ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ମୋତେ ପୃଥିବୀର ସେଇ ସମସ୍ତ ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ତାଲିଚି, ଏବଂ କେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଉଁଠି ରହିଲି, ସେ ସବୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି, କାରଣ ଆପଣ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏଠି ଏକ ସମୟରେ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ଥିଲି, ଏବଂ ତାପରେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱର ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତିଲି। ସେଉଁଠି ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କଲି, ତାପରେ ଏକ ଉଚ୍ଚତର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି। ଏହା ପରେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ ନଗରୀରେ ବାସ କଲି, ଯାହାର ହଜାରଟି ଦ୍ୱାର ଏବଂ ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତି ଥିଲା। ସେଠାରେ ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଲି, ପୁନି ଏକ ଉଚ୍ଚତର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି। ତାପରେ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦେବ ଅଜର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି, ଯାହାକୁ ସାଧାରଣ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେଠାରେ ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ବାସ କଲି, ଏବଂ ପୁଣି ଏକ ଉଚ୍ଚତର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି। ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଚାହିଁଲେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଉଁଠି ଆନନ୍ଦରେ ରହୁଥିଲି। ମୋର ତେଜ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ଥିଲା। ଏଭଳି ଭାବରେ ମୁଁ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଇଚ୍ଛାମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି, ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଗନ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦ କରି ରହିଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ଲିନ ରହିଥିଲି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦେବଦୂତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ତିନିଥର "ପତ" ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ। ମୁଁ ଏତିକି ଜାଣିଛି, ହେ ରାଜନ୍—ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରୁ ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ମୁଁ ପଡ଼ିଗଲି। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରୁ ଦୟାଭରା କଣ୍ଠରେ ମୋ ପାଇଁ ଶୋକ କଲେ। "ହାୟ, କେତେ ଦୁଃଖଦ! ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କର୍ମର ଯୟାତି, ଏବେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇ ପଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି।" ମୁଁ ତାଳିବା ସମୟରେ ଭାବିଲି: "ମୁଁ କିପରି ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତଳକୁ ଯିବି?" ସେମାନେ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞଭୂମି ବିଷୟରେ କହିଲେ। ମୁଁ ତାହା ଦେଖି, ଚିତାର ଧୂଁଆଁ ଓ ହବିରୁ ଉଠୁଥିବା ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏଠାକୁ ଆସିଲି। ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଆପଣ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଇଚ୍ଛାମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ରହିଥିଲେ, କିଏ ତାହା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡ଼ି ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଥିଲେ? ଏହାର କାରଣ କଣ? ଏଠି ଯେପରି ଧନ ହରାଇଦେଲେ ପରିବାର, ବନ୍ଧୁ, ଜନମାତା ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ସେଉଁପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ନାୟକ ସହିତ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ତୁରନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ କିପରି ପୁଣ୍ୟ ଶୋଷିତ ହୁଏ? କିଏ କଣ ଲୋକ ପାଉଛି ଏବଂ କିପରି? ମୋ ମନ ଏଥିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ପଷ୍ଟ। ଆପଣ ଏଥିରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ରଖନ୍ତି, ମୋତେ ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ କଉଁ, ଶିଆଳ, କୁକୁରଙ୍କ ଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି। ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକାର ଦୁଷ୍ଟ ଓ ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଆପଣ ଚାହିଲେ ଆଉ କିଛି ଶୁଣିବାକୁ, ମୋତେ ପଚାରନ୍ତୁ। ପକ୍ଷୀ, ଗୃଧ୍ର, କଉଁ, କୀଟପତଙ୍ଗ ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ କିପରି ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି? ଏହି ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନରକ ମୁଁ ଶୁଣିନାହିଁ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀ ନରକକୁ ପଡ଼ି, ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ। ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଲୋକ ଆକାଶରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ନ୍ତି, ଏବଂ ଅସୀ ବର୍ଷ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ସେମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ସେ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ କିପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି? ସେମାନେ କିପରି ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି? କିପରି ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି? ରକ୍ତ, ଶୁକ୍ର ଓ ଫୁଲ ଓ ଫଳର ସମ୍ମିଶ୍ରଣରେ ତିଆରି ଜିନିଷ ଏହି ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହା ଜନମ ପାଇଁ ନାରୀର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେମାନେ ବୃକ୍ଷ, ଔଷଧି, ଜଳ, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ଚତୁଷ୍ପଦ ଓ ଦ୍ୱିପଦ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। କିଏ ନିଜ ଦେହ ନେଇ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, କି ନୂତନ ଦେହ ଧାରଣ କରେ? ମୁଁ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛି; କିପରି ମଣିଷ ଜନ୍ମ ପାଉଛି? ଦେହ କିପରି ଏତେ ବଡ଼ ହୁଏ, ଚକ୍ଷୁ ଓ କର୍ଣ୍ଣ କିପରି କାମ କରେ? ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବିଛୁ, ଏହି ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ। ବାୟୁ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁକୁ ଉଠାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଫୁଲ ଫଳ ସହିତ ବୀଜ ବାହାରିଯାଏ। ସେଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଅଧିକାର ରଖି, ଏଠି ଗର୍ଭକୁ ବିକାଶ କରେ। ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସ୍ଚେତନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ରୂପ ଦେଖେ। ନାକ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧ, ଜିଭ ଦ୍ୱାରା ରସ, ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ, ମନ ଦ୍ୱାରା ଭାବନା। ଏଭଳି ଭାବେ ଏହି ଆତ୍ମା ଅଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ। ଏହି ଦେହରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଜଳାଇଦିଲେ, ଅଥବା ପତିତ କଲେ, ସେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବା ପରେ କିପରି ଆତ୍ମା ନିଜକୁ ଅନୁଭବ କରେ? ଜୀବନ ଛାଡ଼ି, ସେ ଶୁଇଁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ପରି, ନିଜ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି, ବାୟୁର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଏକ ନୂତନ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଭଲ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଭ ଗର୍ଭ ପାଆନ୍ତି; ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରିଥିବାମାନେ ଅଶୁଭ ଗର୍ଭ ପାଆନ୍ତି। ଦୁଷ୍ଟମାନେ କୀଟପତଙ୍ଗ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି; ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି କହିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ଚତୁଷ୍ପଦ, ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଷଡ୍ପଦ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏଭଳି ଜନ୍ମନେଉଛନ୍ତି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି; ଆଉ କଣ ପଚାରିବେ, ହେ ରାଜନ୍? କିପରି କର୍ମ କରି ମଣିଷ ଉଚ୍ଚତମ ଲୋକ ପାଉଛି—ତପସ୍ୟା କି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା? ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ, କିଏ କେମିତି ଶୁଭ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ? ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସଦା ଏହି ଉପାୟ ଦେଖାନ୍ତି।