ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା, ଯିଏ ସଦା ଶୁଭ, ଅବିଚଳ, ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ପୁଣ୍ୟର ସ୍ୱରୂପ। ସେ ଅବିନାଶୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅସ୍ଥିର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୀପ୍ତି, ଯାହାର ଦେବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କଥା ହେବାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେଠାରୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବା, ସମସ୍ତ କିଛି ଓ ନଥିବା କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସମୟ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ସବୁ ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଆତ୍ମାର ଶିକ୍ଷା ଶୁଣାଯାଏ, ଯାହା ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ଗୁଣଗୁଡିକର ଗଠନରେ ଅଛି, ଓ ଯାହା ଅବିକାରୀ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେହି ସବୁ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଅଟୁଟ ତତ୍ତ୍ୱର ଭାଗ। ସେ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ମୁକ୍ତ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗର ଶକ୍ତିରେ ଦିଗ୍ଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ତାଙ୍କର ମନରେ ଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି, ଯେପରିକରେ ଏକ ଦର୍ପଣରେ ଚିତ୍ର ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଢିବାରେ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ସଦା ବିଶ୍ୱାସୀ, ଶିଷ୍ଟ ଓ ନ୍ୟାୟପ୍ରେମୀ, ସେ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଏହି ମହାଭାରତର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶୁଣେ, ସେ କଷ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ଅବିଚଳ ହୁଏ। ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଏହାକୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ପଢିଲେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଯଦି ଏହାର ପଢିବା ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସଂଚୟ କରାଯାଏ। ଏହା ଭାରତର ମୂଳ ଓ ଅମର ସାର ହେବା ସହିତ, ଯେପରିକରେ ଘୀ ଦହିର ସାର, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ଯେପରିକରେ ଆରଣ୍ୟକ ବେଦଙ୍କ ପାଇଁ, ନେକ୍ତର ଔଷଧ ପାଇଁ, ସମୁଦ୍ର ଝିଲିକର ମଧ୍ୟରେ, ଗୋ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରଥମ—ସେହିପରି ସମସ୍ତ କାହାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାରତକୁ ଏପରି ଗଣନା କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟରେ ପଢେ, ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଜନ ଓ ପାନୀୟ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ବେଦକୁ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ସହିତ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଦରକାର। ବେଦ ଅଧିକ ଶିକ୍ଷା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଭୟ କରେ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ ଏହି କାର୍ଷ୍ଣ ବେଦକୁ ପଢେ, ସେ ତାହାର ଅର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଅପରାଧଗୁଡିକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଯାହା ଗର୍ଭ ହତ୍ୟା ଭଳି, ଯଦି ସେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ସବରେ ଏହାକୁ ପଢେ। ସେ ଭାରତର ସମସ୍ତ ବିଷୟକୁ ପଢିବା ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ—ମୋର ମତ ଏହା; ଏବଂ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଦିନେ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଗଭୀରତା ସହିତ ଶୁଣେ—ସେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥକୁ ପାଇଥାଏ। ଏକବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସଂଗେ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରମାଣ ସ୍କେଲରେ ତୁଳନା କରିଥିଲେ; ଯେତେବେଳେ ଭାରତ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତତା ସହିତ, ଚାରି ବେଦକୁ ଗୁଣା ଦେଇଥିଲା—ସେହି ସମୟରୁ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଏହାକୁ ମହାଭାରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କାରଣ ଏହା ମହାନତା ଓ ଗୁଣରେ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଏହାର ମହାନତା ଓ ଗୁଣରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଏହାକୁ ମହାଭାରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାର ନାମର ଅର୍ଥକୁ ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ତପସ୍ୟା ଅପବିତ୍ର ନୁହେଁ, ଶିକ୍ଷା ଅପବିତ୍ର ନୁହେଁ, ବେଦର ସ୍ୱାଭାବିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଅପବିତ୍ର ନୁହେଁ; ଧନର ବଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ଅପବିତ୍ର—କେବଳ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ମନୋଭାବରେ ବିକୃତ ହୁଏ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅପବିତ୍ର। ସୁତ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ସମାନ୍ତପଞ୍ଚକ ବିଷୟରେ କଥା କହିଛ, ଆମେ ଏହାକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁ, ଯଥା ଏହା ଘଟିଥିଲା। ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆମେ ଶୁଭ କାହାଣୀକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁ; ତୁମେ, ମାନବମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସମାନ୍ତପଞ୍ଚକର ଖାତିରେ ଏହାର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ବୟସର ମିଶ୍ରଣରେ, ରାମ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା, କ୍ରୋଧରେ ଚାଲିଥିଲେ, ରାଜା କ୍ଷତ୍ରିୟ ବର୍ଗକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତିକରି ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ନିର୍ମାଣ କରି, ସମାନ୍ତପଞ୍ଚକରେ ପାଞ୍ଚଟି ରକ୍ତର ତଳାକୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏହି ରକ୍ତର ତଳାକୁ ଭରିଥିବାରେ, କ୍ରୋଧରେ ଅଧିକାରୀ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ରକ୍ତ ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ—ଏହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ତେବେ ପୂର୍ବଜମାନେ, ର୍ଚୀକ ସହିତ, ଆସି ସେପାଇଁ କହିଥିଲେ: 'ରାମ, ରାମ, ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମେ ତୁମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଓ ଭାର୍ଗବ।' ତାଙ୍କର ବାପା ପାଇଁ ଏହି ଭକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ, ଓ ତୁମେ, ଗର୍ବିତ ହେବା ପାଇଁ, ଯାହା ତୁମେ ଚାହାଁ, ତାହାରେ ଏକ ବୌନ୍। ଯଦି ମୋର ବାପାମାନେ ମୋରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କର ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ନିର୍ମାଣ କରିଛି—ତେଣୁ, ମୋତେ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ କର—ଏହା ମୋର ଅନୁରୋଧ; ଏବଂ ଏହି ତଳାଗୁଡିକୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗତ କର, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। 'ଏହା ହେବ—' ବୋଲି ପୂର୍ବଜମାନେ ସେଇ କହିଥିଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିକାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ, 'ମାଫ କର,' ଏବଂ ସେ ଏହାରୁ ବିରତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଚାରିପାଖରେ, ରକ୍ତରେ ଭରିଥିବା ତଳାଗୁଡିକର ଅଞ୍ଚଳ, ପବିତ୍ର ସମାନ୍ତପଞ୍ଚକ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯେଉଁ ଚିହ୍ନରେ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ, ସେହି ନାମରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ କୁହାଯିବା ଦରକାର। ଏବଂ କଳି ଓ ଦ୍ୱାପର ବୟସର ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ଆସିଥିଲେ, ସେଠାରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ସେନାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ୍ତପଞ୍ଚକରେ ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଥିଲା। ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମୀୟ ଭୂମିରେ, ଯାହା ପୃଥିବୀର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ, ଅର୍ଧଶତ ଭାଗରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଅନୁଗତ ହୋଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ, ସେମାନେ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ; ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ, ଏହି ଦେବତାମାନେ ଏହି ଭୂମିର ନାମ ଦେଇଥିଲେ। ସେହି ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭୂମିକୁ ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ତେଣୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଛି, ଯଥା ସେହି ଭୂମି ତିନି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବାକୁ ଲାଗିଛି, ଓ ଓ ଗୁଣୀମାନେ।