନରମାନେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ଏଠି ଶିତଳ, ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାହାରୁଥିଲା। ରାଜା ଏହି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ନଦୀ କୂଳ ମନୋହର ଭାବେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇଥିଲା। ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ରଂଗିନ୍ ହୋଇ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ସେ ଆଶ୍ରମ ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଘନ ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ଜ୍ୱାଳାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା; ଏହି ଅପୂର୍ବ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମରେ ରାଜା ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଏଠି ତପସ୍ୱୀ, ବଳଖିଲ୍ୟ, ଋଷିମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ଅନେକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଫୁଲ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ବିରାଟ ଓ ଉଚ୍ଚ ଗଛରେ ଆଭାମୟ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଚାରିପାଖରେ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଠି ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ମଧୁର ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ମନୋହର ଆଶ୍ରମ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା; ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଓ ମୃଗ ଦେଖି ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଦେବଲୋକ ସମ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଆଶ୍ରମକୁ ସେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଠି ଜଳସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନଦୀ ଥିଲା, ଯାହା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଭରିଥିଲା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ମାତୃସ୍ବରୂପ ଥିଲା। ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଯେଉଁଠି ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ଫୁଲ ଓ ଝାଗରେ ଭରିଥିବା ଜଳ, କିନ୍ନର, ହାତୀ ଓ ଭାଲୁମାନେ ଯେଉଁଠି ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ନଦୀ ପାରେ ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଧ୍ୱନି ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ତଟ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ବାଘ ଓ ମହାନ ନାଗମାନେ ଏଠି ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ନଦୀ ତଟରେ ପୂଜ୍ୟ ଓ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ନଦୀ ସଂଯୁକ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି, ରାଜା ସେଇ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ମାଲିନୀ ଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ସ୍ଥାନ, ନର-ନାରାୟଣଙ୍କ ତୀର୍ଥ ହୋଇ ଗଙ୍ଗା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା। ମଦୋନ୍ମତ ମୟୂର ରବିରେ ଗଞ୍ଜିଥିବା ଏହି ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଚୈତ୍ରରଥ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ। ଅପୂର୍ବ ଗୁଣ ଓ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଆଭାସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସେ କଶ୍ୟପ ଋଷି ଓ ତପସ୍ବୀ କଣ୍ବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ଓ ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା, ଅରଣ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରଖି, ସେ ଏମିତି କହିଲେ: "ମୁଁ ପବିତ୍ର ତପସ୍ବୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ମୋର ଫେରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠି ଅପେକ୍ଷା କର।" ଏପରି ଭାବେ ନନ୍ଦନବନ ପରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତ୍ରିଷ୍ଣା ଛାଡ଼ି, ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।