ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନର ଅଷ୍ଟମ ଭାଗରେ ଥିଲେ, ତାହାର ଆଲୋକ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ; ଏହି ସମୟକୁ ‘କୁଟପ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅବିନାଶୀ ହୁଏ। ତିଳ ଅଶୁଭ ଶକ୍ତିଠାରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଦର୍ଭା ଦାନବମାନେଠାରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଏବଂ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଯାହା ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ତାହା ଅମର ହୁଏ। ଯଦି ଏକ ଉତ୍ତମ, ବିଦ୍ୱାନ, ବେଦଜ୍ଞ, ନୀତିଶୀଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ଉଚିତ ସମୟରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଯୟାତି କହିଲେ: “ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତ କରି, ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ।” ସେଉଁଠି ଆଉ କହିଲେ, “ଏହିବେ ତୁମେ ତୁମର ରଥ ଚଢ଼ି ଆକାଶକୁ ଯାଅ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ସମୟରେ ଅନୁସରଣ କରିବା। ଏହିବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଅର୍ଜନ କରିଛୁ, ଏକାଠି ଯିବାକୁ ହେବ; ଏହା ହେଉଛି ନିର୍ମଳ ମାର୍ଗ, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ନେଇଯାଏ।” ଏଭଳି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଚାରି ରାଜା—ଅଷ୍ଟକ, ଶିବି, କାଶେୟ, ପ୍ରତର୍ଦନ, ଏବଂ ବସୁମନାସ—ସମସ୍ତେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପରେ ସ୍ନାନ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ରଥ ଚଢ଼ି, ଧର୍ମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଯୟାତି ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଯିବି, ଏବଂ ମୋ ସ୍ନେହୀ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ସହିତ ଥିବେ; କିନ୍ତୁ ଉଶୀନରଙ୍କ ରାଜା ଶିବି କିପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ଚଲାଇଲେ?” ତାହାର କାରଣ ହେଉଛି, ଶିବି ଜେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ଚାହିଁଲେ, ସେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଦାନ କରିଦେଇଥିଲେ; ଏହିଠାରୁ ଉଶୀନରପୁତ୍ର ଶିବି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦାନ, ତପ, ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ଲଜ୍ଜା, ଶ୍ରୀ, କ୍ଷମା, ମୃଦୁତା, କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଇଚ୍ଛା—ଏହି ସମସ୍ତ ଅପାର ଗୁଣ ଶିବିଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମନରେ ବିରାଜ କରୁଥିଲା। ଏହିପରି ଚରିତ୍ର ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାରୁ, ଶିବି ରଥ ଚଢ଼ି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଯୟାତି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ରାଜନ, ସତ୍ୟକଥା କହ, ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ, କିଏ, କାହାର ପୁତ୍ର? ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ସେପରି କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏ ପୃଥିବୀରେ କରିନାହାନ୍ତି।” ତା’ପରେ ଯୟାତି ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୟାତି, ପୁରୁଙ୍କ ପିତା, ଏହି ପୃଥିବୀର ସାମ୍ରାଟ୍। ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହୁଛି—ମୁଁ ତୁମର ମାମାଘର ଜଣେ ପୁରୁଷ। ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଜିତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ଦାନ କରି, ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲିଥିଲି; ଶତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରିଥିଲି, ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ପୁଣ୍ୟର ଭାଗୀ ହେଲେ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଯାନ, ଗାଏ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନସମ୍ପତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ଦାନ କରି, ପ୍ରେମରେ ଶତ କୋଟି ଗାଏ ଦେଇଥିଲି। ମୋର ସତ୍ୟବାଦୀ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଧାରିତ; ମୋ ମୁଁହରୁ କେବେ ଅସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏନାହିଁ, କାରଣ ଧର୍ମମାନେ ସତ୍ୟକୁ ସଦା ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଏଠାରେ ଯାହା କହୁଛି, ହେ ଅଷ୍ଟକ, ପ୍ରତର୍ଦନ ଓ ଉଶଦଶ୍ୱିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ସେ ସବୁ ସତ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟରେ ପୂଜିତ—ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ। ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତିଛୁ, ସେମାନେ ଯଦି ଅନ୍ୟଥା କିଛି ମୂଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିବେ, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ରାଜା, ନିଜ ପଉତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ନିଜ କର୍ମରେ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ମୋତେ ଯୟାତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁରୁଙ୍କ ବିଷୟରେ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କ୍ରମାନୁସାରେ କହ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନମେଜୟଠାରୁ ରାଜା ଭାରତ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଏବେ ଆଉଥରେ ଖୁବ ଭଲଭାବେ କହ।” ପୁରୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ରାଜ୍ୟରେ ନିବିଡ଼ ଏବଂ ପରାକ୍ରମରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଥିଲେ। ପୁରୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାନୀ ପୌଷ୍ଟ୍ୟାଠାରୁ ତିନି ପୁତ୍ର ହେଲେ—ପ୍ରବୀର, ଈଶ୍ୱର, ଓ ରୌଦ୍ରଶ୍ୱ—ଏହି ସମସ୍ତେ ମହାରଥୀ ଥିଲେ; ପ୍ରବୀର ଏହି ବଂଶର ମୂଳ ହେଲେ। ପ୍ରବୀରଙ୍କୁ ଶୂରସେନୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ମନସ୍ୟୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ କମଳନୟନୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ ଥିଲେ। ମନସ୍ୟୁଙ୍କୁ ସୌବୀର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟାଠାରୁ ଶକ୍ତ, ସଂହନନ, ବାଗ୍ମୀ ନାମକ ତିନି ପୁତ୍ର ହେଲେ—ସମସ୍ତେ ଶୂର ବଡ଼ ରଥୀ। ରୌଦ୍ରଶ୍ୱଙ୍କୁ ଅପ୍ସରା ମିଶ୍ରକେଶୀଠାରୁ ଦଶ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ଅନ୍ୱଗ୍ଭାନୁ ଥିଲେ—ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଶୂର, ପ୍ରଜାବନ୍ଧୁ, ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିଲେ। ଏମିତି ରିଚେୟୁ, କକ୍ଷିୟୁ, କୃକଣେୟୁ, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳେୟୁ, ବନେୟୁ, ଜଳେୟୁ, ତେଜେୟୁ, ସତ୍ୟେୟୁ, ଧର୍ମେୟୁ, ସନ୍ନତେୟୁ, ଓ ଦଶମ ଦେବବିକ୍ରମ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନଧୃଷ୍ଟି ବିଦ୍ୱାନ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହେଲେ; ରିଚେୟୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ। ଅନଧୃଷ୍ଟିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମତିନାର ରାଜା ହେଲେ, ଯିଏ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ। ମତିନାରଙ୍କୁ ଚାରି ପୁତ୍ର ହେଲେ—ତମ୍ସୁ, ମହାନତି, ରଥ, ଓ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ; ସମସ୍ତେ ଅପାର ପରାକ୍ରମୀ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତମ୍ସୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ପୌରବ ବଂଶକୁ ଧାରଣ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିଲେ। ତମ୍ସୁଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଇଳିନ ହେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିଥିଲେ।