ଏହି ଉତ୍ତମ ଗୁଣଧର୍ମୀ, ସତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ମହାପୁରୁଷମାନେ, ମୋତେ ଯେଉଁଠିକି ଯୋଗ୍ୟ ମନେ କରନ୍ତି, ସେଇଁଠିକି ଦେଉନ୍ତୁ। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କ’ଣ କରିଛି, ଯାହା ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନ ଲଭିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ମୋତେ ଜଣାନାହିଁ। ତାପରେ, ସେଠାରେ ପଞ୍ଚଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କିଏଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ରଥଗୁଡ଼ିକ? ଏହି ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆଶା କରେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ପଞ୍ଚ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ତୁମ ପାଇଁ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳମାନ।” ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରୁ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିଲା। ଏଠାରେ ଘୋଡ଼ାର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା। ବର୍ଣ୍ଣିତ ଯଜ୍ଞରେ ହୋତୃ, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଉଦ୍ଗାତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସୋହଳ ଯଜ୍ଞଚାଳକ ପ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଅତି ପାପୀ ଲୋକେ ପୃଥିବୀରେ ଏହି ଧୂଁଆଁର ଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପବିତ୍ର ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତପସ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ମାଧବୀ, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ନିଜ ଦେହ ଢାକିଥିଲେ। ସେ ମୃଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଚରି, ସେମାନଙ୍କ ପରି ଚଲି, ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୃଗମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଚାଲି, ଧୂଁଆଁର ଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ନିଜ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖିଲେ। ଯଜ୍ଞର ମହତ୍ୱ ଦେଖି ମାଧବୀର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ସେ ନହୁଷପୁତ୍ର ଯୟାତିଙ୍କୁ ଜମି ଛୁଇଁ ନଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ବୁଝିବା ପରେ, ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ପରେ ତପସ୍ବିନୀ ମାଧବୀ ନିଜ ମାଆଁ ସହ କଥା କହିଲେ, “ମା, ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ ଏଠାରେ ତୁମେ ପୂଜିଲେ, ସେ କିଏ? ଏହି ଦେବତାସମ କିଂଗ୍ କିଏ? ମୋତେ କୁହ।” ତାଲେ ତାଙ୍କ ମାଆଁ କହିଲେ, “ମୋ ପୁଅମାନେ, ଏହି ନହୁଷ ମୋ ବାପା। ଯୟାତି ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ମାମାଘର ଦାଦା। ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି, ତାପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାପୁରୁଷ କେଉଁ ଦେଖିଲେ ଏଠାରେ?” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ କହିଲେ, “ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି।” ଏହା ଶୁଣି, ମାଧବୀ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏବେ ମାଧବୀ ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ନାତିମାନେ ଘେରି ଥିବା ବେଳେ କହିଲେ, “ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ଯେଉଁ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଦଳିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ଯେପରି ଧର୍ମରେ ପୁଅ ଉପାର୍ଜିତ ଧନ ନାତି ପାଇଁ ହୁଏ, ଏହିପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ବୃଦ୍ଧମାନେ କହନ୍ତି। ତେଣୁ ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଆମ ମାଧ୍ୟମରେ ଆପଣ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଯଦି ଏହି ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ଫଳ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ହୁଏ, ତେବେ ମୋ ଝିଅ ଓ ନାତିମାନେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ଆଜିଠାରୁ, ଝିଅର ପୁଅ ପିତୃକର୍ମରେ ପବିତ୍ର। ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ ଝିଅର ପୁଅ, କୁଟପ ସମୟ, ଓ ତିଳ—ଏହି ତିନିଟି ପବିତ୍ର। ଏଠାରେ ତିନିଟି ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ—ପବିତ୍ରତା, କ୍ରୋଧଶୂନ୍ୟତା, ଓ ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ନ ହେବା। ଯେଉଁମାନେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେବା କରନ୍ତି, ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନର ଅଷ୍ଟମ ଭାଗରେ ଥିବାବେଳେ, ତାହାକୁ କୁଟପ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅବିନାଶୀ। ତିଳ ଦୂତମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଦର୍ଭା ରାକ୍ଷସମାନେ ରୁଖିଥାଏ, ଓ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ତପସ୍ବୀମାନେ ଯାହା ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ତାହା ଅବିନାଶୀ। ଯେଉଁ ଦାନ ଯୋଗ୍ୟ, ବିଦ୍ୱାନ, ବ୍ରତୀ, ପବିତ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ ଯଥାସମୟରେ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଠିକ୍; ଅନ୍ୟ ସମୟ ଯଥାଯଥ ନୁହେଁ। ଏପରି କଥା କହି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଯୟାତି ପୁନି କହିଲେ, “ସମସ୍ତେ ଅବସାନ ସ୍ନାନ କରି, କାର୍ଯ୍ୟର ମହତ୍ୱ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। ରଥ ଚଢ଼, ରାଜନ୍, ଆକାଶକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଆମେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ଆସିଲେ ଅନୁସରଣ କରିବା।” “ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବେ ସହିତ ଯିବାକୁ ଥିଲୁ, କାରଣ ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତିଛୁ। ଏହି ନିର୍ମଳ ପଥ ଦେଖୁଛୁ, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ନେଇଯାଏ।” ଏପରିକି, ଅଷ୍ଟକ, ଶିବି, କାଶେୟ, ପ୍ରତର୍ଦ୍ଦନ, ଏହି ଚାରିଜଣ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀୟ ରାଜା, ଓ ବସୁମାନସ୍—ଏମାନେ ଯଜ୍ଞ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ରଥ ଚଢ଼ି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଦେହ ଓ ଆକାଶକୁ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ଭାବିଲି, “ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଯିବି, ମୋ ବନ୍ଧୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋ ସହିତ ଥିବେ।” କିନ୍ତୁ କାହିଁକି ଉଶୀନର ରାଜା ଶିବି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଚଲାଇ? ସେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଧନ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ ଆସିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଉଶୀନର ପୁଅ ଶିବି, ସେହିପାଇଁ ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ଲଜ୍ଜା, ସମୃଦ୍ଧି, କ୍ଷମା, ମୃଦୁତା, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛା—ଏହି ଅପାର ଗୁଣ ରାଜା ଶିବିଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମନରେ ବିରାଜ କରୁଥିଲା। ଏହିପରି ଚରିତ୍ର ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାରୁ, ଶିବି ତାଙ୍କ ରଥ ଚଢ଼ି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଦେଖି, ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, “ହେ ରାଜନ୍, ସତ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ—ଆପଣ କେଉଁଠାରୁ, କିଏ, କାହାର ପୁଅ? ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ପୃଥିବୀର କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି କରିନାହାନ୍ତି।” ମୁଁ ଯୟାତି, ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ପୁରୁଙ୍କ ବାପା, ଏହି ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା। ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହୁଛି—ମୁଁ ତୁମର ମାମାଘର ଦାଦା। ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଜିତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଇ, ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲି। ଏକଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁଦ୍ଧ ଘୋଡ଼ା ଦାନ କଲି—ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ପୁଣ୍ୟର ଭାଗୀ ହେଲେ।