ଏକଥା ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅମ୍ବରୀଷ, ମାରୁତ୍ତ, ମନୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଗୟା ଓ ଭାରତ, ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଡଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ, ଶଶବିନ୍ଦୁ, ଭାଗୀରଥ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୃତବୀର୍ୟ, ଏବଂ ଜନମେଜୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ତାଲିକାରେ ଅଛନ୍ତି। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୟାତିଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ; ଏହି ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ଅଧିକାରରେ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ଅନେକ ସୋମ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଏହି ରାଜାମାନେ ବିଶ୍ୱାନ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ସମୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ନାରଦ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପୁଆମାନେ ପାଇଁ ବିପୁଳ ଶୋକରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ପୂର୍ବେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ—ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥୀ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ନିର୍ମଳ। ପୁରୁ, କୁରୁ, ଯଦୁ, ଶୂର, ବିଶ୍ୱଗଶ୍ୱ, ଅନୁହ, ଯୁବନଶ୍ୱ, କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଶୂରବୀର ରଘୁ, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏହି ତାଲିକାରେ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ବିଜୟ, ବିତିହୋତ୍ର, ଅଙ୍ଗ, ଭବ, ଶ୍ୱେତ, ବୃହଦ୍ଗୁରୁ, ଉଶିନର, ଶତରଥ, କଙ୍କ, ଦୁଲିଦୁହ, ଦ୍ରୁମ, ଦମ୍ଭୋଦ୍ଭବ, ପରୋୱେନ, ସାଗର, ସଂକ୍ରିତି, ନିମି, ଅଜେୟ, ପରଶୁ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଶମ୍ଭୁ, ଦେଵବୃଦ୍ଧ, ଅନଘ, ଦେଵାହ୍ୱୟ, ସୁପ୍ରତିମ, ସୁପ୍ରତିକ, ବୃହଦ୍ରଥ, ମହୋତ୍ସାହ, ବିନୀତାତ୍ମା, ସୁକ୍ରତୁ, ନୈଷଧ, ନଳ, ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଶାନ୍ତଭୟ, ସୁମିତ୍ର, ଶୂରବଳ, ଜନୁଜଙ୍ଘ, ଅନାରଣ୍ୟ, ଅର୍କ, ପ୍ରିୟଭୃତ, ଶୁଚିବ୍ରତ, ବଳବନ୍ଧୁ, ନିରମର୍ଦ, କେତୁଶ୍ରିଙ୍ଗ, ବୃହଦ୍ବଳ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ବୃହଦ୍କେତୁ, ଦିପ୍ତକେତୁ, ନିରାମୟ, ଅବିକ୍ଷି, ଚାପଳ, ଧୂର୍ତ୍ତ, କୃତବନ୍ଧୁ, ଦୃଢେସୁଧି, ମହାପୁରାଣ ସମ୍ଭବ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ, ପରହ, ଶ୍ରୁତି—ଏବଂ ଏହିପରି ଅନେକ ରାଜା ଶତ, ହଜାର ଏବଂ ଲକ୍ଷରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ବିଶାଳ ଭୋଗ ଛାଡି, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ ଦେଖିଛନ୍ତି—ଏମିତି ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ଠାରୁ ବଡ଼। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମ, ବିରାଗ, ବଡ଼ପଣ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା ଏବଂ ସରଳତା—ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ବିଶ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡିତମାନେ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ କବିମାନେ ପୁରାତନ କଥାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି; ତଥାପି ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ନିର୍ମଳ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତକୁ ପାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବ, କ୍ରୋଧରେ ଜଳି, ଲୋଭି, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରରେ ଲିପ୍ତ—ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ପାଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ; ଯେଉଁମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବୁଝନ୍ତି, ଭାରତ, ସେମାନେ ମୂଢ଼ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ନିୟମ ଏବଂ କୃପା ଦୁଇଟି ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛ; ରାଜା, ତୁମେ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେକୁ ଅତିରିକ୍ତ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯାହା ହେବା ଉଚିତ୍, ତାହା ହେବ; ତୁମେ ତାହା ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମାନବ ପ୍ରୟାସରେ କିଏ ଭାଗ୍ୟକୁ ପଛେଇପାରିବ? କୃତିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ପଥକୁ କିଏ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ? ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନିର୍ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଆନନ୍ଦ ଓ ବିୟୋଗ, ସବୁ କିଛି ଦିନ୍ରେ ନିମିତ୍ତ। ଦିନ୍ ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଦିନ୍ ପୁନଃ ସମସ୍ତକୁ ନିଷ୍କାସନ କରେ; ଦିନ୍ ଯେତେବେଳେ ଜୀବକୁ ନିଷ୍କାସନ କରେ, ସେ ଦିନ୍ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଦିନ୍ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଯାଏ। ଦିନ୍ ସାମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉତ୍ତମ ଓ ଅନୁତ୍ତମ ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ; ଦିନ୍ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ସଂକୋଚ କରେ, ପୁନଃ ସେମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରେ। ଦିନ୍ ତାଙ୍କ ନିଜରେ ଜାଗି ରହେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଶୋଇ ରହନ୍ତି; କାରଣ ଦିନ୍ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ଦିନ୍ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବରେ ଚଳିଥାଏ, କୌଣସି ନିୟମରେ ବଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ତୁମେ ଜାଣିଛ, ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦିନ୍ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ତୁମେ ତୁମ ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏପରି ଗାବଲଗଣ ରଥୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ଥିବାବେଳେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ତାଙ୍କ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, 'ଏହି ଘଟଣା ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି' ବୋଲି ବୁଝି, ନିୟମ ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ଶରଣ ନେଲେ; କାରଣ ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରରେ ନିର୍ମଳ। ବିଶ୍ୱର ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ଦୟାବଶତାରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁନି କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଉପନିଷଦ କଥା କହିଥିଲେ। ପାଣ୍ଡିତମାନେ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ କବିମାନେ ପୁରାଣରେ ଏହି କଥା କହନ୍ତି—ମହାଭାରତର ଏକ ଅଂଶକୁ ଯଦି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପଢ଼ାଯାଏ, ତେବେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏବଂ ଯକ୍ଷ, ମହାନ୍ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏଠାରେ ଭାଗ୍ୟବତ୍ ଵାସୁଦେବ, ଶାଶ୍ୱତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ପ୍ରଶଂସିତ; କିଏନା ସେ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ପବିତ୍ରତା ଓ ପୁଣ୍ୟର ଉତ୍ସ। ସେ ଶାଶ୍ୱତ, ପରମ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ବ୍ରହ୍ମ, ନିତ୍ୟ ଆଲୋକ, ଯାହାର ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଣ୍ଡିତମାନେ ବିବର୍ଣ୍ନ କରନ୍ତି। ସେଠାରୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନିର୍ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ସମସ୍ତ ଯାହା ଅଛି ଓ ନାହିଁ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; କ୍ରମ, କ୍ରିୟା, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ପୁନଃଜନ୍ମ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରେ। ଏଠାରେ ଆତ୍ମାତତ୍ତ୍ୱର ଉପଦେଶ ଶୁଣାଯାଏ, ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଏବଂ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଉପରେ ଯାହା ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସିତ। ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ ମୁକ୍ତ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ସାଧାରଣତଃ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ନିଜ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିବା ପରି। ଏକ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ନିତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରଅନୁଶାସନ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି, ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପାଠ କରି ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ମହାଭାରତର ଆରମ୍ଭ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣେ, ସେ କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ଅବିଚଳିତ ରହେ।