ଏକ ବିପୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ଜୁରି ଥିବା ଏହି ଅରଣ୍ୟଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅବାସ୍ୟ, ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଓ ତୀବ୍ର ରବିକିରଣରେ ଢାକିଥିଲା, ଜଳହୀନ ଓ ନିର୍ଜନ ଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃଗ, ସିଂହ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲୀ ପ୍ରାଣୀ ରହୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ମହାବୀର ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ତାଙ୍କର ସେବକ, ସେନା ଓ ରଥସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଅନେକ ବାଘ୍ ତାଙ୍କର ବାଣର ଆଘାତରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ରାଜା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଦୂରରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଆଉ କିଛି ପ୍ରାଣୀ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ତଳୱାରରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଶୂଳ ଚଳାଣରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିବା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ମୃଗକୁ ମଧ୍ୟ ଶୂଳରେ ବଧ କଲେ। ଗଦା ଚଳାଣରେ ନିପୁଣ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଅପାର କ୍ଳାନ୍ତି ବିନା ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର—ଶୂଳ, ତଳୱାର, ଗଦା, ମୁଷଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଚାଲିଥିଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲୀ ପ୍ରାଣୀ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଏହାର ଫଳରେ, ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା; ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାୟକମାନେ ବଧ ହୋଇଯିବାରୁ ଝୁଣ୍ଡ ଝୁଣ୍ଡ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ। ହରିଣମାନେ ଭୟରେ ଏଠା ସେଠା କ୍ଷୁଦ୍ର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଶୁଖିଲା ନଦୀପଥରେ ଯାଇ ଜଳ ଅଭାବରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଅଧିକ ପରିଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ କ୍ଳାନ୍ତି ହୋଇଯାଇ, କେହି କେହି ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଭୋକ ଓ ତିରିଷ୍ଣା ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲା। କିଛି ପ୍ରାଣୀ ରୂପୀ ଭୟଙ୍କର ମଣିଷମାନେ ସେମାନେ ଖାଇଯାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ କରି ଅରଣ୍ୟରେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା ମାଂସ ଖାଉଥିଲେ; ଏଉଁ ସମୟରେ କିଛି ମଦୋନ୍ମତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଅସ୍ତ୍ର ଆଘାତରେ ଆହତ ହୋଇ, ଭୟରେ ତାଙ୍କର ସୁଣ୍ଡ ଭିତରେ ନେଇ, ତ୍ରୁଟି ଓ ମୁତ୍ର ପ୍ରସ୍ରବଣ କରି, ରକ୍ତ ଝରାଇ ଦୃତ ଗତିରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ। କିଛି ଅସଭ୍ୟ ହାତୀ ସେଠାରେ ଅନେକ ମଣିଷକୁ ମାରିଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ରାଜା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କର ବାଣବର୍ଷା ମେଘମାଳା ଭଳି ଚାଉଁଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ନାୟକ ବଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏପରେ, ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ବଧ କରି, ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ଯାନସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଏମିତି ଏକ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଘନ ମେଘ ଭଳି ଛାୟା ଥିଲା, ଏବଂ ଯାଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ। ସେ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ନଗରଠାରୁ ଦୁଇ ଯୋଜନ ଦୂରେ ଦେଖିଲେ, ମୃଗ ଅନୁସରଣ କରିବା ସମୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ମୃଗ ଅନୁସରଣ କରି, ରାଜା ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦୌଡ଼େଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏକା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ଭୋକ, ତିରିଷ୍ଣା ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଅରଣ୍ୟର ସେ ଶେଷ ସୀମାକୁ ଛୁଇଁ, ଏକ ବିପୁଳ ଓ ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରୁ ଆଉ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ରାଜା ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଲଙ୍କୃତ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଚକ୍ଷୁକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ଏହି ଆଶ୍ରମ ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ। ସେଠାଠାରେ ଶୀତଳ ପବନ ବହୁଥିଲା, ଏବଂ ଆଉ ଏକ ମହା ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବୃକ୍ଷ ଓ ମୃଦୁ ଘାସର ମେଡ ଥିଲା। ଏହି ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟ ମଧୁର ପକ୍ଷୀ ଧ୍ୱନି, କୋକିଳ ଓ ଝିଙ୍କାର ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ବିସ୍ତୃତ ଛାୟା ଓ ସୁନ୍ଦର ଶାଖା ଥିବା ବୃକ୍ଷ, ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଚଞ୍ଚଳ କରୁଥିବା ମୃଦୁ ମାଟି ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭାଣ୍ୟମୟ କରିଥିଲା। କୌଣସି ଗଛ ଫୁଲ ବିନା, କୌଣସି ଫଳ ବିନା, କିମ୍ବା କାଁଟା ବିନା ଥିଲାନାହିଁ; କୌଣସି ଗଛ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡରେ ଢାକି ନଥିଲା। ପକ୍ଷୀ ଧ୍ୱନି ଓ ଅନେକ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଏହି ବନ ଶିତଳ ଛାୟା ଦେଉଥିଲା। ବାହୁଶାଳୀ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପବନ ଫୁଲ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ ଖେଳାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ପୁନିପୁନି ଅଦ୍ଭୁତ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲା ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଉଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଫୁଲରେ ଢାକି ଥିବା ବୃକ୍ଷ ତଳେ, ମୃଦୁ ଶାଖା ଫୁଲର ଓଜନରେ ନମିଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। ମଧୁ ଆଶାରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଏଠାରେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଫୁଲର ଅଂଚଳରେ ଶୋଭିତ, ଲତା ମଣ୍ଡପରେ ଆବୃତ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ଦେଖି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ। ଫୁଲ ଶାଖା ଏକାପରେ ଏକ ଚମତ୍କାର ଭାବେ ଜଡ଼ା ଥିଲା, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ମଦୋନ୍ମତ ବାନର ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କର ସମୁଦାୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଶୀତଳ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ପ୍ରମୋଦପୂର୍ଣ୍ଣ ପବନ ଫୁଲ ରେଣୁ ନେଇ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲହରି ଦେଉଥିଲା। ଏହି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର ତୀର ଓ ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ, ରାଜାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଉଲ୍ଲାସ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଓ ମନୋହର ପ୍ରମୁଖ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ରମ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଗଛରେ ଘନ ଥିଲା ଓ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ଜ୍ୱାଳାରେ ଦ୍ୱିପ୍ରଭାମୟ ହୋଇଥିଲା; ଏହି ଅପୂର୍ବ ଆଶ୍ରମକୁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ କଲେ। ବହୁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ବଳଖିଲ୍ୟ, ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ; ଅନେକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଫୁଲ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ବିଶାଳ ଓ ଉଚ୍ଚ ବୃକ୍ଷ ଏ ଆଶ୍ରମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ମାଳା ଭଳି ଘେରି ଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ମୃଦୁ ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଆଶ୍ରମ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିଲା, ମୃଗ ଓ ଝୁଣ୍ଡ ଦେଖି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।