ଭୃଗୁବଂଶୀ ମହାର୍ଷି ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଦେଉତ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଧନ-ଦୌଲତ୍ୟ, ହାତୀ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ମାନ୍ୟ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ଆମେ ଦୁଇଜଣ ମାଲିକ। ଯେତେ ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ଧନ-ସଂପତ୍ତି ଅଛି, ମହାସୁର, ଯଦି ଦେବୟାନୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକର ମୁଁ ମାଲିକ।" ଏହିପରି ଶୁଣି, ବୃଶପର୍ବନ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ନମ୍ରତାର ସହିତ କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ।" ଏବଂ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟ ଦେବୟାନୀଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଏହି ବିଷୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ। ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଧନର ମାଲିକ, ମୁଁ ତାହା ଜାଣେନି; ରାଜା ନିଜେ କହିଲେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବି।" ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବୃଶପର୍ବନ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମେ ପଡ଼ି ଦୟା ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ଦେବୟାନୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ।" ସେ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ସଦା ମୋ ପ୍ରଶଂସା ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଖିବେ, ତୁମେ ମୋ ପିତା ସମାନ; ଦେବୟାନୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ତାହା ଯେତେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ହେଉ, ମୁଁ ଦେଇଦେବି।" ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଏକ ହଜାର କନ୍ୟା ସହିତ ମୋର ଦାସୀ ହେଉ; ଯେଉଁଠି ମୋ ପିତା ମୋତେ ଦେଇବେ, ସେଠାକୁ ସେ ମୋ ସହିତ ଯାଉ।" ବୃଶପର୍ବନ ତାଙ୍କ ଧାତ୍ରୀକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, "ଉଠ, ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠାକୁ ନେଇଆ। ଦେବୟାନୀ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତାହା କରିବେ।" ବୃଦ୍ଧା ଧାତ୍ରୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଠାରେ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଉଠ, ମୃଦୁ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ତୁମ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଖୁସି କର। ଦେବୟାନୀ ଚାହୁଁଥିବା ଆଜି ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା, ତାହା ପୂରଣ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ତୁମର।" ଶର୍ମିଷ୍ଠା କହିଲେ, "ଦେବୟାନୀ ଯାହା ଚାହେ, ମୁଁ ଆଜି ସେହି କରିବି; ଯଦି ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟ ଦେବୟାନୀ ପାଇଁ ମୋତେ ଡାକନ୍ତି, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟ କିମ୍ବା ଦେବୟାନୀ ନିନ୍ଦିତ ହେଉନାହାନ୍ତୁ।" ଏଭଳି କହି, ଏକ ହଜାର କନ୍ୟା ସହିତ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ରଥେ ଚଢ଼ି ରାଜପ୍ରସାଦ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ସହିତ ମୁଁ ତୁମର ଦାସୀ ହେବି; ଯେଉଁଠି ତୁମ ପିତା ଦେଇବେ, ସେଠାକୁ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯିବି।" ତଥାପି, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଏହିପରି ମନେ କଲେ, "ମୁଁ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବା ଓ ଦାନ ନେଉଥିବା ଜଣଙ୍କ ଝିଅ; ଏଭଳି ଝିଅ କିପରି ଦାସୀ ହେବ?" କିନ୍ତୁ ସେ ଏହିପରି ମଧୁର କଥା କହିଲେ, "ଯେଉଁଠି ନିଜ ପରିବାରକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବା କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଚାଲିବି।" ଏଭଳି ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦାସୀ ରୂପେ ଅଂଗୀକାର କଲେ, ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପିତା, ମୁଁ ଏବେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି; ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଅଖଣ୍ଡ, ତୁମର ଶିକ୍ଷାଶକ୍ତି ବଡ଼।" ଝିଅଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟ ଖୁସି ହେଇ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ଏପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଦେବୟାନୀ ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ପୁନି ସେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଖେଳିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରିବା ଓ ମଧୁ ମଦ୍ୟପାନ କରିବାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍କାନ୍ନ ଖାଇଲେ, ଫଳ ଚବାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ଯୟାତି ଶିକାର କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ପାଣି ଖୋଜୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବୟାନୀ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ସେହି ଦାସୀମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ରତ୍ନମଣି ଭୂଷିତ ଶୁଭ୍ରାସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହାସି ସହିତ ଏଠାରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି। ସେହି ସମସ୍ତ ନାରୀମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତିଶୟ ଶୋଭାବନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନରୁ ଅଲ୍ପ ଦୂରେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହା ସହିତ, ଦେଉତ୍ୟ ରାଜା ବୃଶପର୍ବନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଚମତ୍କାର ହାସି ସହିତ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପାଦ ମାସାଜ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟ ରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ; ଯୟାତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଲଜ୍ଜା ଭରି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦାଉଡ଼ିଲେ। ଦୁଇ ଝିଅ ଓ ଦୁଇ ହଜାର ଦାସୀ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୟାତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ଲାଇନେଜ୍ ଓ ନାମ କଣ?" ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଚାର୍ୟ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟଙ୍କ ଝିଅ। ଏହି ମୋ ସାଥି ଓ ଦାସୀ; ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଯାଏ, ସେ ମୋ ସହିତ ଯାଏ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦାନବ ରାଜା ବୃଶପର୍ବନଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା।" ଯୟାତି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ତୁମ ସାଥି, ଦାସୀ କିପରି? ଏପରି ରୂପ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖିନାହିଁ—ନ ଦେବୀ, ନ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ନ ଯକ୍ଷୀ, ନ କିନ୍ନରୀ। ଲୋଟସ୍ ଦଳ ନୟନ, ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ସମାନ ଚମତ୍କାର, ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। କି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, କିମ୍ବା କୌଣସି ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ଏପରି ଅବସ୍ଥା? ଏପରି ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦାସୀ କିପରି?" "ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ରୂପ ଆଉ କାହାରି ନାହିଁ। ନିଶ୍ଚିତ ଅତୀତର କୌଣସି ଅପରାଧରେ ସେ ଦାସୀ ହୋଇଛି—ଏହା କି ଆଶ୍ଚର୍ୟ!" ଦେବୟାନୀ ଗମ୍ଭୀର ଭାବେ କହିଲେ, "ସମସ୍ତେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଚଲନ୍ତି; ଶାସ୍ତ୍ର ଯାହା ଆଦେଶ କରେ, ତାହା ଭଲଭାବେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟଥା କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଦେବୟାନୀ ପ୍ରତିପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ ରାଜା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭଳି କଥା କହୁଛ; କିଏ ତୁମେ, କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ, ତୁମର ପିତା କିଏ?" ଯୟାତି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ ମାର୍ଗରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି; ମୁଁ ରାଜା, ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନାମ ହେଉଛି ଯୟାତି।" ଦେବୟାନୀ ପଚାରିଲେ, "କି କାରଣରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ପାଣି ନେବାକୁ, କିମ୍ବା ଶିକାର କରିବାକୁ?" ଏଭଳି ଦେବୟାନୀ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ଦାସୀମାନେ ମଧୁର ମିଳନରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଥିଲେ, ଯୟାତିଙ୍କ ସାକ୍ଷାତକାର ହେଲା।