କଚ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ପାଞ୍ଚଶ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଲିନ ଥିଲେ । ଏହି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଖି ଏବଂ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଉପରେ ଦ୍ୱେଷ ଓ ନିଜ ଜ୍ଞାନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଦାନବମାନେ କଚଙ୍କୁ ଏକାକି ଗାଁରେ ଗାଇ ଚରାଇବା ବେଳେ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ । ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଚିରି ଗୋଡ଼ିଆ ଓ ବଘୁଆଙ୍କୁ ଖୁଆଇଦେଲେ । ତାପରେ ଗାଁର ଗାଇମାନେ ତାଙ୍କ ଚରାଇବାଳା ନ ଥିବାରୁ ଆପଣେ ଆପଣେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦେବୟାନୀ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଏବଂ ସମୟୋପଯୋଗୀ ଭାବେ କହିଲେ, “ପିତା, ଆପଣଙ୍କ ହୋମ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଗାଁର ଗାଇମାନେ ତ ଫେରିଗଲେ, କିନ୍ତୁ କଚ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ । ନିଶ୍ଚୟ, କଚ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ ।” ତାପରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ମୃତସଞ୍ଜୀବନ ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟବହାର କରି କଚଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । ଏହାର ଶକ୍ତିରେ, କଚ ଓଉଁ ଗୋଡ଼ିଆ ଦେହ ଭିତରୁ ଚିରି ବାହାରିଲେ ଏବଂ ଜୀବନକୁ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ଦେବୟାନୀ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ଏତେ ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି କଲେ?” କଚ କହିଲେ, “ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ବଟବୃକ୍ଷ ଛାୟାରେ ବସିଥିଲି, ଗାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ଛାୟା ତଳକୁ ଆସିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ମୋତେ ଚିହ୍ନି, ‘ତୁମେ କିଏ?’ ବୋଲି ପଚାରିଲେ । ମୁଁ କହିଲି, ‘ମୁଁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର କଚ ।’ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେବାସହିତ ମୋତେ ହତ୍ୟା କରି, ଚିରି, ମୋ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁମାନେ ଖେଇଦେଲେ ।” ପରେ ଦେବୟାନୀ ଆଉ ଫୁଲ ଆଣିବାକୁ କହିଲେ । କଚ ଆଉଥରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ଦାନବମାନେ ଆଉଥରେ ତାଙ୍କୁ ମାରି, ଚିରି, ସମୁଦ୍ରରେ ବିକିରଣ କରିଦେଲେ । ଦେବୟାନୀ ଦେଖିଲେ କଚ ଆସୁନାହାନ୍ତି । ସେ ଆଉଥରେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ । ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କଚଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ଏବଂ ସେ ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା ସଠିକ୍ଭାବେ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ କହିଲେ । ତୃତୀୟଥର ପୁଣି ଦାନବମାନେ କଚଙ୍କୁ ମାରି, ଜଳାଇ, ଛାଇ କରି ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଜେ ମାନେ ମଦରେ ମିଶାଇ ପିଇଦେଲେ । ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଗାଁର ଗାଇମାନେ ଫେରିଲେ । ଦେବୟାନୀ ଅନୁମାନ କଲେ କଚ ଆସୁନାହାନ୍ତି । ସେ ପୁଣି ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ପିତା, ନିଶ୍ଚୟ କଚ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ ।” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ଶୁଣି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କଚଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଜଣା ନଥିଲା ଯେ, କଚ ତାଙ୍କ ନିଜ ଜଠର ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି । ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ତ କଚକୁ ଡାକୁଛି, କିନ୍ତୁ ସେ ପୁଣିପୁଣି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?” ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏତେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ତୁମକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି । ଦେବତା ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରତି ଆଦର ଦେଖାନ୍ତି । ଦ୍ୱିଜ କଚ ପୁଣି ଜୀବନକୁ ଫେରିପାରିବେନାହିଁ ।” ଦେବୟାନୀ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ଏହି କଚ ମୋ ପ୍ରିୟ, ସେ ଯାହାକି ତପସ୍ୟାଶୀଳ, କୌଶଳୀ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ । ସେ ନଥିଲେ ମୁଁ ଖାଇବି ନାହିଁ ।” ଏହି ସବୁ ଶୁଣି ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ ପୁଣି କଚକୁ ଡାକିଲେ । କଚ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତିରେ ଭୟଭିତ ହୋଇ ଜଠର ଭିତରୁ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଆଣି କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରଣାମ ନେବେ, ମୁଁ କଚ, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ସମ ମାନ କରୁଛି ।” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲେ? ମୋ ଜଠର ଭିତରେ କିପରି ଅଛ?” କଚ କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋ ଜ୍ଞାନ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଅଛି । ଦାନବମାନେ ମୋତେ ମାରି, ଜଳାଇ, ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ମଦରେ ମିଶାଇ ପିଇଦେଲେ । ଦାନବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତି ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ କିପରି ଚଳିପାରିବ?” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ତୁମେ ବଞ୍ଚିପାରିବ । ତୁମେ ମୋ ଜଠର ଭିତରୁ ବାହାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେଣୁ ମୋ ଜୀବନ ଦେଇ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ । ଦୁଇ ଦୁଃଖ ମୋତେ ଜଳାଇଯିବ: କଚ ନାଷ୍ଟ ହେବା ଏବଂ ତୁମ ମୃତ୍ୟୁ । ତୁମେ ଜୀବନ ଦେଖ, ମୋ ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ମୃତସଞ୍ଜୀବନ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କର । ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୟ କେହି ପାଇପାରିବେନାହିଁ । ମୋ ପୁତ୍ର ଭାବେ ମୋତେ ମାନ୍ୟ କର, ଶିକ୍ଷା ନେଇ ନିକଳ ।” ତେବେ କଚ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସାରେ ଜଠର ଚିରି ବାହାରିଲେ । ସେ ସମୟରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦେହରୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଦିତ ହେଲେ । ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶରୀର ଚୁତି ଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଦିଆ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୃତକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କଲେ । ଏଉଁ ଶିକ୍ଷା ପାଇ ସେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନମ୍ର ଭାବେ କଥା କହିଲେ ।