ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି—ପୂରୁ, ଯୟାତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତାଙ୍କ ବଂଶର ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ କିପରି ପୂରୁବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ, ସେ ବିଷୟରେ ଅନୁକ୍ରମରେ କହିବାକୁ। ଏହି ବଂଶର ବିସ୍ତୃତ କଥା, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନମେଜୟ ଠାରୁ କିପରି ମହାପୁରୁଷ ଭାରତଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ତାହା ବି ମୁଁ ଏଠାରେ କହିବି। ପୂରୁ, ସିଂହ ସଦୃଶ ରାଜା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜ୍ୟର ନିର୍ମାତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଶୌର୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ପୂରୁଙ୍କ ରାଣୀ ପୌଷ୍ଟ୍ୟା ଠାରୁ ତିନି ପୁତ୍ର ହେଲେ—ପ୍ରବୀର, ଈଶ୍ୱର ଓ ରୌଦ୍ରାଶ୍ୱ। ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାବଳୀ ରଥୀ ଥିଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବୀର ବଂଶର ମୂଳସ୍ଥମ୍ଭ ହେଲେ। ପ୍ରବୀରଙ୍କ ପୁତ୍ର ମନସ୍ୟୁ, ଶୂରସେନୀଙ୍କ ସୁତ, ଚକ୍ଷୁରେ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ, ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ ଥିଲେ। ମନସ୍ୟୁଙ୍କ ସୌଭୀର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଠାରୁ ଶକ୍ତ, ସମ୍ହନନ, ଓ ବାଗ୍ମୀ—ଏହି ତିନି ପୁତ୍ର ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ବୀର ଓ ମହାରଥୀ। ରୌଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଅପ୍ସରା ମିଶ୍ରକେଶୀ ଠାରୁ ଦଶ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଅନ୍ୱଗ୍ଭାନୁ ଆଦି, ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର। ଏହି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ବୀର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଅନେକ ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରଭିନ୍ନ। ରିଚେୟୁ, କକ୍ଷିୟୁ, କୃକଣେୟୁ, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳେୟୁ, ବାନେୟୁ, ଜଳେୟୁ, ତେଜେୟୁ, ସତ୍ୟେୟୁ, ଧର୍ମେୟୁ, ସନ୍ନାତେୟୁ ଓ ଦେବବିକ୍ରମ—ଏହି ଦଶ ଭାଇ ମଧ୍ୟରୁ ଅନଧୃଷ୍ଟି ବିଶେଷ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅଧିକାରୀ ଓ ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ଶାସକ ହେଲେ; ରିଚେୟୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଶୌର୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ଅନଧୃଷ୍ଟିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମତିନାର, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଧର୍ମରେ ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ। ମତିନାରଙ୍କ ଚାରି ପୁତ୍ର ହେଲେ—ତମ୍ସୁ, ମହାନତି, ରଥ, ଓ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ। ତମ୍ସୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ବଂଶର ଗୌରବ ଥିଲେ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ। ତମ୍ସୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇଳିନ, ବିଜୟୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ବଶୀଭୂତ କରିଥିଲେ। ଇଳିନଙ୍କ ରଥାନ୍ତରା ଠାରୁ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ଶୂରଭୀମ, ପ୍ରବାସୁ, ଓ ବସୁମାନ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅପରାଜିତ ରାଜା ହେଲେ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଲକ୍ଷଣା ଠାରୁ ଜନମେଜୟ ଓ ଶକୁନ୍ତଳା ଠାରୁ ଭାରତଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଏହିଭଳି ଭାରତ ବଂଶର ମହାନ ବିଶ୍ରୁତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ଏହି ଭାରତଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ କୃତ୍ୟ, ଏବଂ ଶୁଶ୍ରୂଷାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉ, ପୌରବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ପୃଥିବୀର ଚାରି ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଂଶ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ସମୁଦ୍ର ପରିବେଷ୍ଟିତ ଭୂମି ଓ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନରେ କୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣ ବିମିଶ୍ରଣ ଥିଲାନି, କୌଣସି ଚାଷୀ କିମ୍ବା ଶିଳ୍ପୀ ନିଜ କାମରୁ ବିମୁଖ ହେଉନଥିଲେ, ଏବଂ କୌଣସି ଅପକର୍ମ ଘଟୁନଥିଲା। ସେଠି ଲୋକମାନେ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଚୋର ଭୟ, ଭୂଖ ଭୟ କିମ୍ବା ରୋଗ ଭୟ କୌଣସି ଦିଗରୁ ଥିଲାନି। ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ନିଷ୍କାମ ଥିଲେ, ଏହି ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ଭୟ ଛାଡି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ। ସମୟରେ ବର୍ଷା, ମଞ୍ଜୁଳ ଫସଲ, ଧନ ଓ ରତ୍ନର ଅଭାବ ନଥିଲା, ଗୋଧନ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଯୁବା, ବଜ୍ର ସମ ଦେହଧାରୀ, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ଥିଲେ। ସେ ନିଜ ବାହୁବଳରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ହାତୀ ଓ ଘୋଡାରେ ଚଡି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁ ସମ, ତେଜେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଥିଲେ। ଧୃତିରେ ସମୁଦ୍ର, କ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମ, ଏହି ରାଜା ନିଜ ସମୃଦ୍ଧ ନଗର ଓ ରାଜ୍ୟ ସହିତ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ମୂଳକ ଆଚରଣ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରୁଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଭାରତଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା, ତାଙ୍କ କୃତ୍ୟ ଓ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ କିପରି ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଆପଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ଏକ ଦିନ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ସେ ଘନ ଅଟବୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଥିରେ ଶତଶଃ ଘୋଡା ଓ ହାତୀ, ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ସେନା ସହ ଚାଲିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ରଥୀ, ତଳୱାରଧାରୀ, ଗଦା, ମୁସଳ, ଭାଲା, ତମ୍ଭା, ଏବଂ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧା ସେନା ଅଛି। ସେନାର ସିଂହନାଦ, ଶଂଖ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ଧ୍ୱନି, ରଥଚକ୍ରର ଗୁଞ୍ଜନ, ରାଜହାତୀଙ୍କ ଗଜନାଦ, ଘୋଡାର ହିହିଲିଲି, ଯୁଦ୍ଧାମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଅଭିଯାନ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଅଭିଯାନ, ତାଙ୍କ ଶାସନ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୌରବ ବଂଶର ଗୌରବ ଏହିପରି ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିଲା, ଯାହାର ଫଳରେ ଭାରତ ବଂଶ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଶ୍ରୁତ ହେଲା।