ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ଦେବୟାନୀ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ, ଏହି କଥା ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ଦେବୟାନୀ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହି ଦିନ ସେଇ କାମ କରିବି; ଯଦି ଦେବୟାନୀ ପାଇଁ ଶୁକ୍ରା ମୋତେ ଡାକନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ରା କିମ୍ବା ଦେବୟାନୀ ଦୋଷୀ ନ ହେଉ।" ଏହା ପରେ, ଦେବୟାନୀ ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ସହିତ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାଜପ୍ରାସାଦରୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା କହିଲେ, "ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ସହିତ ମୁଁ ତୁମର ଦାସୀ ହେବି; ତୁମ ପିତା ଯେଉଁଠି ଦେଇପାରିବେ, ମୁଁ ସେଉଁଠି ତୁମ ସହିତ ଯିବି।" ଦେବୟାନୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଏକ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବା, ଦାନ ନେଉଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଝିଅ; ଏହିପରି ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଝିଅ କିପରି ଦାସୀ ହେବ?" ଶର୍ମିଷ୍ଠା ପୁନି କହିଲେ, "ଯେଉଁ କୌଳିକ ଦୁଃଖିତ ପରିବାରକୁ ଖୁସି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମ ପିତା ଦେଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ ତୁମ ସହିତ ଯିବି।" ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ ଝିଅ ଦେବୟାନୀ ଦାସୀ ହେବାକୁ ବଚନ ଦେଲାପରେ, ଦେବୟାନୀ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପିତା, ମୁଁ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି; ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତୁମ ଜ୍ଞାନ ଅବିନାଶୀ, ତୁମ ଶିକ୍ଷାର ଶକ୍ତି ବଡ଼।" ଝିଅଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱିଜାତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଦେବୟାନୀ ସହିତ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ନାନା ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଏହା ପରେ, ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଦେବୟାନୀ ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଖେଳିବାକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ସେଉଁଠି ଆସି ଇଚ୍ଛାମତା ଘୁଡ଼ିଉଛନ୍ତି। ଦେବୟାନୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେ ମଧୁ ମିଶିତ ପାନୀୟ ପିଇ ଖୁସି ହେଇ ଖେଳୁଥିଲେ। ସେମାନେ ନାନା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ, ଫଳ ଚିବାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ଯୟାତି ଶିକାର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଉନ୍ମାଦ ଓ ଶିକାରର ପରେ ପାନୀୟ ଖୋଜି, ଯୟାତି ଦେବୟାନୀ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ଦାସୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଆସନରେ ବସି, ମଧୁର ହସ ଦେଇ ଦେବୟାନୀ ବସିଥିଲେ। ଦାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଆସନରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂରେ ବସିଥିଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଅସୁର ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ଦୋହ ଝିଅ, ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଚରଣ ମସାଜ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଓ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ ଖେଳୁଥିଲେ। ଯୟାତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଲଜ୍ଜା ଭରା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦାଡ଼ି ହେଲେ। ଦୁଇ ହଜାର ଦାସୀ ଓ ଦୁଇ ଝିଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୟାତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏ ରୂପବତୀ, ତୁମ ଗୋତ୍ର ଓ ନାମ କ'ଣ?" ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ଅସୁରମାନେଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଶୁକ୍ରାଙ୍କ ଝିଅ। ଏହି ମୋ ଦାସୀ ଓ ସଙ୍ଗୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଦାନବ ରାଜା ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ ଝିଅ।" ଯୟାତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏ ରୂପବତୀ, ତୁମ ସଙ୍ଗୀ କିପରି ଦାସୀ ହେଲେ? ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି।" ସେ କହିଲେ, "ନା ଦେବୀ, ନା ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ନା ଯକ୍ଷୀ, ନା କିନ୍ନରୀ—ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଏପରି ରୂପବତୀ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖିନାହିଁ। ଅସୁର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ପରି ରୂପବତୀ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।" ଯୟାତି କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ, ଦୈବ ଅଥବା ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏ ରୂପବତୀ ଝିଅ ଦାସୀ ହେଇଛନ୍ତି; ନାହିଁଲେ, ଏପରି ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ଥିଲାବେଳେ, ଦାସୀ କିପରି ହେବ? ତୁମ ମଧ୍ୟ ଏପରି ରୂପ କାହାରି ନାହିଁ। ନିଶ୍ଚୟ, ପୂର୍ବ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦାସୀ ହେଇଛନ୍ତି—ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!" ଦେବୟାନୀ ଉତ୍ତର କଲେ, "ସମସ୍ତେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଚଳନ୍ତି; ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚିନ୍ତା କରି, ଅଜଣା ଆଲୋଚନା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଯୟାତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବୟାନୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମର ରୂପ ଓ ପୋଶାକ ରାଜା ପରି, କିନ୍ତୁ ତୁମ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରି; କିଏ ତୁମେ, କେଉଁଠୁ ଆସିଛ, କାହାର ପୁଅ?" ଯୟାତି କହିଲେ, "ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ବେଦ ଶିଖିଛି; ମୁଁ ଏକ ରାଜା, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ଯୟାତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" ଦେବୟାନୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠି ଆସିଛ?" ଯୟାତି କହିଲେ, "ଶିକାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠି ପାନୀୟ ନେବାକୁ ଆସିଛି; ତୁମେ ମୋତେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲ, ଏବେ ମୋତେ ଆଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଦିଅ।" ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ଦୁଇ ହଜାର ଦାସୀ ଓ ଦାସୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ, ମୁଁ ତୁମ ଅଧିନ; ଭଲ ହେଉ—ମୁଁ ତୁମ ସଙ୍ଗୀ ଓ ପତି ହେବାକୁ ଚାହେଁ।" ଯୟାତି, ଅସୁର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେଖି, ମନରେ ଭାବିଲେ, "ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମୋ ରାଣୀ ହେବେ," ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ। ଯୟାତି କହିଲେ, "ଉଶନାସଙ୍କ ଝିଅ, ଭଲ ହେଉ; ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ରାଜାମାନେ ଦେବୟାନୀ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଝିଅ, ସହିତ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ଅନ୍ୟର ଜନା, ନିଜ ଭଉଣୀ, ସମାନ ଗୋତ୍ର ନାରୀ, ପତିତା, ବହୁ ଝିଅ, ଅଧମ, ଭିକାରିଣୀ, ଅସ୍ୱସ୍ଥା—ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ ନୁହେଁ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।" ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ରାଜତ୍ୱ ସହିତ ଏକତ୍ୱରେ ଯୋଡ଼ିଥାଏ; ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ ମୂଳ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଯଦି ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିୟମରେ ଅଛି। ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ମୁଁ ତୁମେ ଯାହା ଅଛ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।" "ଚାରି ଶ୍ରେଣୀ, ଏ ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଏକ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।" "ନହୁଷଙ୍କ ବଂଶଜ, ଏହି ହସ୍ତ ଧରିବା ପ୍ରଥା ପୂର୍ବରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଳନ କରିନଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ମୋ ହସ୍ତ ଧରିଛ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଛି।" "ଏପରି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ କିମ୍ବା ତୁମେ ମୋ ହସ୍ତ ଧରିଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ମୋ ହସ୍ତକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବେ କି?