ବନ୍ୟ ପ୍ରକୃତିର ଏକାନ୍ତ ଅଟାଳିକାରେ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମୋତେ କଠୋର ଭାବରେ ଦମନ କଲେ, ମୋତେ ଏକ କୂଆଁରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ତା’ପରେ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ ସହିଥିଲେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କିଛି କହିପାରିଲି ନାହିଁ। ତୁମେ କୌଣସି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା କନ୍ୟା ନୁହଁ, ନ ହେଲେ ଅନୁରୋଧ ଗ୍ରହଣ କର, ତୁମେ ଦେବୟାନୀଙ୍କର କନ୍ୟା, ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା କନ୍ୟା ନୁହଁ। ଏହି କଥା ବୃଷପର୍ବଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ନହୁଷ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି—ମୋର ଶକ୍ତି ଦିବ୍ୟ, ଅପରିମିତ, ଅଭେଦ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୁଁ ଏହି ଜଗତରେ ଜୀବନ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଜାଣେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦିଆଯାଏ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ। ନିଜ ଗୁଣର ଗର୍ବ କରିଥିବା ଧର୍ମିକ ଲୋକ ଶେଷରେ ଅନୁତାପ କରନ୍ତି; ଏହିଯୋଗୁଁ ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିପାରୁନି, ଯଦିଓ ତୁମେ ଏହା ଜାଣ। ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଛାଡ଼, ଦୟାକରି ମାନ୍ୟ କର, ଆମେ ଘରକୁ ଚାଲିଯିବା। କ୍ଷମା ହେଉଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ, ଏହିପରି କ୍ଷମା କର। ଏହି ଭୂମିରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେଠି ସବୁଠାରେ ମୁଁ ସଦା ଅଧିପତି, ଏହା ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜଳ ଛାଡ଼େ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ପୋଷଣ କରେ—ଏହା ସତ୍ୟ। ଏପରି କଷ୍ଟ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଦେବୟାନୀ ମୁହଁ ଲୁଚାଇ ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପିତା ସ୍ନେହ ଓ ମୃଦୁ କଥା ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଲେ। ତା’ପରେ, ତିନିଏ ଜଗତର ଅନୁଭବ ଏବଂ ଧୈର୍ୟର ଶିକ୍ଷା ଦେଇ କହିଲେ—ଦେବୟାନୀ, ଯିଏ ସଦା ଅନ୍ୟର କଠୋର କଥା ସହିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜିତିପାରେ। ଯିଏ ଉପଜିଥିବା କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରେ, ସେଠି ସେ ନିଜକୁ ଚାଳନା କରେ—ମାତ୍ର ଘୋଡ଼ାର ଲଗାମ ଧରିବା ନୁହଁ। ଯିଏ ଅକ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧକୁ ଦୂର କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କୁ ଜିତିଥାଏ। ଯିଏ ସର୍ପ ଝଡ଼ା ପୁରୁଣା ଚର୍ମ ପରି କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେଠି ସେ ପୁରୁଷ ଭଳି ଗଣ୍ୟ। ଯିଏ ନିଜ କ୍ରୋଧ ଦମନ କରେ, କଠୋର କଥା ସହିଥାଏ, ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର ଦହନ କରେନି, ସେଠି ସେ ଧନ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର ପାତ୍ର। ଯିଏ ଶତବର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ବଳି ଦେଉଛି, ଏବଂ ଯିଏ କ୍ରୋଧ ରହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ରଖେ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧ ରହିତ ଲୋକ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହିପରି, କ୍ରୋଧ ନ ଥିଲେ ବଳି, ତପ, ଦାନ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହି ନେଇ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତପସ୍ବୀ, ଧାର୍ମିକ, ବଳିଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ, ଯଦି କ୍ରୋଧର ବଶୀଭୂତ, ସେମାନେ କୌଣସି ଲୋକ ପାଇବେନି। ପୁଅ, ଦାସ, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ, ଜନାନୀ, ଧର୍ମ ଏବଂ ସତ୍ୟତା—ଏମାନେ କ୍ରୋଧୀ ଲୋକ ଠାରୁ ଦୂରେଇଯାଆନ୍ତି। ଅବିବେକୀ କିଶୋର-କିଶୋରୀମାନେ ଜେଉଁଠାରେ ଶତ୍ରୁତା କରନ୍ତି, ସେଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଶକ୍ତି-ଦୁର୍ବଳତା ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ଶିଶୁବେଳୁ ଏଠି ଧର୍ମର ଭେଦ ଜାଣେ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅତିବ୍ୟାପି କଥାର ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ ଜାଣେ, ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତାର ଭେଦ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ। ଯିଏ ନିଜ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରେନି, ନିଜ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଏବଂ ଶିଷ୍ୟ ଭଳି ଆଚରଣ କରେନି—ତା’କୁ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ଦାସ କିମ୍ବା ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ଆଚରଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ; ଏହିଯୋଗୁଁ ମୁଁ ମିଶ୍ରିତ ଆଚରଣର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିବା ପସନ୍ଦ କରେନି। ଯେଉଁପୁରୁଷ ଅନ୍ୟକୁ ଆଚରଣ କିମ୍ବା ବଂଶରେ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଆଚରଣ କିମ୍ବା ବଂଶରେ ଚିହ୍ନିବେ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଧନ ହୀନ, ଖରାପ ଆଚରଣ, ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଧନୀ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉଛନ୍ତି—ଏମାନେ ଜନ୍ମରେ ନୁହଁ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଅନ୍ତି; ଧନ, ବଂଶ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷାରେ ଆସକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିଲେ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କାରଣ ବିନା ଘୃଣା କରନ୍ତି, ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମିକ ଲୋକ ରହନ୍ତି ନାହିଁ; ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଆଣେ। ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, ସେଠି ସେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ; ଏହିଯୋଗୁଁ ଘୃଣା ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଯେଉଁ କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ, ତାହା ମୋର ହୃଦୟକୁ ଜଳିଥିବା କାଠ ଭଳି ପିଡ଼ା ଦେଇଥାଏ। ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଏଠିଏଠିକି ଦୁଷ୍କର କିଛି ନାହିଁ—ଯିଏ ନିଜର ଭାଗ୍ୟ ହୀନ ଥିବା ବେଳେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ର ଶ୍ରୀର ସେବା କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ତମ; ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହ ରହିଲେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅପମାନ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ। କଠୋର କଥା ମୁଁ ମୁଁ କହିଦେଲେ, ସେମାନେ ମୁଁ ମୁଁ ମୁଁ ମୁଁ ଦିନ ରାତି ଦୁଃଖ ପାଏ; ସେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ଥାନକୁ ଆଘାତ କରନ୍ତି, ଏହିଯୋଗୁଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କଠୋର କଥା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଅସ୍ତ୍ରର କାଟି ଚିରା ଆଘାତ ସୁସ୍ଥ ହୋଇପାରେ, ଅଗ୍ନିର ଦାଗ ମନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଶବ୍ଦର ଆଘାତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ କେବେ ଠିକ୍ ହୁଏ ନାହିଁ।