ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ ହୃଷୀକେଶ, ଯିଁଉଁକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉପାସନା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଭୂମିର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ଭୂମିରେ ଅଂଶରୂପେ ଅବତରଣ କରନ୍ତୁ।” ହରି ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଲେ—“ଏହିପରି ହେବ।” ତାପରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରେ ଜନମେଜୟ ଶୁଣିଥିଲେ ଯେ, ଦେବତା, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଅଂଶରୂପେ ଭୂମିରେ ଅବତରିଥିଲେ। ଏବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ମୁଁ ଏବେ କୁରୁବଂଶର ଆଦି ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଂଶାବଳି ବିଶ୍ତାର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯେପରିକି ଆପଣ ଏହି ନିଷ୍ପାପ ମୁନିମାନଙ୍କ ସଭାରେ ବ୍ରିହତ୍ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜାମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏହି କୁରୁବଂଶର କଥା ଶୁଣ। ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ, ମନୁ ବୈବସ୍ବତ, ଭାରତ, କୁରୁ, ପୁରୁ ଓ ରାଜମିଧ୍ୟାଙ୍କର ବଂଶାବଳି, ଏବଂ ଯାଦବ ଓ କୌରବ ଏବଂ ଭାରତ ବଂଶର ପବିତ୍ର କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ଏହି ବଂଶଗତ କଥା ଶୁଭ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଜୀବନଦାୟୀ; ସମସ୍ତେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ଦଶପୁତ୍ର, ଯେଁଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଚେତସ ପ୍ରସୂତି ହେଲେ। ଦକ୍ଷଠାରୁ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେହି ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ବିଶ୍ୱର ମହାପିତାମହ। ଦକ୍ଷ ପ୍ରଚେତସ ଏବଂ ବିରିଣୀଙ୍କ ସଂଯୋଗରେ ଏକହଜାର ବିଶ୍ୱାସୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ନାରଦ ସେମାନଙ୍କୁ ସାଂଖ୍ୟ ଓ ମୋକ୍ଷ ପଥର ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ; ସେମାନେ ଜ୍ଞାନର ଶୀର୍ଷ ଉପଲବ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ, ପଚାଶ ଝିଅମାନେ ପୁତ୍ରୀକା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଦକ୍ଷ ଦଶ ଝିଅକୁ ଧର୍ମକୁ, ତେର ଝିଅକୁ କଶ୍ୟପକୁ, ଏବଂ ସତେଇ ଝିଅ, ଯେଁଉଁମାନେ କାଳ ନିୟମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୋମକୁ ଦେଲେ। ଏହି ତେର ଝିଅ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଝିଅ ମାରୀଚି ଏବଂ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଯୁଗଳରେ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଏହି ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବିବସ୍ବତ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଯମ ଜନ୍ମିଲେ। ମାର୍ତଣ୍ଡଙ୍କ ଝିଅ ଯାମି ଓ ମାର୍ତଣ୍ଡଠାରୁ ମନୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଁଉଁ ଚିତ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ମନୁ ନ୍ୟାୟ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାଙ୍କଠାରୁ ମାନବ ବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ମନୁଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମ ଓ କ୍ଷତ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ସହିତ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ରକ୍ଷା କଲେ; ବେନ, ଧୃଷ୍ଣୁ, ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ନାଭାଗ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ତାପରେ କାରୁଷ, ଶର୍ୟାତି, ଏବଂ ଏଠାରେ ଏଠ ଇଲିଲା; ପ୍ୃଷଧ୍ର ନବମ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦାୟିତ୍ୱରେ ନିଷ୍ଠ। ନାଭାଗ ଓ ଅରିଷ୍ଟ ଦଶମ; ମନୁଙ୍କର ପ୍ରତିପୁତ୍ର ପାଞ୍ଚାଶ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାପରେ ଇଲାଠାରୁ ପୁରୁରବା ଜନ୍ମିଲେ। ପୁରୁରବାଙ୍କ ମାତାପିତା ଦୁଇଁଜଣେ ଇଲା, ଏହି କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ପୁରୁରବା ସମୁଦ୍ରର ତେର ଦ୍ୱୀପ ଅନ୍ତର୍ଗତ କଲେ। ମାନବ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପୁରୁରବା ଅତିଶୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ, ଅମାନବମାନେ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମଦ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱନ୍ଦ କଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମଣି ହରି ନେଲେ, ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ସନତ୍କୁମାର ଆସିଲେ। ପୁରୁରବା ଆନୁଦର୍ଶ କ୍ରିୟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି କ୍ରିୟା ସ୍ୱୀକାର କଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମହାମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଲୋଭ ଓ ଶକ୍ତିର ମଦରେ ପୁରୁରବା ଚେତନା ହାରାଇଲେ; ବିରାଟ ଓ ଉର୍ବଶୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରେ ରହିଲେ। ସେ ନିୟମାନୁସାରେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଅଗ୍ନି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଚୈଲାଠାରୁ ଛଅପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ: ଆୟୁ, ଧିମାନ, ଅମାବସୁ, ଦୃଢାୟୁ, ବନାୟୁ ଓ ଶତାୟୁ, ଏମାନେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କର ପୁତ୍ର। ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ଝିଅଠାରୁ ନହୁଷ, ବୃଦ୍ଧଶର୍ମା, ରାଜି, ଗୟା ଓ ଅନେନାସ ଜନ୍ମିଲେ। ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ନହୁଷ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରକୃତ ଶୂର। ନହୁଷ ଭୂମିର ନାଥ ହୋଇ ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ; ପିତୃ, ଦେବ, ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଲେ। ନହୁଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଜନସାଧାରଣକୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ଚୋରମାନେ ଦଳ ନଷ୍ଟ କରି ମୁନିମାନେ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଲେ। ନହୁଷ ଶକ୍ତିରେ ବ୍ରହ୍ମଣମାନେ ଦେହାରେ ପରିବା କରିଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଉପରେ ଅଧିକାର କରି ଇନ୍ଦ୍ର ହେଲେ। ଶକ୍ତି, ତପ, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଶକ୍ତିରେ ନହୁଷ ଅତ୍ୟଧିକ ମଦ ହୋଇ, ଶାପ ପାଇ ଅତି ଶୀଘ୍ର ନାଗରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କର ଛଅପୁତ୍ର: ଯତି, ଯୟାତି, ସମ୍ୟାତି, ଆୟାତି, ମୟାତି ଓ ଧ୍ରୁବ। ନହୁଷଙ୍କ ଛଅପୁତ୍ର ସଦା ଶୁଭ ଭାଷା କରୁଥିଲେ; ଯତି ଯୋଗ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି ବ୍ରହ୍ମନିର୍ମଗ୍ନ ମୁନି ହେଲେ। ଯୟାତି ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପ୍ରକୃତ ଶୂର, ଭୂମିରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ, ଅନେକ ମହାୟଜ୍ଞ କଲେ। ତିନି ସଦା ପିତୃ ଓ ଦେବମାନେକୁ ପବିତ୍ରତାରେ ଉପାସନା କଲେ; ଅଜୟ ଯୟାତି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ଶୂର ବଣ୍ଡା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଦେବୟାନୀଠାରୁ ଯାଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁ; ଶର୍ମିଷ୍ଠାଠାରୁ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୁରୁ ଜନ୍ମିଲେ।