ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ସଦା ନ୍ୟାୟପଥରେ ଚଲିଥିବା ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପଛରୁ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଦୁଷ୍ଟମାନେ କହିଥିବା କଠୋର କଥାକୁ ଧୈର୍ୟରେ ସହିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସଦା ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରି, ଧର୍ମମୟ ପଥରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ। କଥା ଏମିତି ଯେ, ଶର ଭଳି କଥା ମୁହଁରୁ ବାହାରି ଆସେ, ଏହାର ଘାଁ ଲାଗିଥିବା ଲୋକ ଦିନ ରାତି ଦୁଃଖିତ ହୁଏ। ଯେଉଁ କଥା ଅନ୍ୟର ମନକୁ ଘାତ କରେ, ସେପରି କଥା କଦାପି କାହାକୁ କହିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ଏ ତିନି ଜଗତରେ କୌଣସି ଏପରି ସମଞ୍ଜସ୍ୟ ନାହିଁ—ଦୟା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ମିତ୍ରତା, ଦାନଶୀଳତା ଏବଂ ମଧୁର କଥା। ତେଣୁ ସଦା ମଧୁର କଥା କହିବା, କଠୋର କଥା କଦାପି କାହାକୁ କହିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ଯାହା ଯୋଗ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଏବଂ କଦାପି କାହା ପାଖରୁ ମାଗିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଏବେ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଗୃହ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅନ୍ୟ ରାଜା ଅଷ୍ଟକ ପଚାରିଲେ, “ନହୁଷପୁତ୍ର, କୌଣସି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଯୟାତିଙ୍କ ସମାନ ହେଲେ? ଦେବ, ମାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ସମାନ ତପସ୍ୟା କରିଥିବା କାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖିନାହିଁ, ହେ ବାସବ।” ଯୟାତି କହିଲେ, “ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ମୋ ସମ, ଉତ୍ତମ କିମ୍ବା ଅଧମ ଲୋକଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲା, ତେଣୁ ମୋ ଲୋକ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ମୋ ଉପାର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲା, ଏବଂ ମୁଁ ଏ ଦିନ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲି। ଦେବ, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅବମାନ କରି ମୋ ସ୍ୱର୍ଗ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରୁ, ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ, ଦେବଲୋକ ହରାଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିବାକୁ। ତୁମେ ଏବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଛ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାନ ପାଇଛ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ଯୟାତି, ପୁନି କଦାପି ତୁମ ସମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ।” ତା’ପରେ, ଯୟାତିଙ୍କୁ ଦେବଲୋକରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ରାଜା ଋଷି ଅଷ୍ଟକ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ, ଯୁବକ, ବାସବଙ୍କ ପରି ଦେହ ଉଜ୍ୱଳ, ନିଜ ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ? ଘନ ମେଘର ଅନ୍ଧକାରରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଡ଼ିବା ପରି ତୁମେ ତଳକୁ ଆସୁଛ। ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ତୁମେ ଦେବମାର୍ଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ ପ୍ରଭା। ଆମେ ଏହି ତଥ୍ୟ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆସିଛୁ। ଆମେ ପ୍ରଥମେ ପଚାରିବାକୁ ସାହସ କରୁନାହିଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ପଚାରୁନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ପଚାରେ, ଆକର୍ଷକ ଦେହଧାରୀ, ତୁମେ କାହା ପୁତ୍ର? କି କାରଣରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ?” ଅଷ୍ଟକ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲେ, “ଭୟ ଛାଡ଼, ଶୋକ ଓ ମନୋବିକ୍ଳପ ତ୍ୟାଗ କର। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ବସିବାକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠମାନେ ସଦା ଦୁଃଖିତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ସେମାନେ ଅମର ରାଜା ପରି ଉତ୍ତମ। ଏଠାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମକ୍ଷରେ ସ୍ଥିତ। ଅଗ୍ନି ଦାହନରେ, ପୃଥିବୀ ଧାରଣରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକରେ ସ୍ୱାମୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅତିଥି ସ୍ୱାମୀ।” ଏପରି ଉପରେ, ଯୟାତି କହିଲେ, “ମୁଁ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପୁରୁଙ୍କ ପିତା, ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଲୋକରୁ ଚ୍ୟୁତ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଅବମାନ କରିଥିଲି, ଏବଂ ମୋ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯିବାରୁ ଏଠାକୁ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି। ଆୟୁରେ ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ବଡ଼, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁନାହିଁ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଜନ୍ମରେ ବଡ଼, ସେଉଁଠି ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ। ତୁମେ କହିଲ, ଆୟୁରେ ଜେଉଁଠି ବଡ଼, ସେଉଁଠି ପ୍ରମୁଖ; କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ବଡ଼, ସେଉଁଠି ସତ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ। ଧର୍ମବିରୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ପାପ ମନାଯାଏ, ଏହା ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକର ଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ; ଉତ୍ତମ ଲୋକ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସଦା ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏକାଳେ ମୋର ବଡ଼ ଧନ ଥିଲା, ଏବେ ନାହିଁ; ଚେଷ୍ଟା କରି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପୁନି ଲାଭ କରିପାରୁନାହିଁ; ଏହିପରି ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଲୋକ ଏବଂ ଏହିଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଜଣେ ସତ୍ୟ ଜୀବନକୁ ବୁଝିଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ଧନରେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ କରି ତପସ୍ୟାକୁ ଶରୀର ଉପହାର କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମୂଢ଼ତା ହୀନ ପୁରୁଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଯୟାତି କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତେଣୁ ବୁଝିବା ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ସଂସାରରେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଆସେ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରୁ ନୁହଁ, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆସେ। ତେଣୁ ଭାଗ୍ୟକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବି, ଅତି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅତି ଆନନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ନ ଦୁଃଖରେ ବିକ୍ଳପ୍ତ, ନ ସୁଖରେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ, ସେ ସଦା ସମ ମନ ରଖିଥାଏ। ମୋତେ କେବେ ଭୟ ଦେଖାଏ ନାହିଁ, ନ କେବେ ମନସିକ ଦୁଃଖ ହୁଏ; ଯେପରି ଶ୍ରଷ୍ଟା ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, ସେପରି ମୁଁ ହେବି। ଯେଉଁଠି ପସିନା, ଡିମ୍ବ, ଅଙ୍କୁର, ସର୍ପ, କୀଟ, ମାଛ, ପଥର, ଘାସ, କାଠ ଆଦି ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପରେ ନିଜ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଅସ୍ଥାୟୀ ଜାଣି, ମୁଁ କାହିଁକି ଦୁଃଖିତ ହେବି? କ’ଣ କରିବି କିମ୍ବା କ’ଣ ନ କରିବି, ଯାହା ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେବ? ତେଣୁ ମୁଁ ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କରି ସଚେତନ ରହେ।” ଏପରି କହିଥିବା ବେଳେ, ଅଷ୍ଟକ ପୁନି ପଚାରିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିବା ବେଳେ ସତ୍ୟ କଥା କହ। ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏବଂ ତୁମେ କେତେ ସମୟ ଉପଭୋଗ କଲ, ଏହି କଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ, କାରଣ ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ପରି ଉପଦେଶ କରୁଛ।