ଓ ରାଜା, ପୃଥିବୀର କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଆତ୍ମା ସହ ସଂପୃକ୍ତ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ସ୍ୱୟଂଭୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟା, ଓ ଭାରତ ବଂଶୀ, ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ମନରେ ଯାହା ଉପଜେ, ତାହା ଅଜଣା କିପରି ହେବ? ସେ ସମସ୍ତକୁ ଜଣାଇଥିଲେ। ତାପରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ, ଶମ୍ଭୁ, ପୃଥିବୀକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ଓ ପୃଥିବୀ, ତୁମେ ଯେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ, ସେହି ଅନୁସାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଇବି।” ଏପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ ପୃଥିବୀକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଓ ତାପରେ ସମସ୍ତ ଜଣା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନିଜେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, “ଏହି ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ, ତମେ ନିଜ ନିଜ ଅଂଶରେ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନିଅ, ତମର ସ୍ୱରୂପ ଲୁଚାଇ ରଖ।” ଏହିପରି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ଏକଠା କରି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ କଥା କହିଲେ। ଏପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଦେବମାନେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷକଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ନିଜ ମନରେ ଧରିଲେ, ଏହାକୁ ଉତ୍ତମ, ଶୁଭ ଓ ଲାଭଦାୟକ ଭାବିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଅଂଶରେ ପୃଥିବୀକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପଦ୍ମନାଭ, ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା, ଚଉଡ଼ିଆ ଓ ଶୋଭାମୟ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା। ଏହି ଦେବତା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଦେବମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ହୃଷୀକେଶ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ପୂଜିତ। ତାଙ୍କୁ, ପୃଥିବୀର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ଅଂଶରେ ଅବତରଣ କର।” ହରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହିପରି ହେବ।” ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମଠୁ ଶୁଣିଛି, ଦେବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ଅଂଶରେ ଅବତରଣ। ଏବେ ମୁଁ ଚାହୁଁଛି, ରାଜା, କୁରୁ ବଂଶର ଆରମ୍ଭରୁ ଲାଗି ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣିବାକୁ, ଯେପରି ତୁମେ ଏହାକୁ ଋଷିମାନଙ୍କର ସଭାରେ କଥା ହେଉଛ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ରାଜା ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜିତ — ଏହି କଥା ମୋଠୁ ଶୁଣ। ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ, ମନୁ ବୈବସ୍ବତ, ଭାରତ, କୁରୁ, ପୁରୁ ଓ ରାଜମିଧ୍ୟ; ଏହି ଯାଦବ ବଂଶ, କୌରବ ବଂଶ, ଭାରତ ବଂଶ, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣ। ଏହି ବଂଶ ଶୁଭ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଜୀବନଦାୟକ; ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହା ଋଷିମାନଙ୍କ ସମାନ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଗ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ଦକ୍ଷରୁ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି; ଦକ୍ଷ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହ। ଦକ୍ଷ, ଋଷି, ବିରିଣୀ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ନିଜ ପରିବାରକୁ ଏକ ହଜାର ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ନିଜ ନିଜ ନିୟମରେ ଦୃଢ଼। ନାରଦ ଏହି ଦକ୍ଷର ପୁଅମାନଙ୍କୁ ସଂଖ୍ୟା ଓ ମୋକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଉପଦେଶ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦିଶାମାନଙ୍କ ସମାପ୍ତି ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଇଲେ। ଏପରେ ଦକ୍ଷ, ଜନ୍ମ ଦେବା ଚାହିଁ, ପଚାସ ଝିଅକୁ ପୁତ୍ରିକା ବନାଇଲେ। ଦସ ଝିଅ ଧର୍ମକୁ, ତେର ଝିଅ କଶ୍ୟପକୁ, ସତେର ଝିଅ ସୋମକୁ, ଯେଉଁମାନେ ଶମୟ ନିୟମରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏହି ତେର ଝିଅ ମଧ୍ୟରୁ, ଦକ୍ଷର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଝିଅ, ମାରିଚି ଓ କଶ୍ୟପରୁ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ବିବସ୍ବତ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବିବସ୍ବତରୁ ଯମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଯାମି, ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡର ଝିଅ, ଏବଂ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡରୁ ମନୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ମନୁ, ଧର୍ମିକ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିରେ ବଂଶ ବିସ୍ତାର ହେଲା; ମନୁର ବଂଶରୁ ମାନବ ଜାତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ମନୁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହି ମାନବ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ସହିତ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ରକ୍ଷା କଲେ; ବେନ, ଧୃଷ୍ଣୁ, ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ନାଭାଗ, ଏବଂ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାପରେ କାରୁଷ, ଶର୍ୟାତି, ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ଇଲିଳା; ପୃଷଧ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ। ନାଭାଗ ଓ ଅରିଷ୍ଟ ମନୁଙ୍କର ଦଶମ ପୁଅ; ମନୁଙ୍କର ପ୍ରଥିବୀରେ ପଚାସ ପୁଅ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁତ୍ସ ମତଭେଦରେ ସମସ୍ତ ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ଏପରେ ଇଲାରୁ ପୁରୁରବା, ଜ୍ଞାନୀ, ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ନିଜ ମା ଓ ପିତା ଉଭୟ; ପୁରୁରବା ସମୁଦ୍ରର ତେର ଦ୍ୱୀପ ଦକ୍ଷିଣ କଲେ। ମାନବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁରୁରବା ଅପ୍ରମାଣ ଶକ୍ତିରେ, ଅମାନବମାନେ ଘିରିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହ ମତଭେଦ କଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେର ରତ୍ନ ହଡ଼ି ନେଲେ, ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ତାପରେ ସନତ୍କୁମାର ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକରୁ ଆସିଲେ। ସେ ଅନୁଦର୍ଶ ନାମକ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କଲେନି; ଏହିପରି, ଚିଡ଼ିତ ମହା ଋଷିମାନେ ତୁରନ୍ତ ଶାପ ଦେଲେ, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଲୋଭ ଓ ଶକ୍ତିର ମଦରେ, ରାଜା ନିଜ ଚେତନା ହରାଇଲେ; ବିରାଟ ଉର୍ବଶୀ ସହ ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରେ ରହିଲେ। ସେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତ୍ରିପ୍ରକାର ଅଗ୍ନି ଆଣି ପୂଜା କଲେ; ଚୈଳରୁ ଛଅ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ — ଆୟୁ, ଧିମାନ, ଅମାବସୁ, ଦୃଢ଼ାୟୁ, ବନାୟୁ, ଶତାୟୁ, ଉର୍ବଶୀର ପୁଅ; ନହୁଷ, ବୃଦ୍ଧଶର୍ମା, ରାଜି, ଗୟା, ଅନେନସ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।