ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ କାବ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ଜାଣି, ଯୟାତି କହିଲେ, “ଶୁଭେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଚାର୍ୟ କାବ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ଅଟୁଟ ସମ୍ମାନୀତା। ଏହି କାରଣରୁ ଆଜି ମୁଁ ଭୟ ଅନୁଭବ କରୁଛି, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ଦେବୟାନୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯଦି ତୁମେ ଆଜି ମୋ ଉପରେ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଅ ନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ପିତା ତୁମ ପାଇଁ ମୋତେ ବାଛିବେ, ଏହିପରି ତୁମେ ମୋତେ ଅବଶ୍ୟ ପାଇବ। ଏବେ ତୁମେ ଯାଅ।” ଏପରି କହି ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଯୟାତି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଇଲେ। ତାଙ୍କ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ନିର୍ମଳ ଦେବୟାନୀ ଏକା ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଏକ ଗଛକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଫେରିନ ଦେଖି, ଭାର୍ଗବ କାବ୍ୟ ନିଜ କନ୍ୟା ପ୍ରତି ଅପାର ସ୍ନେହ ଅନୁଭବ କରି, ତାଙ୍କ ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଧାତ୍ରୀ, ଦେଖ, ଦେବୟାନୀ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ତାକୁ ନେଇଆସ।” ଧାତ୍ରୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବଡ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହେଇ, ପଦେ ପଦେ ଖୋଜି ବାହାରିଗଲେ। କିଛି ଦୂର ଯିବା ପରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଦେବୟାନୀ ଦୁଃଖିତ, କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଗଛ ତଳେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କି ଘଟିଛି କନ୍ୟେ? ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କୁହ, ତୁମର ପିତା ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି।” ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କ ଧାତ୍ରୀ ଘୂର୍ଣ୍ଣିକାଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି। ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଘୂର୍ଣ୍ଣିକାକୁ କହିଲେ, “ଘୂର୍ଣ୍ଣିକା, ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି ଘଟଣା କୁହ।” ଘୂର୍ଣ୍ଣିକା ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ଅସୁରଙ୍କ ମହଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତିନି କାବ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟ ଏବଂ ଆତୁରତାରେ କହିଲେ, “ଦେବୟାନୀ ଅରଣ୍ୟରେ ଅନ୍ୟାୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛନ୍ତି, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ। ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଶପର୍ବାନ୍କ କନ୍ୟା, କରିଛନ୍ତି।” ଏହି ଶୁଣି, କାବ୍ୟ ଦୁଃଖ ଓ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ମାନବ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ। ମୋ ମନେ ହୁଏ ତୁମେ କିଛି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛ, ତାହାର ଫଳ ଏହି ଦୁଃଖ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଶପର୍ବାନ୍କ କନ୍ୟା, ଯେଉଁ କଥା ମୋତେ କହିଥିଲେ, ସେଠି ସତ୍ୟ ଅଛି; ସେଉଁଠି ତୁମେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗାୟିକା। ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମୋତେ କଠୋର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥା କହିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ଥିଲା। ମୁଁ ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ଦାତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲି, ତଥାପି ସେ ମୋତେ ଦୟା କରିଲେ ନାହିଁ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଏହି ଭାବରେ ମୋତେ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ, ପୁନିପୁନି ଗର୍ବରେ ଏଭଳି କହିଥିଲେ। ପିତା, ଯଦି ମୁଁ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ମାନ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି, ତେବେ ସେ ମୋ ସହ ଏଭଳି ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକାକି କଠୋରତାରେ ଦମନ କରି, ଏକ କୁଆଁରେ ଛାଡି ଦେଲେ, ଏବଂ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ କହିଲେ, ‘ତୁମେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା କନ୍ୟା ନୁହେଁ, ତୁମେ ଦେବୟାନୀଙ୍କ କନ୍ୟା, ଯିଏ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ ନାହିଁ।’ ବୃଶପର୍ବାନ ନିଜେ ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜା ନହୁଷ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି—ମୋର ଶକ୍ତି ଦିବ୍ୟ, ଅପ୍ରତିମ, ଅଖଣ୍ଡ ଓ ସ୍ୱାମୀ ସମାନ। ମୁଁ ଜୀବନ ବିଜ୍ଞାନ ଜାଣେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଜୀବକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦିଆଯାଏ। ଧର୍ମୀକ ଲୋକ ନିଜ ଗୁଣର ମହିମା କହି, ପଛରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ; ଏହିପରି ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତି ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହିପାରୁ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଚଳ, ଘରକୁ ଯିବାକୁ ତୟାରି ହେଉ, କୁଳର ଶୋଭା। ମାନ କର, ଚକ୍ଷୁଶ୍ରୀ, କାରଣ ମାନ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିଛି ଥାଉ, କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ, ସେସବୁରେ ମୁଁ ସଦା ସ୍ୱାମୀ, ଏହି କଥା ସ୍ୱୟଂଭୂ ମୋପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଜଳ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କରେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ପୋଷଣ କରେ—ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।” ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା କାବ୍ୟ ମୃଦୁ ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ କଥାରେ ଶାନ୍ତନ୍ତି। ତାଁପରେ କାବ୍ୟ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ଦେବୟାନୀ, ଯିଏ ସଦା ଅନ୍ୟଙ୍କ କଠୋର କଥା ସହିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତକୁ ବଶ କରିଥାଏ। ଯିଏ ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ସେ ନିଜେ ଖଚ୍ଚକ ନୁହେଁ, ଏହି ଶକ୍ତି ଅଛି ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଖଚ୍ଚକ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା ମିଳେ। ଯିଏ ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ରୋଧକୁ ଅକ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରେ, ସେ ସମସ୍ତକୁ ବଶ କରେ। ଯିଏ କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡିଦିଏ, ସାପ ନିଜ ପୁରୁଣା ଚାମ ଛାଡିଦେଇଥିବା ପରି, ସେଇ ସତ୍ୟରେ ପୁରୁଷ। ଯିଏ ନିଜ କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, କଠୋର କଥା ସହିଏ, ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତରେ ଜଳିଯାଏ ନାହିଁ—ସେ ସଫଳତାର ଦ୍ୱାରା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ଯିଏ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାସେ ମାସେ ଯଜ୍ଞ କରେ, ଓ ଯିଏ କେବେ କ୍ରୋଧ କରେ ନାହିଁ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରେ—ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅକ୍ରୋଧୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହିପରି, ଅକ୍ରୋଧୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ଦୁଃସ୍ଥ, କ୍ରୋଧୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଫଳଦାୟକ ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ଯଦି କ୍ରୋଧ ନଥାଏ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, ଦାନ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ; ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯିଏ ତପସ୍ବୀ, ଯିଏ ତପସ୍ୟା କରେ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରେ, ଧାର୍ମିକ ଥାଏ—ଯଦି ସେ କ୍ରୋଧରେ ଆସିଯାଏ, ତେବେ ସେ ଦୁଇ ଲୋକର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ ନାହିଁ। ପୁତ୍ର, ଦାସ, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟତା—ସମସ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ କ୍ରୋଧୀଙ୍କୁ ଛାଡିଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଅବିବେକୀ କିଶୋର କିମ୍ବା କନ୍ୟାମାନେ ଶତ୍ରୁତା କରନ୍ତି, ତେବେ ବିବେକୀ ଲୋକ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଦୂର୍ବଳତା ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ।” ଏପରି ଭାବେ କାବ୍ୟ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନ୍ତି ଏବଂ ଧୈର୍ୟ ଓ କ୍ଷମାର ମହିମା କଥା କହି, ଘରକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।