ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯେବେ Yayāti ତାଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତିକାଳରେ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଏକଠା କରିଥିଲେ। Nahushaଙ୍କ ପୁଅ Yayāti ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରି, ସବୁଠୁ କନି ପୁଅ Pūruଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, “ହେ ମହାରାଜ, କିପରି ଆପଣ Yaduଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, Devayānīଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଓ Shukraଙ୍କ ନାତି, Pūruଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି?” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “Yadu ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ତାପରେ Turvasu, ତାପରେ Sharmishtha ଠାରୁ Druhyu, ତାପରେ Anu, ଏବଂ ଶେଷରେ Pūru ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଏପରି ଅଧିକାରୀ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିବା ସମୟରେ, କିପରି କନି ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବ? ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଭାବିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ।” Yayāti ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ—ରାଜ୍ୟ କେବେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ Yadu ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ଯିଏ ଜନ୍ମଦାତା ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରେ, ତାହାକୁ ସଦାଚାରୀ ଲୋକମାନେ ସତ୍ପୁତ୍ର ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯିଏ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ଉପକାର କରେ, ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରେ, ସେଇ ପୁଅ ଏଠି ସତ୍ପୁତ୍ର ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଏ। ‘Puti’ ନାମର ନରକ ଅଛି, ଏହା ଦୁଃଖର ସ୍ଥାନ; ଏହି ନରକରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ପୁଅ ଚାହାନ୍ତି। ଯିଏ ପିତାଙ୍କ ନିଜ ଦର୍ଶନରେ ଅନୁକୂଳ, ଦେବତା, ଋଷିମାନେ, ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ଅନେକ ଗୁଣର ଧାରକ, ସେଇ ପୁଅ ସତ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ ଭାବେ ଗଣନା ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି ପୁଅ ଗୁଣହୀନ, ମୂକ, ଅନ୍ଧ, ବଧିର, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ ନକରେ, ଚୋର କିମ୍ବା ପାପୀ, ସେଉଁଠି ଜନ୍ମରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଉଁଠି ତାହାକୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ ଭାବେ ଗଣନା କରାଯାଏ ନାହିଁ। ଗୁଣବତ୍ତା ଥିବା, ଦୁଇ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିବା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଗର ଅଧିକାରୀ ଯିଏ, ସେଇ ପୁଅ ସତ୍ୟରେ ପୁଅ ଭାବେ ଗଣନା ହୁଏ। ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିୟମ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଭାବରେ Yayāti କହିଲେ, “ପୁଅ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ତାହାରୁ ଯାହା ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେମାନେ ମୋ ଅଂଶ। ଏହି ପ୍ରକାର ଶାସ୍ତ୍ର ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରେ। Yadu, Turvasu, Druhyu, Anu ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରିଥିଲେ; ତେବେ Pūru ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରି, ମୋ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖାଇଥିଲେ। ସେ କନି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଭାରବାହକ, ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଆଶ୍ରୟ। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦିଆ ବର ପ୍ରାପ୍ତି ଦ୍ୱାରା, Pūru ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ଯିଏ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରେ, ସେଇ ପୁଅ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାରୀ; ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଅନୁସୂତି ଦେଖାଏ, ସେଇ ପୁଅ ତାଲିକାର ଅଧିକାରୀ। ଗୁଣବତ୍ତା ଥିବା, ମାତା ପିତାଙ୍କ ଉପକାର କରିଥିବା, ଯଦି ସେ କନି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ପୁଅ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ନିୟମ ବେଦ ଓ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। Yayāti ଶେଷରେ କହିଲେ, “Pūru ଏହି ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ଯୋଗ୍ୟ; ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦିଆ ବର ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବାଦ ନାହିଁ।” ଏପରି Yayātiଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି Nahushaଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ଜନମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, Yayāti ନିଜ ପୁଅ Pūruଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟଭିଷେକ କରି ରାଜ୍ୟ ଦେଇଦେଲେ। Yadu, Turvasu, Druhyu, Anu ଓ ତାଙ୍କ ଭାଉମାନେ ଅଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟରେ ବିଭାଜିତ ହେଲେ। ପରେ Yayāti ରାଜ୍ୟ Pūruଙ୍କୁ ଦେଇ, ଦଣ୍ଡକ ଜଙ୍ଗଲରେ ବନବାସ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। Brahmana ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ ସହିତ, Devayānī ଓ Śarmiṣṭhāଙ୍କ ସହିତ, ସେ ବନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। Yadu ଠାରୁ Yādava, Turvasu ଠାରୁ Yavana, Druhyu ଠାରୁ Bhoja, Anu ଠାରୁ Mleccha ଜନ୍ମ ନେଲେ। Pūru ଠାରୁ Paurava ବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାରୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ଏହି ବଂଶ ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ। ଏପରି Yayāti, Nahushaଙ୍କ ପୁଅ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ପୁଅ Pūruଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ବନବାସ ଗ୍ରହଣ କରି ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଗଲେ। Brahmanaମାନେ ସହିତ, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଖାଇ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେ ଶେଷରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ସେ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନୁହେଁ, Śakra ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳେ ଖସାଇ ଦେଲେ। Yayāti ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ, ଭୂମିରେ ନୁହେଁ, ଆକାଶରେ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ସେ ଅତିକ୍ରମ କରି ଥିଲେ। ଏଠାରୁ, Vasumat ଓ Ashtaka ସହିତ ସେ ପୁନଃ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। Pratardana ଓ Śivi ସହିତ ସମ୍ମିଳନ କରି, Yayāti କିପରି ପୁନଃ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ସେ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ ହେଲା। Yayāti, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ସମ, Kuru ବଂଶର ଉନ୍ନତିକାରୀ, ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଉପଖ୍ୟାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବାକୁ ଦୃଢ଼ ଅନୁରୋଧ ହେଲା। Yayāti, Nahushaଙ୍କ ପୁଅ, ଖୁସି ହୋଇ, କନି ପୁଅ Pūruଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ବନକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ Pūruଙ୍କୁ ଅନୁପ୍ରଦାନ କରି, Yayāti ବନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଖାଇ। ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦେଇ, ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟମାନୁସାରେ ହୋମ କରି, ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ ଉପଜିବା ଭୋଜନ ଦେଇ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହିପରି Yayātiଙ୍କ ଜୀବନ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବଂଶ ଦୀର୍ଘ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିଥିଲା, ଏବଂ Yayāti ତପସ୍ୟା ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଜଗତରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।