ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଏହି ସମୟରେ ଯୟାତିଙ୍କୁ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଲା, “ରଜା, ମଜାକରେ କିମ୍ବା ବିବାହ ସମୟରେ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରାଣର ସଂକଟରେ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ ହରାଇଲେ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଅସତ୍ୟ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ସାକ୍ଷୀ ହିସାବରେ ଅନ୍ୟଥା କହେ, ସେ ଅଧମ ହୁଏ। ତଥାପି ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ମନ ନିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ, ଅସତ୍ୟ କହିଲେ କିଛି ହୁଏନା। ମଜାକରେ, ବିବାହରେ କିମ୍ବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅସତ୍ୟ, ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ସବୁ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ କହାଯିଥିବା ଅସତ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ସବୁ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଯୟାତି କହିଲେ, “ରଜା ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଜାମାନେ ପାଇଁ ଦର୍ପଣ; ସେ ଅସତ୍ୟ କହିଲେ ନିଜେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସତ୍ୟ କରିପାରିବିନି। ଯେତେବେଳେ ବନ୍ଧୁର ସ୍ୱାମୀ ଓ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଏକଠି ହୁଅନ୍ତି, ତାକୁ ସମାନ ବିବାହ କୁହାଯାଏ। ମତେ କହାଯାଇଥିଲା, ‘ତୁମେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ହେଉଛ।’ ମୁଁ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସହିତ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲି, ଏବଂ ମୁଁ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁହଁଜଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି। ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଏହି ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତୁମେ ସୁନା, ମାଣିକ୍ୟ, ମୁକ୍ତା, ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଗାଈ, ଜମି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଚାହିଁଲେ ସେଉଁଠି ଦେଉଛ। ବାହ୍ୟ ଦାନ ଶରୀର ସହିତ ଲଗା ନଥାଏ; ପୁଅ ଦେବା କଠିନ, ନିଜକୁ ଦେବା ତ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କଠିନ। ନିଜ ଦେହ ଦେଲେ ସବୁ ଦିଆଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା, ସେଉଁଠି ମୁଁ ଦେଉଛି। ଏପରି କହି ରଜା ଏହି ଉପଦେଶ ତିନିଥର ସହରରେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କଥା କଦାଚିତ୍ ଅସତ୍ୟ ହୋଇନଥିଲା। ତେଣୁ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପରି ସତ୍ୟ କର। ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହେଉଛି, ଯେଉଁ ମାଗେ ତାକୁ ଦେବି; ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ଚାହିଁଛ—କହ, କ’ଣ କରିବି? ଧନ, ଅନ୍ୟ କିଛି, କିମ୍ବା ଏକ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ—ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବି। ଶର୍ମିଷ୍ଠା କହିଲେ, “ମୁଁ କିଛି ଅନ୍ୟ ଚାହେଁନି, ମୋ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ପୁଅ; ପୁଅଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ। ମୁଁ ଚାହେଁ ତୁମ ପାଖରୁ ପୁଅ ହେଉ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିପାରିବି। ରଜା, ତିନି ପ୍ରକାର ଲୋକ ଧନହୀନ—ସ୍ତ୍ରୀ, ଦାସ, ପୁଅ; ସେମାନେ ଯାହା ପାଆନ୍ତି, ସେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପୁଅ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି; ଯେଉଁ କନ୍ୟା ସ୍ୱାମୀବିହୀନ, କିମ୍ବା ସ୍ତ୍ରୀ ପୁଅ ବିନା, ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଫଳ, ସେମାନେ ନିଷ୍ପ୍ରୟୋଜନ। ମୁଁ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସହଚରୀ, ତୁମ ପାଖରେ ଅନୁଗତ; ଦୁହଁଜଣାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ—ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କର।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରଜା ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କଲେ, ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଧର୍ମ ପାଳନ କଲେ। ତାପରେ ଯୟାତି ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ, ଦୁହଁଜଣେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସଂଯୋଗରେ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକ୍ତି ଓ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଥିବା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ପ୍ରଥମେ ରଜାଙ୍କୁ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଏକ କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ଦେବସମାନ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସୁଭ ସମୟରେ ଏହି ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରଜା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ପରି ରଜାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଦେବୟାନୀ, ରଜା ପାଇଁ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପୀଣୀ ପରି ଲାଗିଲେ। ଯେପରି ବର୍ଷା ଫସଲ ପାଇଁ, ଅମୃତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ, ସେପରି ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଯୟାତିଙ୍କ ପାଇଁ ହେଲେ; ଏହି ଭାବନାରେ ରଜା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବୟାନୀ ଶୁଣିଲେ ଯେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି; ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁଁ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଵର ଚାହିଲି। ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବାଛିଥିଲି; ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅନୁଚିତ ଇଚ୍ଛା କରିନଥିଲି, ତେଣୁ ମୋର ପୁଅ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ। ଏହା ସତ୍ୟ।” ଶର୍ମିଷ୍ଠା କହିଲେ, “ଯଦି ଏହା ସତ୍ୟ, ତେବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବଂଶ, ନାମ, ପରିବାର କହ। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ସେ ତାପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିବାର ଶକ୍ତି ନଥିଲା।” ଦେବୟାନୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯଦି ଶର୍ମିଷ୍ଠା ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ପୁଅ ପାଇଛନ୍ତି, ତେବେ ସେ କୌଣସି ରୋଷ ଧରିଲେ ନାହିଁ। ଦୁହେଁ ହସି ଏହି କଥା କହି, ଦେବୟାନୀ ନିଜ କୋଠରୀକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଯୟାତି ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଦୁଇପୁଅ ଦାନ କଲେ—ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ରଜା ଏହି ସମୟରେ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ମଦ ଓ ମଧ ମିଶିତ ପାନୀୟ ଦେଲେ। ରକ୍ତ-ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେବୟାନୀକୁ ସେଉଁଠି ପାନ କରାଇଲେ; ଦେବୟାନୀ ପୁନିପୁନି ଖାଇ, ଅଚେତନ ହେଲେ। ସେ କେବେ କାନ୍ଦିଲେ, କେବେ ଗାଇଲେ, କେବେ ନାଚିଲେ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷାରେ ରଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ରଜାର ଆକୃତି ଓ ପୋଶାକରେ ଆସିଛ—କିଏ ତୁମେ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଆସିଛ? ଏଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୟାତି ଅଛନ୍ତି; ତୁମେ ଯଦି ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହ, ଏଠାରୁ ପଳାଇଯାଅ।” ଦେବୟାନୀ ଏପରି କହିଥିବା ବେଳେ, ନହୁଷ ତାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦରେ ନିନ୍ଦା କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏବଂ ତାପରେ ମୂକ, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅଙ୍ଗବିକଳଙ୍କୁ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସେବା ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।