କଚ, ଶିକ୍ଷକ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟଙ୍କ ନିକଟରେ ଶତବର୍ଷ ଅବଧି ଧରି ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ କହିଲେ— “ଋଷି ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ନାତି, ତୁମେ ଚରିତ୍ର, କୁଳ, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିଗ୍ରହରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଯେପରି ଅଙ୍ଗିରାସ ଏବଂ ମୋ ପିତା ବୃହସ୍ପତି ମାନ୍ୟ ଓ ପୂଜ୍ୟ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଯେପରି ମୁଁ ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଓ ନିୟମିତ ଆଚରଣରେ ତୁମ ପ୍ରତି ବ୍ୟବହାର କରିଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ହାତ ଧରି ମୋତେ ବିବାହ କର। ଯେପରି ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ତାପେକା ଅଧିକ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ। ମୁଁ ବୃଗୁବଂଶୀ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଝିଅ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମାନୁସାରେ ମୁଁ ସଦା ପୂଜ୍ୟ। ଯେପରି ମୋ ଶିକ୍ଷକ ଶୁକ୍ର, ତୁମ ପିତା, ସଦା ମୋତେ ପୂଜ୍ୟ, ସେପରି ଦେବୟାନୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ ପୂଜ୍ୟ। ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ମୋ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଝିଅ, ମୁଁ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟର ପୁଅ, ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ମତେ ତୁମେ ପୂଜ୍ୟ ଓ ମାନ୍ୟ। ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ଯେତେବେଳେ ଅସୁରମାନେ ବାରମ୍ବାର ତୁମକୁ ମାରିଥିଲେ, ସେଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ତୁମ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗ ସ୍ମରଣ କର। ତୁମେ ମୋର ଅତିଶୟ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମ ଜାଣ। ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୋ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" କଚ କହିଲେ, "ଦେବୟାନୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଯେଉଁ କଥା ଆଦେଶ କରୁଛ, ତାହା ଅନୁଚିତ। ମୋ ପାଖରେ ତୁମେ ମୋ ଶିକ୍ଷକଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ। ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ରହ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠି ରହିଛି, କାବ୍ୟଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଧର୍ମାନୁସାରେ ତୁମେ ମୋ ଭଉଣୀ, ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଖୁସିରେ ରହିଛି, କୌଣସି ରୋଷ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଯାଉଛି, ମୋ ପଥ ଶୁଭ କର, ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ନାହିଁ, ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର, ଏବଂ ସଦା ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କର।" ଦେବୟାନୀ କୁହିଲେ, "ଯଦି ଧର୍ମ ଓ କାମ ପାଇଁ ମୋର ଅନୁରୋଧ ଅସ୍ୱୀକାର କର, ତେବେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ତୁମ ପାଇଁ ଫଳବତୀ ହେବ ନାହିଁ।" କଚ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛି, ଦୋଷ ନୁହେଁ, ଏହି କଥା ମୋ ଶିକ୍ଷକ ଅନୁମତି ଦେଇନଥିଲେ। ତୁମେ ଯେପରି ଚାହ, ଶାପ ଦିଅ।" "ପୁରାତନ ନୀତିଅନୁସାରେ କଥା କହିଛି, ଦେବୟାନୀ, ତୁମ ଆଜିର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ ଶାପ ଦେଲ। ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ଋଷିପୁତ୍ର ତୁମ ସହ ବିବାହ କରିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେପରି କହ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ତୁମ ପାଇଁ ଫଳବତୀ ହେବ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯାହାକୁ ମୁଁ ଶିଖେଇବି, ସେଠାରେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଫଳ ଦେବ।" ଏପରି କହି, କଚ ତୁରନ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବୃହସ୍ପତି ସହ କଚଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଏହାରେ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି କ୍ଷୟ ହେବ ନାହିଁ, ତୁମେ ତୁମ ଅଂଶ ଉପଭୋଗ କରିବ।" କଚ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ଦେବତାମାନେ ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠା ହୋଇ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏବେ ତୁମର ପ୍ରଭାବ ଦର୍ଶାଅ, ପୁରନ୍ଦର, ଶତ୍ରୁମାନୋଁକୁ ବିନାଶ କର।" ଦେବମାନେ କହିଥିବା ଅନୁଯାୟୀ ମଘବାନ୍ 'ତଥା' ବୋଲି ଅନୁମତି ଦେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟରେ ନାରୀମାନୋଁକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ କିଛି କନ୍ୟା ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଅରଣ୍ୟରେ ଖେଳୁଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ବାୟୁ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ମିଶାଇଦେଲେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ପାଣିରୁ ବାହାରି ସମସ୍ତେ ଯେଉଁ ବସ୍ତ୍ର ମିଳିଲା ଧରିଲେ। ଏଠି, ଭୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଅଜାଣି ସବୁବସ୍ତ୍ର ମିଶିଯାଇଥିବାରୁ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ। ଏଥିରୁ ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେଲା। ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋ ଛାତ୍ରୀ, ଅସୁର କନ୍ୟା, କାହିଁକି ମୋ ବସ୍ତ୍ର ନେଲ? ଏପରି ଅନୁଚିତ କାମ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ ନାହିଁ। ତୁମ ପିତା ସଦା ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଭାବେ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୋତା ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ତୁମେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା, ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଏବଂ ଦାନ ନେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଝିଅ, ମୁଁ ଦାନ କରୁଥିବା, ପ୍ରଶଂସିତ, କିନ୍ତୁ ନ ନେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଝିଅ। ଏବେ ଭିକ୍ଷା ମାଗ, ଶାପ ଦିଅ, ଶତ୍ରୁତା କର, କ୍ରୋଧ କର, ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରୁଛ, ଖାଲିହାତେ ଅନ୍ୟକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଛ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉ ନାହିଁ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହ, କର।" ଏପରି ଦେଖି, ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କ ବସ୍ତ୍ରକୁ ଧରି ରହିଥିବା ସମୟରେ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅପରିଚିତ କୂଏଁରେ ଫେଙ୍କି ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମୃତ ଭାବି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା ପଛକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, କ୍ରୋଧରେ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିଜ ଗୃହରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଅସୁର ନୀତି ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ନହୁଷପୁତ୍ର ଯୟାତି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ କ୍ଲାନ୍ତ, ଶିକାର ଆଶାରେ ଏବଂ ପିଆସରେ, ସେ ଚାରିପାଖ ଦେଖି ଏକ ଶୁଷ୍କ କୂଏଁ ଦେଖିଲେ। ସେଠି ରଜତ ଶିଖା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।