ଦେବୟାନୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଡ଼ ତାନ୍ତ୍ରିକ କାବ୍ୟ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କଚକୁ ସମ୍ମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହି କଥା ଜାଣିନଥିଲେ ଯେ କଚ ବାହାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାଙ୍କର ନିଜ ଜଠର ଭିତରେ ଅଛି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କାବ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୋ ଝିଅ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚ ଏବେ ଯମଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ହେଉଛନ୍ତି, ତଥାପି ପୁନି ପୁନି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି—ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?" ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କାବ୍ୟ କହିଲେ, "ଦେବୟାନୀ, ଏଭଳି ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଆପଣ ଆତ୍ମା କୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବସୁମାନେ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେ ଦ୍ୱିଜାତି, ଯଦିଓ ପୁନଃଜୀବିତ, ପୁନି ପୁନି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବୁ ନାହିଁ।" "ଅଙ୍ଗିରା, ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ, ସେ କଚଙ୍କ ତାଁଙ୍କ ଠାରୁ ଠାରୁ, ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି, ପରମ ତପସ୍ବୀ, ସେ ତାଙ୍କ ବାପା। ଏମିତି ଏକ ମହାମୁନିଙ୍କ ପୁଅ କିମ୍ବା ନାତି ପାଇଁ ମୁଁ କିପରି ଦୁଃଖ କରିବି ନାହିଁ? କଚ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବଳ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ସେ ନ ଥିଲେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଖାଇବି ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରିବି।" ଏପରି ଦୁଃଖ ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କରିପାରେ। ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ମହାମୁନି କାବ୍ୟ ପୁଣିଥରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ବୃହସ୍ପତିପୁତ୍ର କଚକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଡାକିଲେ। କଚ, ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିବା, ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଡାକାଯିବା ସମୟରେ ଜଠର ଭିତରୁ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ଦୟାକରିବେ ଭଗବନ୍, ମୁଁ କଚ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ମୋତେ ଜଣେ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତୁ।" କାବ୍ୟ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ କାହିଁକି ମୋ ଜଠର ଭିତରେ ଅଛ? ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ଦାନବମାନୋକୁ ନଶ୍ୱ କରି ଦେବତାମାନୋ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛି।" କଚ କହିଲେ, "ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋ ମନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ସବୁ ଘଟଣା ସ୍ମରଣ କରେ; ନହେଲେ ମୋର ତପସ୍ୟା ଅକ୍ଷୟ ରହିପାରିବ ନାହିଁ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୁଁ ସହିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ଦାନବମାନେ ମୋତେ ମାରି, ଜଳାଇ, ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାନୀୟରେ ମିଶାଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମାୟା ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ କିପରି କାମ କରିପାରିବ?" ମହାମୁନି କାବ୍ୟ କହିଲେ, "ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା କଚ ବଞ୍ଚିପାରିବ, ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ମୋ ଜଠର ଫାଟିଲେ ମାତ୍ର କଚ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଦେଖାଯିବ। ଦୁଇ ଦୁଃଖ ଆମକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବ: କଚର ନାଶ ଓ ତୁମ ନାଶ। କଚ ନ ଥିଲେ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ନାହିଁ, ତୁମେ ହାନିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।" "ତୁମେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ କୃତାର୍ଥ; ଦେବୟାନୀ ତୁମୋ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ। ଏହି ଅମୃତ ଜ୍ଞାନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ନହେଲେ ଆଜି ତୁମେ କଚର ରୂପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେଇଯିବ। ମୋ ଜଠରୁ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରୁ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ବାହାରିପାରିନାହାନ୍ତି; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅବଶ୍ୟ ଅର୍ଜନ କର।" "ମୋ ପୁଅ ଭାବେ ମୋତେ ଆଦର କର; ମୋ ଦେହରୁ ବାହାରିବା ପରେ ଅନୁଶାସନ ଅନୁସର, ଗୁରୁଙ୍କ ଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରି ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେ।" ତେଣୁ, ଗୁରୁଙ୍କ ଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କଚ ଜଠର ଚିରି ବାହାରିଲେ; ସେ ଏପରି ଦେଖାଗଲେ ଯେପରି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଶେଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହୁଏ। ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଶୟାନ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ତପୋଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କଚ ମୃତ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କଲେ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, "ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ କାନରେ ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ଢାଳିଦେଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ଆପଣ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଉଁଠାରେ ପିତା ଓ ମାତା ଦୁହେଁ ଦେଖେ; ଏପରି ଉପକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତି କଦାପି ବିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଧନର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ; ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନକରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ ଲୋକଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି, ଅସ୍ଥିର ଓ ଅଧୋଗତିରେ ପଡ଼ନ୍ତି।" ଏହି ଘଟଣା ଦେଖି, ଯେଉଁଠାରେ ମଦ୍ୟପାନ ଦ୍ୱାରା ବିବେକ ହାରାଇ କଚକୁ ଗିଳିଦେଉଥିଲେ, କାବ୍ୟ ରୂଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏହି ଦିନଠାରୁ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଦ୍ୟପାନ କରିବେ, ଧର୍ମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଛାଡ଼ି ମୂଢ଼ତାରେ ଏଠି ମଦ୍ୟପାନ କରିବେ, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ ହେବେ।" "ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧର୍ମର ଏହି ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛି; ଶିଷ୍ୟପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସଦାଚାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।" ଏପରି କହି, ସେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଧାରା, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, "ହେ ଦାନବମାନେ, ତୁମେ ଅବିବେକୀ; କଚ ଏଠି ମୋ ସହ ରହିବେ। ସେ ସଞ୍ଜୀବନୀ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଠି ରହିବେ।" "କଚ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର କୀର୍ତି କଦାପି ମନ୍ଦ ହେବ ନାହିଁ, ସେ ଯଜ୍ଞ୍ୟଯୋଗ୍ୟ ହେବେ।" ଏପରି କହି, ଭୃଗୁବଂଶଜ କାବ୍ୟ ଚୁପ ହେଲେ। ଦାନବମାନେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ଶତବର୍ଷ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ବ୍ୟତୀତ କରି, କଚ ଅନୁମତି ନେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେଠାରେ ଦେବୟାନୀ କଚଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଅଙ୍ଗିରାମୁନିଙ୍କ ନାତି, ଚରିତ୍ର, ବଂଶ, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିଗ୍ରହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଯେପରି ମୋର ପିତାମହ ଅଙ୍ଗିରା ଆଦରିତ, ଏପରି ମୋ ପିତା ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।" "ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ଯେପରି ନିୟମ ଓ ଶିଳାଚାର ଅନୁସରି ତୁମୋ ସହ ବ୍ୟବହାର କରିଛି, ତୁମେ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର; ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୋ ହାତ ଧର।