ପୁରୁରୁ ମୋ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ; ତୁମେ ମୋର ବଂଶକୁ ଅଗ୍ରଗତି କରିବା ଲାଗି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ପୁତ୍ର। ଏହି ବଂଶ ତୁମ ପ୍ରଭାବରେ ପୌରବ ବଂଶ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ। ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେଇ ସିଂହ ସମାନ ରାଜା ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି, ନିଜେ ଭୃଗୁ ପାହାଡ଼ରେ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ। ଅନେକ ବର୍ଷ ପରେ, ସମୟର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଏହି ଲୋକରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ; ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ। ଏହିପରେ ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଆମ ପୂର୍ବଜ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦଶମ ପୁତ୍ର ଯୟାତି କିପରି ଦୁର୍ଲଭ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ?" ସେଉଁଠି ଜନମେଜୟ ମହାତ୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ମୁଁ ଏହି କଥା ଏକଦମ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ବଂଶର ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କ୍ରମାନୁସାରେ କହନ୍ତୁ।" ଯୟାତି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଜା ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃଷପର୍ବଣ ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, "ହେ ଜନମେଜୟ, ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିବା ଏହି ଯୟାତି ଓ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଏକତ୍ୱର କଥା ଏବେ ମୁଁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି।" ତିନୋଟି ଲୋକରେ—ଚର ଅଚର ସମସ୍ତ ଜଗତରେ—ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଜୟ ପାଇବା ଆଶାରେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞର ପୂର୍ବଜ ଭାବରେ ଅଙ୍ଗିରାସ ଋଷିଙ୍କୁ ବାଛିଲେ, ଅସୁରମାନେ କାବ୍ୟ ଉଶନାସଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ଏକାଉଠି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଥିଲେ; ଏଠି ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଜୟଲାଭ କଲେ। କିନ୍ତୁ କାବ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି, ମୃତ ଦାନବମାନେକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିଦେଲେ; ଏହିପରି ଦାନବମାନେ ପୁନି ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏହିପରି ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ବଧ କରିଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ବୃହସ୍ପତି, ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ଦିର, ସେଠାରେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ, ଯାହା କାବ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ—ମୃତକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିବା ଶିଳ୍ପ; ଏହିଥିରୁ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ ଭୟାକୁଳ ଦେବମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ଆମେ ତୁମ ସହାୟତା ଚାହୁଁଛୁ; ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା ପୂରଣ କର। ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଆଣିଦିଅ; ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ଅଂଶର ଭାଗୀ ହେବ। ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ନିକଟରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ସେଠାରେ ସେ ଦାନବମାନେକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯୁବକ ଥିବାରୁ ଏହି ଋଷିଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବ। ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଝିଅ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ମନ ଜିତିପାରିବାକୁ ମଧ୍ୟ କେବଳ ତୁମେ ଶକ୍ତ। ଗୁଣ, ଦାନ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ଶିଷ୍ଟାଚାର ଓ ଆତ୍ମନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର, ତେବେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅବଶ୍ୟ ପାଇପାରିବ।" କଚ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କଚ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯାଇ, ଅସୁରମହାରାଜଙ୍କ ନଗରରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ମୁଁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ନାତି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚ; ମୋତେ ଆପଣ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।" ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, "କଚ, ତୁମେ ସ୍ୱାଗତ, ମୁଁ ତୁମ ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଯେପରି ମୁଁ ସମ୍ମାନ କରିଛି, ସେପରି ତୁମକୁ କରିବି।" କଚ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିଜ ମୁଖେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ସେ ଏହି ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଏବଂ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଯୁବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ; ସେ ଯୁବତୀ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ଫୁଲ, ଫଳ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସେବା ଦେଇ, ସେ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ମନ ଜିତିଲେ। ଦେବୟାନୀ ମଧ୍ୟ, ଏହି ନିୟମିତ ବ୍ରତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୀତ ଓ ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ। ନାରୀମାନେ ଗୀତ ଗାଏଥିବା, ଉପହାର ଦେଉଥିବା, ମୃଦୁ କଥା କହୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି। ଏଭଳି କରି କଚ ପାଞ୍ଚଶତ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ଏହି ଦେଖି ଦାନବମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ, କଚ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ। ଏକ ଦିନ ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗାଈ ଚରାଉଥିବାବେଳେ, ଦାନବମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି ଏବଂ ଜ୍ଞାନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କଚଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରି ଓଉଲ ମାନେକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ। ପରେ ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କ ରାଖା ନଥିବାରୁ ଘରକୁ ଫେରିଆସିଲେ। ଗାଈମାନେ କଚ ବିନା ଫେରିଆସିବା ଦେଖି, ଦେବୟାନୀ ତତ୍କ୍ଷଣାତ କହିଲେ, "ତୁମର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ, ଗାଈମାନେ ରାଖା ବିନା ଘରକୁ ଫେରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କଚ କେଉଁଠି ନାହାନ୍ତି, ବାପା।" "ନିଶ୍ଚୟ, ବାପା, କଚ ମୃତ ଅଥବା ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ—ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।" ଏହାପରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ମୃତକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିବା ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟବହାର କରି କଚଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ବଘୁମାନଙ୍କ ଦେହ ଭିତରୁ କଚ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃଜୀବିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କଲେ। "କିଏ ତୁମକୁ ଏତେ ବିଳମ୍ବ କଲା?"—ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ସେ ଭୃଗୁକନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, "କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଭାରିତ, ମୁଁ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ଶରଣ ନେଲି, ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାସାଥି ଏହି ଛାୟାରେ ଆସିଲେ।